وڭتۇستىك اۆستراليادا جويىلىپ بارا جاتقان اۆستراليالىق تەڭىز ارىستانى H5 قۇس تۇماۋىنان العاش رەت ءولدى. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، بۇل ءتۇردىڭ شامامەن 12 مىڭ داراعى قالعان، الايدا جاڭا باعالاۋ بويىنشا سانى 10 مىڭنان دا ازايعان. پوپۋلياسيانىڭ باسىم بولىگى وڭتۇستىك اۆستراليادا، قالعانى باتىس اۆستراليادا مەكەندەيدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
جەكسەنبىدە شتاتتىڭ قورشاعان ورتانى قورعاۋ ءمينيسترى ەميلي بورك تەڭىز ارىستانى كەنگۋرۋ ارالىنداعى سيل-بەيدە — ءۇشىنشى ۇلكەن جەكە وتاردا — ءولى تابىلعانىن مالىمدەدى.
«ءبىز سۇتقورەكتىلەردىڭ ءبىرقاتار جاعدايىن كوردىك، ءبىراق اۆستراليالىق تەڭىز ارىستانى — ءبىزدىڭ اۆستراليالىق سۋلارىمىزدا كەزدەسەتىن ەڭ سيرەك يتبالىق»، — دەدى بورك.
«پوپۋلياسيانىڭ 85 پايىزى وسىندا، وڭتۇستىك اۆستراليادا. بۇل — جويىلىپ بارا جاتقان ءتۇر»، — دەپ قوستى ول.
ونىڭ ايتۋىنشا، تەڭىز ارىستانى اكۋلا شابۋىلىنان ايىعىپ جاتقان، ءبىراق ولىمگە قۇس تۇماۋى سەبەپ بولعان.
«ءبىز تەڭىز ارىستانىن اكۋلا شابۋىلى ەمەس، قۇس تۇماۋى ولتىرگەنىن انىقتادىق. بۇل ناقتى جاعدايدا ول ايىعىپ جاتقاندىقتان، اۋرۋعا بەيىم بولۋى مۇمكىن»، — دەدى مينيستر.
ۇكىمەت سيل-بەيدە جويىلىپ بارا جاتقان تەڭىز ارىستانىنىڭ باسقا ءولىم جاعدايى تىركەلمەگەنىن، الايدا پوپۋلياسيانى مۇقيات باقىلاپ وتىرعانىن حابارلادى.
بوركتىڭ سوزىنشە، ءقازىر «سورەلەردەن الۋعا بولاتىن» ناقتى سۇتقورەكتىلەر ۆاكسيناسى جوق.
«ول اقش-تا ءىرى قاراعا قولدانىلدى، گاۆاييدە موناح يتبالىقتارىنا ەكسپەريمەنتتىك سىناق جۇرگىزىلدى، ول ءساتتى بولدى»، — دەدى بورك.
«ءبىز فەدەرالدىق ۇكىمەتپەن وڭتۇستىك اۆستراليادا سىناققا قاتىسۋعا دايىن ءارى قابىلەتتى ەكەنىمىزدى جەتكىزۋ ءۇشىن تىعىز جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز»، — دەپ اتاپ ءوتتى ول.
سيل-بەيدە شامامەن 800 اۆستراليالىق تەڭىز ارىستانى بار.
بوركتىڭ ايتۋىنشا، قۇس تۇماۋى كەلمەي تۇرىپ-اق پوپۋلياسيا جىل سايىن 2 پايىزعا ازايىپ كەلە جاتقان. ەگەر ۆاكسينا ەگىلمەسە، بۇل ۆيرۋس پوپۋلياسيا دەڭگەيىنە «اپاتتى اسەر» ەتەدى.
«ءبىز حەرد ارالىندا يتبالىق تولدەرىنىڭ پوپۋلياسياسى 75 پايىزعا قىسقارعانىن كوردىك. ولارعا قۇس تۇماۋى اسەر ەتتى»، — دەدى ول.
«الەمدەگى باسقا دا تاجىريبەلەردە ول 95 پايىزعا اسەر ەتكەنىن كوردىك. بۇل ۆيرۋستىڭ ءبىزدىڭ تەڭىز ارىستاندارىنا جۇعۋىنىڭ العاشقى ءارى جالعىز جاعدايى بولمايتىنىن بىلەمىز»، — دەپ قورىتىندىلادى مينيستر.
وتكەن ايدا چارلز دارۆين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ جەتەكشى سۇتقورەكتىلەر زەرتتەۋشىسى دجون ۆوينارسكي Guardian Australia باسىلىمىنا ۆيرۋستىڭ يتبالىقتار مەن تەڭىز ارىستاندارىنا تەز تارايتىنىنان قورقاتىنىن ايتقان.
«قىرعىن اۋقىمدى بولىپ، تابيعاتتى قورعاۋعا ەلەۋلى اسەر ەتۋى مۇمكىن»، — دەدى ول.
«اسىرەسە اۆستراليالىق تەڭىز ارىستاندارى ءۇشىن قورقامىن، سەبەبى ولاردىڭ پوپۋلياسياسى شاعىن»، — دەپ اتاپ ءوتتى عالىم.
«الداعى بىرنەشە اپتادا ۆيرۋس وڭتۇستىك اۆسترالياداعى تەڭىز ارىستاندارىنىڭ پوپۋلياسياسىنا تەزىرەك تارايدى دەپ كۇتىلۋدە، ويتكەنى تەڭىز ارىستاندارىنىڭ وتارلارى ۇيا سالاتىن تەڭىز قۇستارىنىڭ وتارلارىنا نەمەسە اۋرۋ جۇققان تەڭىز قۇستارىنا جاقىن ورنالاسقان»، — دەدى ول.
H5 قۇس تۇماۋى وڭتۇستىك امەريكا مەن سۋبانتاركتيكالىق ايماقتاعى جارعاقتى اياقتىلارعا اسەر ەتىپ، كەيبىر تۇرلەردىڭ، اسىرەسە تولدەردىڭ پوپۋلياسياسىندا اپاتتى شىعىنعا اكەلدى.
تامىز ايىندا وڭتۇستىك اۆستراليا شتاتى ماتەريكتىك سۇتقورەكتىلەردە اۆسترالياداعى العاشقى جاعدايدى راستادى: لايمستوۋن جاعالاۋىنداعى بيچپورتتا تابىلعان ءولى ۇزىن تۇمسىقتى جارعاقتى يتبالىقتا H5N1 ۆيرۋسى وڭ ناتيجە بەردى.