جاڭالىقتار يندۋسترياسى وزگەرىپ جاتقان اقپاراتتىق كەڭىستىكتە ءوز ورنىن ساقتاپ قالۋى كەرەك، ايتپەسە قوعام اۋىر سىناققا تاپ بولادى. بۇل تۋرالى الەمدىك جاڭالىقتار كۇنىنىڭ جەتەكشىسى، وڭتۇستىك افريكانىڭ Daily Maverick باسىلىمىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى بركيچ مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
الەمدىك جاڭالىقتار كۇنى 2018 جىلى باستاۋ العاننان بەرى اۋقىمىن كەڭەيتىپ كەلەدى. ونىڭ «سەنىمدى جۋرناليستيكا ماڭىزدى» دەگەن ۇرانى جاڭالىق تاراتۋشىلاردىڭ ماڭىزدى وقيعالاردى زەرتتەپ، تۇسىندىرۋدەگى ءرولىن ايقىنداۋدى ماقسات ەتەدى.
بۇل باستاما Reuters Instituteء-تىڭ سوڭعى ەسەبىندە سيپاتتالعان احۋال اياسىندا ءوتىپ جاتىر. وندا قوعامنىڭ جاڭالىقتارعا دەگەن كوزقاراسى «ۇرەي، جاتسىنۋ جانە سكەپتيسيزممەن» قاتار، «جاڭا دەرەككوزدەر مەن فورماتتارعا اشىقتىق پەن جاڭالىقتاردىڭ ەڭ ۇزدىك دەڭگەيدە ۇسىنا الاتىنىنا دەگەن سەنىمنىڭ ساقتالۋىمەن» ەرەكشەلەنەتىنى ايتىلعان.
ەسەپكە سايكەس، الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن بەينە پلاتفورمالار بىلتىر جاڭالىق ۇيىمدارىنىڭ جەكە سايتتارى مەن قوسىمشالارىنان باسىم ءتۇسىپ، ونلاين جاڭالىقتاردىڭ نەگىزگى كوزىنە اينالدى. الايدا ولارعا دەگەن سەنىم دەڭگەيى تومەن.
وسى ايدىڭ باسىندا جاريالانعان تاعى ءبىر ەسەپتە ۇلىبريتانيانىڭ مەديا رەتتەۋشىسى Ofcom دا ادامداردىڭ جاڭالىقتاردى ءارتۇرلى دەرەككوزدەردەن الاتىنىن، YouTube-تىڭ «قارقىندى ءوسىپ جاتقانىن» جانە ادامداردىڭ 20 پايىزى جاڭالىقتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن جاساندى ينتەللەكت قۇرالدارىن پايدالاناتىنىن مالىمدەدى.
الايدا تاڭداۋ مۇمكىندىگىنىڭ كەڭەيۋى كىمگە جانە نەگە سەنۋ كەرەكتىگى تۋرالى بەلگىسىزدىكتى دە ارتتىردى. Ofcom-نىڭ ايتۋىنشا، ءداستۇرلى جاڭالىق كوزدەرى ونلاين پلاتفورمالارعا قاراعاندا سەنىمدى، ءدال جانە بەيتاراپ سانالادى.
وڭتۇستىك افريكانىڭ Daily Maverick باسىلىمىن قۇرعان بركيچ مەديا لاندشافتىڭ وزگەرگەنىن مويىنداي وتىرىپ، قالىپتاسقان جاڭالىق ۇيىمدارى بۇعان جاۋاپ بەرۋگە ءتيىس ەكەنىن ايتتى.
«بۇرىنعى كۇندەر قايتا ورالمايدى. ءبىز جاڭا تەپە-تەڭدىك ورناتۋىمىز كەرەك، وعان تەك كۇش بىرىكتىرگەندە عانا قول جەتكىزە الامىز»، — دەدى ول.
«وسىلاي جالعاستىرا بەرسەك، ءبىز جويىلۋدى كۇتىپ تۇرعان ءالسىز جەكە ويىنشىلارعا اينالامىز. ەگەر بىردەڭەنى تۇبەگەيلى ءارى شۇعىل تۇردە وزگەرتپەسەك، ءبىز جولدا قالىپ قويامىز»، — دەپ ەسكەرتتى بركيچ.
ونىڭ پىكىرىنشە، ءداستۇرلى مەديا «قاتەلىكتەر جىبەردى»، ءبىراق كاسىبي جانە سەنىمدى جۋرناليستەر قوعامدا اسا ماڭىزدى ءرول اتقارادى.
«ءبىز اۋديتوريامىزبەن سويلەسىپ، ولارعا ءتۇسىندىرۋىمىز كەرەك: شىندىق پەن سەنىمدى تاڭداماۋ ءسىزدىڭ مۇددەڭىزگە ساي ەمەس»، — دەدى ول.
«شىندىق پەن فاكتىلەرسىز ءبىز جۇمىس ىستەي المايمىز».
الايدا «شىندىق» ۇعىمىنىڭ انىقتاماسى ءجيى داۋلى بولىپ كەلەدى. بۇعان اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ «جالعان جاڭالىقتار مەدياسى» دەپ اتاعان اقپارات قۇرالدارىمەن ۇزاققا سوزىلعان كۇرەسى دالەل.
بركيچ ءسوزىن بىلاي قورىتتى: «بۇل — اقپاراتقا نەگىزدەلگەن قوعام. ءبىز سول اقپاراتتىق قوعامنىڭ ينفراقۇرىلىمىمىز. ال ول قوعام ءبىزسىز شىنىمەن قينالماق».