اقش-تىڭ مەملەكەتتىك قارىزى $40 ترلن-عا جەتتى، ال الەمدىك قارىز $350 ترلن-نان استى. وسىعان وراي The New York Times شولۋشىسى پول ۆيگنا ەجەلگى شۋمەرلەردىڭ امارگي تاجىريبەسىن ەسكە الۋدى ۇسىندى. بۇل تاجىريبە بويىنشا بيلەۋشىلەر ءبىر جارلىقپەن جينالعان قارىزداردى ەسەپتەن شىعارا الاتىن. «كۋرسيۆ» ەجەلگى يدەيانىڭ قازىرگى ەكونوميكا ءۇشىن قالاي وزەكتى بولعانىن باياندايدى... دەپ حابارلايدى infohub.kz.
ماسەلە شامامەن 4400 جىل بۇرىن مەسوپوتاميادا قولدانىلعان «امارگي» تاجىريبەسى تۋرالى بولىپ وتىر. بيلەۋشى قارىزداردى تولىق ەسەپتەن شىعارىپ، جەردى فەرمەرلەرگە قايتارىپ، ەكونوميكالىق ءومىردى جاڭادان باستاي الاتىن. «امارگي» ءسوزى «اناعا ورالۋ» دەگەندى بىلدىرەدى جانە ۋاقىت وتە كەلە بوستاندىقپەن بايلانىستىرىلا باستادى.
ەجەلگى قوعامدار ءۇشىن بۇل پاتشانىڭ جومارتتىعى عانا ەمەس ەدى. قارىزدار سونشالىقتى جيناقتالىپ، فەرمەرلەر جەرىنەن ايىرىلىپ، قاراپايىم تۇرعىندار قارىز قۇلدىعىنا تۇسەتىن. سوندىقتان بيلىك اۋىسقاندا بيلەۋشىلەر مەزگىل-مەزگىل وسىنداي قارجىلىق «قايتا جۇكتەۋ» جاساپ تۇراتىن.
دەگەنمەن، بۇل يدەيا بارىنە ۇنامادى. افينىداعى اقسۇيەكتەر سولوننىڭ (ەجەلگى گرەك بيلەۋشىسى جانە رەفورماتورى) رەفورمالارىنا قارسىلىق تانىتتى، ال سپارتالىق پاتشا اگيس IV (سپارتا بيلەۋشىسى) قارىزداردى ەسەپتەن شىعارۋ ارەكەتىنەن كەيىن ءولىم جازاسىنا كەسىلدى. ريمدە گراكح اعايىندىلارى (قاراپايىم ازاماتتاردىڭ پايداسىنا رەفورمالاردى قولداعان ساياساتكەرلەر) دا ءوز رەفورمالارىنا قاتتى قارسىلىققا تاپ بولدى.
ۆيگنانىڭ پىكىرىنشە، ەجەلگى تاريح قاراپايىم نارسەنى كورسەتەدى: اقشا مەن نەسيە — تابيعات زاڭى ەمەس، ادامدار جاساعان ەرەجەلەر. ال بۇل ەرەجەلەر ەسكى جۇيە قوعامعا قارسى جۇمىس ىستەي باستاسا، ولاردى وزگەرتۋگە بولادى دەگەندى بىلدىرەدى.
ءقازىر اقش مەملەكەتتىك قارىزعا قىزمەت كورسەتۋگە جىل سايىن $1 ترلن-نان استام جۇمسايدى. اۆتوردىڭ ءوزى امارگيدىڭ قازىرگى نۇسقاسى مۇمكىن ەمەس ەكەنىن مويىندايدى، ءبىراق الەمدىك ەكونوميكانىڭ ۇنەمى ءوسىپ كەلە جاتقان قارىزبەن قانشا ۋاقىت ءومىر سۇرە الاتىنى تۋرالى ويلانۋدى ۇسىنادى.
بۇعان دەيىن «كۋرسيۆ» قازاقستاننىڭ سىرتقى قارىزى رەسەي مەن ەاەو-نىڭ باسقا ەلدەرىنە قاراعاندا تەزىرەك وسكەنىن جازعان بولاتىن.