قاشاعان كەن ورنىنىڭ وپەراتورى حالىقارالىق تورەلىك قازاقستانعا 2،3 ترلن تەڭگە (شامامەن 4،9 ملرد دوللار) كولەمىندەگى ەكولوگيالىق ايىپپۇلدى ءوندىرىپ الۋعا ۋاقىتشا تىيىم سالعانىن مالىمدەدى، دەپ Reuters-كە سىلتەمە جاساپ، Orda.kz حابارلايدى.
بۇعان دەيىن قازاقستاننىڭ ادىلەت مينيسترلىگى وپەراتور بۇل سومانى 20 شىلدەگە دەيىن تولەۋى كەرەك ەكەنىن حابارلاعان بولاتىن. الايدا North Caspian Operating Company (NCOC) كومپانياسى تورەلىك تريبۋنال ارالىق شارا قابىلداعانىن مالىمدەدى. بۇل شارا بيلىككە ءىس اياقتالعانعا دەيىن ايىپپۇلدى ءوندىرىپ الۋ بويىنشا ەشقانداي ارەكەت جاساۋعا تىيىم سالادى.
«NCOC جانە جوباعا قاتىسۋشى كومپانيالار بۇل ايىپپۇلدى جانە وعان نەگىز بولعان ايىپتاۋلاردى مويىندامايدى. ءبىز ولاردى قولجەتىمدى بارلىق تاسىلدەرمەن داۋلايمىز»، — دەلىنگەن وپەراتوردىڭ مالىمدەمەسىندە.
NCOC قازاقستانداعى ەڭ ءىرى مۇناي كەن ورنى — قاشاعاندى يگەرۋدە. كونسورسيۋم قۇرامىنا Shell، TotalEnergies، ExxonMobil، قىتايلىق CNPC جانە باسقا دا حالىقارالىق كومپانيالار كىرەدى.
قازاقستان شەتەلدىك مۇناي كومپانيالارىمەن بىردەن بىرنەشە اربيتراج داۋلارىن جۇرگىزۋدە. بيلىك ولاردى ەكولوگيالىق بۇزۋشىلىقتارعا جانە كەلىسىمشارت تالاپتارىن ساقتاماۋعا ايىپتايدى. قاڭتار ايىندا قازاقستان شامامەن 4 ملرد دوللار تالاپ ەتكەن قاراشىعاناق بويىنشا اربيتراجدا ءوز پايداسىنا شەشىم شىعاردى.
2022 جىلعى جەلتوقساندا اتىراۋ وبلىسى ەكولوگيا دەپارتامەنتى NCOCء-تىڭ جۇمىسىن تەكسەردى. كومپانيا كۇكىرتتى ساقتاۋ ەرەجەلەرىن بۇزدى دەپ ايىپتالدى، ال بىرنەشە ايدان كەيىن وبلىستىق سوت 2،3 ترلن تەڭگە ايىپپۇل تاعايىندادى. اپەللياسيالىق ساتى بۇل شەشىمدى كۇشىندە قالدىردى. NCOC ايىپپۇلدى بىرنەشە رەت داۋلادى، سوڭعى اپەللياسيا 2025 جىلعى جەلتوقساندا قارالدى. سوت كومپانيانىڭ تالابىن قابىلدامادى، ءبىراق شەشىم ءالى كۇشىنە ەنگەن جوق. ءىس جۇرگىزۋ بارىسىندا ەكولوگيالىق تالاپتار NCOC جانە قاراشىعاناق وپەراتورى Karachaganak Petroleum Operating (KPO) كومپانياسىنا قارسى ۇلكەن پروسەستىڭ ءبىر بولىگىنە اينالدى. مەملەكەت ولاردى 1990-جىلدارى جاسالعان ءونىم ءبولىسۋ كەلىسىمدەرىن ادال ورىندامادى دەپ ايىپتايدى.
بۇعان دەيىن قازاقستان مەن NCOC قاشاعاندى جوندەۋ مەرزىمدەرى تۋرالى ءالى دە داۋلاسىپ جاتقانى حابارلانعان بولاتىن.