اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اكىمشىلىگى جاڭا ەسەپتە جۇڭگو مەن باسقا ەلدەر ءۇشىنشى ەلدەر ارقىلى ەكسپورتتىق باجداردى اينالىپ ءوتىپ جاتقانىن مالىمدەدى. بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
اق ءۇيدىڭ جاڭا ەسەبىندە كورسەتىلگەندەي، ەلدەر ءوز ەكسپورتتارىن ءۇشىنشى ەلدەر ارقىلى جىبەرىپ، اقش-تىڭ باجدارىن اينالىپ وتۋدە. بۇل سالىق تۇسىمدەرىنىڭ جىل سايىن 19-26 ميلليارد دوللارعا ازايۋىنا اكەلىپ وتىر. ەسەپتە 2018 جىلى جۇڭگو جاڭا باجدارعا جاۋاپ رەتىندە تاۋارلارىن مەكسيكا مەن مالايزيا سياقتى ەلدەرگە وراۋ جانە ءىشىنارا قۇراستىرۋ ءۇشىن جىبەرگەنى اتاپ كورسەتىلگەن. بۇل تاجىريبە ترانشيپپينگ دەپ اتالادى. وسىلايشا، اقش-تىڭ قىتايدان يمپورتى تومەندەگەندەي كورىنگەنىمەن، بەيجىڭ ءوندىرىس سەكتورىن دامىتۋدى جالعاستىرىپ، امەريكاندىق زاۋىتتار مەن جۇمىس ورىندارىنا ءقاۋىپ توندىرۋدە.
اق ءۇيدىڭ ساۋدا جونىندەگى كەڭەسشىسى پيتەر ناۆاررو جۋرناليستەرگە بەرگەن بريفينگتە جۇڭگو ءوز ەكسپورتىن 40-تان استام ەل ارقىلى جۇرگىزىپ جاتقانىن ايتتى. الايدا ول ەسەپتە كوتەرىلگەن ماسەلەلەر باسقا ەلدەردىڭ باجداردى اينالىپ وتۋگە جول بەرۋىنە قاتىستى ەكەنىن دە جەتكىزدى. «جىلدار بويى ترانشيپپينگ الاياقتىعى كوممۋنيستىك قىتايعا ءوز ەكسپورتىن جۋۋعا مۇمكىندىك بەردى»، — دەدى ناۆاررو.
بۇل ەسەپ قىركۇيەك ايىندا جوسپارلانعان جۇڭگو باسشىسى سي ءسزينپيننىڭ ساپارى قارساڭىندا جاريالاندى. ترامپ ءوزىنىڭ مامىر ايىنداعى بەيجىڭ ساپارى كەزىندە سي سزينپين تۋرالى جىلى سوزدەر ايتقان بولاتىن. جۇڭگو ۇكىمەتى اقش-پەن قارىم-قاتىناسىن «ستراتەگيالىق تۇراقتىلىق» دەپ سيپاتتايدى، الايدا ونىڭ وندىرىستىك تاۋارلار ەكسپورتىن قولدايتىن ساياساتى امەريكا، ەۋروپا، جاپونيا جانە باسقا ەلدەردەگى اۆتوموبيل، مەتالل جانە ەلەكترونيكا سەكتورلارىن تۇراقسىزداندىرۋدا.
ناۆاررودىڭ ايتۋىنشا، ءۇندىستان سياقتى باسقا ەلدەر دە جاڭا باجداردى اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن ترانشيپپينگتى قولدانۋى مۇمكىن. ترامپ اكىمشىلىگى ازىرلەپ جاتقان جاڭا ساۋدا كەلىسىمدەرىندە مۇنداي تاجىريبەنى قولداناتىن ساۋدا سەرىكتەستەرىنە جازا قولدانۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ەرەجەلەر بولادى.
ترامپ اكىمشىلىگى امەريكاندىق وندىرۋشىلەردى قورعاۋ ماقساتىندا الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنە، وداقتاستار مەن قارسىلاستارعا جوعارى يمپورتتىق باجداردى ەنگىزگەن. سونىمەن قاتار، بۇل باجدار ەل ىشىندە جاڭا ينفلياسيالىق قىسىم تۋدىردى. ەسەپتە ترانشيپپينگتىڭ اۋقىمىن باعالاۋ ءۇشىن ءارتۇرلى دەرەكتەر كەلتىرىلگەن: ۇكىمەت پەن جەكە سەكتوردىڭ مالىمەتتەرى بويىنشا جىل سايىن 34،2 ميلليارد دوللاردان 303 ميلليارد دوللارعا دەيىن تاۋار ترانشيپپينگ ارقىلى وتكىزىلەدى. ورتاشا ەسەپپەن 75 ميلليارد دوللارلىق تاۋار ترانشيپپينگكە ۇشىرايدى دەپ ەسەپتەلىپ، سالىق تۇسىمدەرىنىڭ جوعالۋى باعالانعان.
بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن اقش-تىڭ كەدەن جانە شەكارا قورعاۋ قىزمەتى ترانشيپپينگتى توقتاتۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكتتى قولداناتىن پيلوتتىق باعدارلامانى باستاعان. ناۆاررونىڭ ايتۋىنشا، يمپورتتاۋشى تاۋاردىڭ شىعۋ تەگىن بۇرمالاعانى انىقتالسا، ونىڭ يمپورتىنا شامامەن ءبىر جىل بۇرىنعى كەزەڭگە كەرى كۇشپەن باج سالىنادى. پرەزيدەنتتىڭ ەكىنشى مەرزىمىندەگى باجدارىنا قاتىستى بىرنەشە سوت شاعىمدارى ءتۇسىپ، اقپان ايىندا جوعارعى سوت ولاردىڭ كەيبىرىن جويعان بولاتىن. اقش ءالى دە الەمگە ەكسپورتتاعانىنان كوپ يمپورتتايدى، ءبىراق بيىلعى ساۋدا تاپشىلىعى 371 ميلليارد دوللاردى قۇراپ، وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا شامامەن 189 ميلليارد دوللارعا تومەن.