قازاقستانداعى ارىس قالاسىنىڭ كوكتەم شاعىن اۋدانىندا 300-دەن استام ءۇي بار. ولاردىڭ كوپشىلىگى جاقىندا عانا سالىنعان، الايدا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا، بۇگىندە جارىعى جوق ءۇي تابۋ مۇمكىن ەمەس. ادامدار بۇل زاقىمداردى تۇرعىن ءۇي سەكتورىنا جاقىن ورنالاسقان اسكەري ءبولىم اۋماعىندا بولىپ جاتقان جارىلىستاردىڭ تۇراقتى دىرىلىمەن بايلانىستىرادى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
«ءبىر كۇنى مۇنىڭ ءبارى قۇلايدى. وسىلاي جالعاسا بەرسە، بۇگىن بولماسا، كەلەسى جىلى قۇلايدى. قاراڭىزشى، مىنا جەردە توبە قوزعالىپ كەتكەن، گيپسوكارتوننىڭ ءبارى جارىلىپ كەتكەن. مىنا جەردە جارىق، انا جەردە جارىق. ءتىپتى قابىرعا دا كەتكەن. جاتىن بولمەدە دە ءبارى جارىق»، — دەيدى جەرگىلىكتى تۇرعىن تالعات پاشەكەيەۆ.
ەر ادام ءۇيىن نەبارى ءۇش جىل بۇرىن سالعان. ۇيدە ونىڭ سەگىز بالاسى تۇرادى. پاشەكەەۆتىڭ ايتۋىنشا، جارىلىستار ناۋرىزدان قاراشاعا دەيىن كۇن سايىن بولادى.
«ناۋرىزدان قاراشاعا دەيىن جارىلىستار جالعاسادى. دۇيسەنبىدەن جۇماعا دەيىن، كۇن سايىن. بۇل ءۇي بەكەردەن-بەكەر جارىلىپ جاتقان جوق. ءبىزدىڭ تالابىمىز — جارىلىستاردىڭ سانىن كەم دەگەندە ازايتسىن. ادامدار ءبارىبىر بۇل جەردەن كوشىپ كەتپەيدى. ءبىز ەشكىمگە شاعىمدانبايمىز. ءبىراق وسى جارىلىستاردان ءۇي ءب ۇلىنىپ جاتسا، ەڭ بولماسا شىعىنىمىزدى وتەپ بەرسىن»، — دەدى ول.
تۇرعىنداردىڭ ايتۋىنشا، وق-دارىلەر ەكى جەردە جويىلادى. ونىڭ ءبىرى تۇرعىن ءۇي سەكتورىنا جاقىن اسكەري ءبولىمنىڭ اۋماعىندا، ەكىنشىسى — ارىستان شامامەن 60 شاقىرىم جەردەگى پوليگوندا. جەرگىلىكتى تۇرعىندار جارىلىستاردى پوليگوندا جۇرگىزۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
«اسكەري ءبولىمنىڭ اۋماعىندا كۇن سايىن جارىلىس بولادى. بۇل جەتى جىلدان بەرى جالعاسىپ كەلەدى. بۇل قانداي شەكسىز سناريادتار؟ جىل سايىن ءوزىمىز جوندەۋ جۇرگىزەمىز. ۇيلەر جارىلىپ جاتىر. تەك مەنىڭ ءۇيىم عانا ەمەس. ءبىز بۇل جارىلىستاردى كۇن سايىن سەزىنەمىز. جەر ۇنەمى دىرىلدەيدى»، — دەيدى قايرات سمايلوۆ.
اسكەريلەر وق-دارىلەردىڭ شىنىمەن دە كۇن سايىن جويىلاتىنىن جوققا شىعارمايدى. سونىمەن قاتار ولار بارلىق ءوق-دارىنى تاسىمالداۋعا بولمايتىنىن تۇسىندىرەدى.
«ءبىرىنشى ورىندا — قاۋىپسىزدىك. ءبارى تابىلعان وق-دارىلەردىڭ سانىنا بايلانىستى، بۇل كۇنىنە 20-30 بىرلىك بولۋى مۇمكىن. سونداي-اق ولاردىڭ قۇرامى ەسكەرىلەدى. ورتاشا العاندا، 30-عا جۋىق جارىلعىش زات جارىلىس ادىسىمەن جويىلادى. ءبىر بولىگى — ءبىزدىڭ اۋماقتا، ءبىر بولىگى — پوليگوندا. تاسىمالداۋعا بولمايتىن وق-دارىلەر بارلىق قاۋىپسىزدىك تالاپتارىن ساقتاي وتىرىپ، وسىندا جويىلادى»، — دەپ حابارلادى ارىس گارنيزونى باستىعىنىڭ ورىنباسارى باعدات مىڭبايەۆ.
اسكەريلەر سونداي-اق ءۇش جىل بۇرىن جاسالعان مامانداردىڭ قورىتىندىسىنا سىلتەمە جاسايدى. سول كەزدە ساراپشىلار اسكەري ءبولىم اۋماعىندا وق-دارىلەردى جويۋ جاقىن ماڭداعى ۇيلەرگە ءقاۋىپ توندىرمەيدى دەگەن قورىتىندىعا كەلگەن.
تۇرعىندار بۇعان كەلىسپەيدى. ولار ۇيلەردىڭ زاقىمدانۋى جىل سايىن پايدا بولاتىنىن ايتىپ، جارىلىستاردىڭ سالدارىن قايتا باعالاۋدى تالاپ ەتەدى.
سونىمەن قاتار، جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءوز ۇيلەرىنە كەلتىرىلگەن ىقتيمال زالالدى ەسەپتەپ، جوندەۋ شىعىندارىن وتەۋدى قالايدى.