ەلوردادا ەسىل وزەنىن تازارتۋ جانە ەكولوگيالىق قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارى كۇشەيتىلدى. استانا اكىمدىگىنىڭ مالىمەتىنشە، بيىل جەكەلەگەن ۋچاسكەلەردە سۋدىڭ گۇلدەنۋ قارقىندىلىعى انومالدى ىستىق پەن سۋ دەڭگەيىنىڭ تومەندەۋىنە بايلانىستى كوپجىلدىق كورسەتكىشتەردەن اسىپ ءتۇستى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
وزەننىڭ جاي-كۇيىنە سىرتقى فاكتورلار دا اسەر ەتەدى: سۋ ساپاسى جوعارعى ايماقتارداعى جاعدايىنا بايلانىستى. قوسىمشا جۇكتەمەنى بيوگەندى زاتتار — ازوت پەن فوسفور قوسىلىستارى، سونداي-اق ورگانيكالىق لاستانۋلار تۋدىرادى. ساراپشىلار وزەنگە جانە ونىڭ سالالارى — سارىبۇلاق پەن اقبۇلاق بۇلاقتارىنا رۇقساتسىز اعىندىلاردىڭ ءتۇسۋ ىقتيمالدىعىن جوققا شىعارمايدى. مۇنىڭ ءبارى كوك-جاسىل بالدىرلاردىڭ بەلسەندى دامۋىنا ىقپال ەتەدى.
اعىنى ءالسىز تۇيىق ۋچاسكەلەردە گۇلدەنۋمەن كۇرەسۋ ءۇشىن جاسىل ميكروبالدىر — حلورەللا سۋسپەنزياسىن قولدانۋ جوسپارلانۋدا. اكىمدىكتە بۇل ءادىس ەكولوگيالىق ءقاۋىپسىز جانە حيميالىق زاتتارعا بالاما ەكەنىن اتاپ ءوتتى. حلورەللا كوك-جاسىل بالدىرلاردىڭ كوبەيۋىنە ىقپال ەتەتىن ازوت پەن فوسفور قوسىلىستارىن بەلسەندى تۇردە ءسىڭىرىپ، ولاردىڭ دامۋىن تەجەپ، سۋ قويماسىنىڭ تابيعي بيولوگيالىق تەپە-تەڭدىگىن قالپىنا كەلتىرەدى. فوتوسينتەز پروسەسىندە ول سۋدى وتتەگىمەن بايىتىپ، بالىقتار مەن باسقا سۋ اعزالارى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسايدى، سونداي-اق تابيعي ءوزىن-وزى تازارتۋ پروسەستەرىنە ىقپال ەتەدى.
ەكولوگتار حلورەللانى قولدانۋدىڭ اسەرى بىرتىندەپ بولاتىنىن اتاپ وتەدى: بيولوگيالىق تەپە-تەڭدىكتى قالپىنا كەلتىرۋ ۋاقىتتى قاجەت ەتەدى، ال العاشقى ناتيجەلەر سۋسپەنزيا ەنگىزىلگەننەن كەيىن بىرنەشە اپتادان سوڭ كۇتىلەدى.
بۇعان دەيىن الەۋمەتتىك جەلىلەردە «تۇلپار» كوپىرىنىڭ ماڭىنداعى سۋدا اشىق-جاسىل جابىندى بەينەلەنگەن فوتو جانە ۆيدەو پايدا بولىپ، قالا تۇرعىندارىنىڭ الاڭداۋشىلىعىن تۋدىرعان ەدى. قالالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە تابيعات پايدالانۋ باسقارماسى ماماندار ەكولوگيا دەپارتامەنتىمەن بىرلەسىپ ۋچاسكەنى تەكسەرىپ، زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر ءۇشىن سۋ سىنامالارىن العانىن حابارلادى. وندا جەكەلەگەن ۋچاسكەلەردە جوعارى اۋا تەمپەراتۋراسى، اعىننىڭ تومەن جىلدامدىعى جانە قولايلى گيدرومەتەورولوگيالىق جاعدايلار كەزىندە فيتوپلانكتوننىڭ (سيانوباكتەريالاردىڭ) قارقىندى دامۋىنان تۋىنداعان ماۋسىمدىق قۇبىلىس — سۋدىڭ گۇلدەنۋى بايقالاتىنى ءتۇسىندىرىلدى.