جاڭا وڭتۇستىك ۋەلستە ءبىر ايەل ساڭىراۋقۇلاقتان جاسالعان تابىتتا جەرلەندى. بۇل — اۆسترالياداعى ەكولوگيالىق تازا العاشقى جەرلەۋ. بۇل تۋرالى infohub.kz حابارلايدى.
جەتپىس جاستاعى كەروليندى جۇما كۇنى تۋىستارى مەن دوستارى كوگىلدىر تاۋلارداعى سپرينگۆۋد زيراتىندا جەرلەدى. ساڭىراۋقۇلاق تابىتىن گوللانديالىق Loop Biotech كومپانياسى جاساعان. ول ميسەليدەن — ساڭىراۋقۇلاقتىڭ تامىر جۇيەسىنەن جانە كەندىر تالشىقتارىنان وسىرىلەدى.
تابىت كليماتى باقىلاناتىن بولمەدەگى قالىپتا ءبىر اپتا ىشىندە تولىق قالىپتاسادى. جەرلەنگەننەن كەيىن ول شامامەن 45 كۇندە توپىراققا اينالادى. بۇل پروسەسس كومپوستتاۋعا ۇقساس: دەنە مەن تابىت جۇمساق ىدىراپ، قورەكتىك زاتتارعا باي توپىراققا اينالادى. ءداستۇرلى اعاش تابىتتىڭ ىدىراۋى 50 جىلعا دەيىن سوزىلۋى مۇمكىن.
كەروليننىڭ كۇيەۋى دەۆيد ساڭىراۋقۇلاق تابىتىن تاڭداۋ ايەلىنىڭ قايتارۋ قۇندىلىقتارىنا ساي ەكەنىن ايتتى. «ول ءارقاشان باسقالارعا كومەكتەسۋگە دايىن ەدى. ونىڭ قايتىس بولعاننان كەيىن دە تابيعاتقا ءبىر نارسە قايتارىپ، باسقالارعا پايدالى بولا الۋى — ونىڭ كىم بولعانىن كورسەتەدى»، — دەدى ول.
كەرولين اۆستراليادا وسىنداي تابىتتا جەرلەنگەن العاشقى ادام بولعانىمەن، Loop Biotech نەگىزىن قالاۋشى بوب حەندريكس ەۋروپا مەن اقش-تا مىڭداعان ادام وسى تابىتتى قولدانعانىن ايتتى. «بەس جىل بۇرىن باستاعاندا اۆستراليادان ۇلكەن قىزىعۋشىلىق بولدى. ءبىراق سول كەزدە شەتەلگە جەتكىزۋ قيىنىراق ەدى»، — دەدى حەندريكس.
ءارقايسىسى شامامەن 30 كەلى سالماقتاعى ساڭىراۋقۇلاق تابىتتارى ىدىراۋ پروسەسىن قىسقارتۋ ارقىلى اۆستراليانىڭ جەرلەۋ سالاسىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرادى دەپ ۇمىتتەنەدى. «بۇل تابيعاتقا قايتارۋ: بىزدە ءوسىپ، تابيعاتقا سىڭەتىن ساڭىراۋقۇلاق بار، ءبىراق ناقتى پايداسى — ول توپىراقتى بايىتادى. دەنە تابيعاتقا ورالىپ، تابيعاتتىڭ ماڭگىلىك ىستەپ كەلە جاتقانىن ىستەۋى كەرەك. ەگەر ورماندا كەنگۋرۋ ولسە، ول جاي عانا تىرشىلىك سيكلىنىڭ بولىگىنە اينالادى»، — دەدى ول.
مەلبۋرن ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مادەني انتروپولوگى حاننا گۋلد ادامداردىڭ ەكولوگيالىق تازا قوشتاسۋ راسىمدەرىنە قىزىعۋشىلىعى ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتادى. «ادامدار ءدىني از بولعان سايىن، باسقا قۇندىلىقتار مەن قوعامداستىق توپتارى ماڭىزدىراق بولادى. سونىڭ ءبىرى — ەكو-ولىم. ولگەننەن كەيىن كوككە كوتەرىلمەي، جەرگە قايتا ورالۋ يدەياسى ءولىم تۋرالى اڭگىمەلەردە كەڭ تارالۋدا»، — دەدى ول.
اۆستراليالىقتاردىڭ شامامەن 70 پايىزى كرەماسيانى تاڭداعانىمەن، ونىڭ قورشاعان ورتاعا اسەرى ايتارلىقتاي: ادەتتەگى كرەماسيا شىعارىندىلارى 125 كەلى كومىرقىشقىل گازىنا بالامالى دەپ ەسەپتەلەدى. سوڭعى جىلدارى سۋدى قولداناتىن كرەماسيا ءتۇرى (ششەلوچنوي گيدروليز)، بالزامداۋسىز تابيعي جەرلەۋ جانە ءتىپتى تاياز جەرلەۋ سياقتى نۇسقالار پايدا بولدى. تابيعي جەرلەۋدە ارقان تۇتقالى كارتون تابىت قولدانىلادى جانە PlanetMark تالداۋى بويىنشا، ول 10 كەلىدەن از كومىرقىشقىل گازى شىعارادى.
گۋلد اۆستراليالىقتار ۇزاق ءومىر ءسۇرىپ، كوبىرەك ادام ۇزاققا سوزىلعان اۋرۋلاردان قايتىس بولعاندىقتان، قالاي دۇنيەدەن ءوتۋ جانە جاقىندارىمەن قوشتاسۋ تۋرالى كوبىرەك ويلاناتىنىن ايتادى. «ولار اتا-انالارىنىڭ جەرلەۋىن كورگەن نەمەسە ۇيىمداستىرعان بولۋى مۇمكىن، ءبىراق ءبارى جاقسى وتپەگەن شىعار. ەندى ولار باسقاشا ىستەگىسى كەلەتىنىن شەشىپ جاتىر. سوندىقتان جەرلەۋدى جوسپارلاۋ ايتارلىقتاي ءوستى»، — دەدى ول.