اقش قازىناشىلىق حاتشىسى سكوتت بەسسەنت يرانعا «تاريحتاعى ەڭ ءىرى قارجىلىق شابۋىل» جاسايتىنىن ەسكەرتىپ، اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسى «اقتىق كەزەڭگە» اياق باسقانىن مالىمدەدى. بۇل پىكىرىن ول Financial Times گازەتىنە جازعان ماقالاسىندا ءبىلدىردى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
بەسسەنتتىڭ ايتۋىنشا، اقش يرانمەن بارلىق ەكونوميكالىق بايلانىستى ۇزەدى جانە بۇل «ەكونوميكالىق D-Day» بولادى. ول يرانمەن قارجىلىق ىنتىماقتاستىق جاسايتىن كەز كەلگەن ەلدى دە وقشاۋلايتىنىن ەسكەرتتى. بۇل ءقاۋىپ اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ اكىمشىلىگىنىڭ الدىڭعى قاۋىپتەرىنەن بىرنەشە رەت باس تارتىپ، مەرزىمدەردى ۇزارتقانىنان كەيىن ايتىلىپ وتىر.
يران بەسسەنتتىڭ بۇل سوزدەرىن جوققا شىعارىپ، «سوعىس جالعاسا بەرسە» ايماقتان مۇناي ەكسپورتىن تولىعىمەن توقتاتاتىنىن مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى Reuters. يران بيلىگى كەمەلەرگە ورمۋز بۇعازىنان رۇقساتسىز وتۋگە بولمايتىنى تۋرالى جاڭا ەسكەرتۋ دە جاسادى.
الەمدەگى مۇناي مەن گازدىڭ بەستەن ءبىر بولىگى ادەتتە وسى بۇعاز ارقىلى تاسىمالدانادى، الايدا اقپان ايىنىڭ سوڭىندا باستالعان قاقتىعىستان بەرى يران بۇل اعىندى ءىس جۇزىندە توقتاتىپ تاستادى. بەسسەنت ەكونوميكالىق قىسىمنىڭ ناقتى نەدەن تۇراتىنىن ايتپادى، ءبىراق ول دۇيسەنبى كۇنى جەرگىلىكتى ۋاقىت بويىنشا ساعات 13:00-دە (18:00 BST) اقش-تا وتەتىن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا بۇل تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى ايتادى دەپ كۇتىلۋدە.
«الەم ءتۇسىنۋى كەرەك: ءبىزدىڭ ماقساتىمىز — تەگەران جالعىز قالعانشا، تيراندىق رەجيمدى قولداپ تۇرعان ءاربىر ەكونوميكالىق تىنىس جولىن ءۇزۋ»، — دەپ جازدى ول.
اقش سوعىس بارىسىندا يرانعا بىرنەشە رەت ءقاۋىپ ءتوندىردى. ساۋىردە ترامپ يران سوعىستى توقتاتىپ، ورمۋز بۇعازىن اشپاسا، «بۇكىل وركەنيەت بۇگىن تۇندە جويىلادى» دەپ مالىمدەگەن ەدى. الايدا، پاكيستاننىڭ دەلدالدىعى مەن ديپلوماتياعا شاقىرعاننان كەيىن اقش بۇل ۇستانىمىنان باس تارتتى.
يران ءقازىردىڭ وزىندە اقش-تىڭ قاتاڭ ەكونوميكالىق سانكسيالارىنا ۇشىراپ وتىر. 2015 جىلى اقش-تىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى باراك وباما جانە ونىڭ وداقتاستارى يرانمەن يادرولىق باعدارلامانى شەكتەۋگە كەلىسىپ، كوپتەگەن سانكسيالاردى الىپ تاستاعان بولاتىن. ءبىراق ترامپ 2018 جىلى بۇل كەلىسىمنەن شىعىپ، ونى «تۇپكىلىكتى اقاۋلى» دەپ اتاپ، يرانعا قارسى بارلىق سانكسيانى قايتا ەنگىزدى.
دجو بايدەن پرەزيدەنتتىگى كەزىندە وباما داۋىرىندەگى كەلىسىمدى قالپىنا كەلتىرۋ ارەكەتتەرى ءساتسىز اياقتالدى. بيىلعى ساۋىردە ترامپ اكىمشىلىگى تەگەرانمەن بيزنەس جاسايتىن شەتەلدىك بانكتەر مەن كومپانيالارعا قارسى سانكسيالار تولقىنىن باستادى، ويتكەنى اسكەري وپەراسيالار يران رەجيمىن بەرىلۋگە ماجبۇرلەمەگەنى انىق بولدى.