قۇدىستەگى ءال-اقسا مەشىتىنە 3200-دان استام يزرايلدىك قونىستانۋشى مەن وڭشىل توپتار باسىپ كىردى. بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلادى.
پالەستينالىق شەنەۋنىكتەردىڭ ايتۋىنشا، بۇل بيىلعى ەڭ ءىرى باسىپ كىرۋلەردىڭ ءبىرى. ولار ياھۋديلەردىڭ ءتىشا بە-اۆ مەيرامىن اتاپ ءوتۋ كەزىندە مەشىت اۋلاسىنا كىرگەن.
ءيزرايلدىڭ وڭشىل ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ءمينيسترى يتامار بەن-گۆير دە بەيسەنبى كۇنى اۋىر پوليسيا قورعاۋىمەن مەشىت اۋماعىنا كىردى. ءتىشا بە-اۆ – ياھۋديلەردىڭ ەجەلگى عيباداتحاناسىنىڭ ەكى رەت قيراعانىن ەسكە الاتىن قايعىلى كۇن. بۇل ورىن مۇسىلماندار ءۇشىن ءال-اقسا، ال ياھۋديلەر ءۇشىن عيباداتحانا تاۋى دەپ اتالادى.
قۇدىستەگى يسلام ۋاقف دەپارتامەنتىنىڭ مالىمدەمەسىندە تاڭەرتەڭ 3228 يزرايلدىكتىڭ كەشەنگە كىرگەنى ايتىلدى. ءقۇدىس گۋبەرناتورلىعىنىڭ پالەستينالىق اكىمشىلىگى بۇل سان كۇن باتقانعا دەيىن 5000-عا جەتۋى مۇمكىن ەكەنىن، بۇل وتكەن جىلدارداعى سول ياھۋدي مەيرامىنداعى كورسەتكىشتەن اسىپ تۇسەتىنىن حابارلادى.
پالەستينالىق شەنەۋنىكتەردىڭ ايتۋىنشا، يزرايلدىك كۇشتەر مەشىت قاقپالارىندا قاتاڭ شەكتەۋلەر قويىپ، پالەستينالىق تابىنۋشىلار مەن ستۋدەنتتەردىڭ كوپشىلىگىن كىرگىزبەگەن. سونداي-اق بىرنەشە تابىنۋشىنى ۇرىپ-سوققان. ءال-جازيرا ءتىلشىسى نۇر ودەحتىڭ ايتۋىنشا، يزرايلدىك بيلىك ءقۇدىستىڭ كونە قالاسىندا «توتەنشە شارالار» قولدانعان، سونىڭ ىشىندە ءال-اقسا كەشەنىنە تەك قارت ادامداردى عانا كىرگىزۋ جانە قالانديا مەن شىعىس ءقۇدىس ماڭىنداعى بەكەتتەردى كۇشەيتۋ.
ءقۇدىس گۋبەرناتورلىعى يزرايلدىك قونىستانۋشىلاردىڭ كەشەن ىشىندە تالمۋدتىق راسىمدەردى، سونىڭ ىشىندە ساجدە جاساۋ، ءان ايتۋ جانە دۇعا وقۋدى ورىنداعانىن حابارلادى. يزرايلدىك ب ا ق پوليسيانىڭ بەيسەنبى كۇنى 1000-نان استام يزرايلدىككە مەشىتتە دۇعا ەتۋگە رۇقسات بەرگەنىن حابارلادى. مۇسىلمان ەمەستەرگە يسلامنىڭ ءۇشىنشى كيەلى ورنىنا كىرۋگە رۇقسات بەرىلگەنىمەن، 1967 جىلعى كەلىسىم بويىنشا وندا دۇعا ەتۋگە تىيىم سالىنعان.
«گاارەس» گازەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، بەن-گۆير ءتىشا بە-اۆ كۇنى مەشىتكە كەلۋشى ياھۋديلەردىڭ «وزدەرىن يەلەرىندەي سەزىنەتىنىن» ايتىپ، ونداعى «وراسان زور پروگرەستى» ماقتاعان.
ءقۇدىس گۋبەرناتورلىعى بەن-گۆيردىڭ كىرۋىن ءقاۋىپتى ەسكالاسيا دەپ اتادى. بۇل بۇرىن وسى جەردە ياھۋدي عيباداتحاناسىن قايتا سالۋدى جاقتايتىن توپتارمەن بايلانىستى ارەكەتتەرگە يزرايلدىك بيلىكتىڭ رەسمي قولداۋىن كورسەتەدى.
پالەستينالىق حاماس توبى بۇل «اشىق اگرەسسيا ارەكەتتەرى وككۋپاسياعا جانە ونىڭ قونىستانۋشىلارىنا كەرى اسەر ەتەتىنىن» ەسكەرتتى.
يوردانيا سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى بەن-گۆيردىڭ ساپارىن «مەشىتتىڭ كيەلىلىگىن قورلاۋ، ەسكالاسيا، ۆارۆارلىق ارەكەت جانە قابىلدانبايتىن ارانداتۋ» دەپ ايىپتادى. سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى، ەلشى فۋاد مادجالي مۇنداي ارەكەتتەر مەشىت كەشەنىنىڭ تاريحي جانە قۇقىقتىق مارتەبەسىن بۇزاتىنىن ەسكەرتتى. اممان حالىقارالىق قوعامداستىقتى يزرايلگە قۇدىستەگى يسلام جانە حريستيان كيەلى ورىندارىنا قاتىستى ۇزدىكسىز بۇزۋشىلىقتاردى توقتاتۋ ءۇشىن قىسىم جاساۋعا شاقىردى.
ءال-جازيرا ءتىلشىسى ودەحتىڭ ايتۋىنشا، ءيزرايلدىڭ بيلەۋشى «ليكۋد» پارتياسى وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋى «تۇبەگەيلى ساياسي وزگەرىستى» بىلدىرەدى. پالەستينالىق جانە مۇسىلمان شەنەۋنىكتەرى وسى جەردە عيباداتحانانى قايتا سالۋعا شاقىرۋلار ەندى «يزرايل ۇكىمەتى مەن پارلامەنتىنىڭ نەگىزگى تۇلعالارىمەن بەكىتىلگەنىن» ايتادى.
ودەحتىڭ ايتۋىنشا، بۇل باسىپ كىرۋلەر جۇماعا دەيىن جالعاسىپ، «ودان ءارى قاقتىعىستارعا اكەلۋى مۇمكىن». سەبەبى جۇما نامازىنا ادەتتە مەشىتكە مىڭداعان ادام جينالادى.
پالەستينا ۋاقف جانە ءدىن ىستەرى مينيسترلىگى بۇعان دەيىن باسىپ كىرۋگە شاقىرۋلاردى «كيەلى ورىننىڭ تاريحي جانە قۇقىقتىق مارتەبەسىن وزگەرتۋگە باعىتتالعان ءقاۋىپتى ەسكالاسيا» دەپ ايىپتاپ، حالىقارالىق قوعامداستىقتى يزرايلگە ولاردى توقتاتۋ ءۇشىن قىسىم جاساۋعا شاقىردى.
يزرايل 1967 جىلعى اراب-يزرايل سوعىسى كەزىندە شىعىس ءقۇدىستى باسىپ الىپ، 1980 جىلى اننەكسيالادى. بۇل ارەكەت حالىقارالىق دەڭگەيدە تانىلماعان.