ەكونوميست ايگەرىم ءىلياسوۆا قازاقستاندىقتارعا ءوز ءال-اۋقاتىن باعالاۋدى جەكە قارجىلىق ەسەپ جاساۋدان باستاۋعا كەڭەس بەرەدى. بۇل قاي تۇستا قارىزدى ازايتۋعا بولاتىنىن، ال وتباسىلىق اكتيۆتەردى قوسىمشا تابىس تابۋ ءۇشىن قالاي پايدالانۋعا بولاتىنىن تۇسىنۋگە كومەكتەسەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.

Qazaq Expert Club ساراپشىسى، قارجىگەر ءارى ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايگەرىم ءىلياسوۆا جوعارى جالاقىنىڭ جاقسى قارجىلىق جاعدايعا كەپىلدىك بەرمەيتىنىن ايتادى. 400 مىڭ تەڭگە تاباتىن ادام 1 ميلليون تەڭگە الاتىن ادامنان باي بولۋى مۇمكىن، ەگەر ول ءوز قارجىلىق جاعدايىن دۇرىس باعالاسا.

ساراپشى قازاقستاندىقتارعا كومپانيالاردىڭ ۇلگىسىنە ەرۋدى ۇسىنادى. كومپانيالار كاپيتالدى، اكتيۆتەر مەن مىندەتتەمەلەردى باعالاي وتىرىپ، قارجىلىق جاعداي تۋرالى ەسەپتەردى ۇنەمى جاسايدى. بۇل باستاپقى نۇكتەنى انىقتاۋعا جانە ءسىزدىڭ اكتيۆتەرىڭىز بەن قارىزدارىڭىز قانشا، مەنشىكتى كاپيتالىڭىز قانداي دەگەن سۇراققا جاۋاپ بەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

ءبىرىنشى قادام – نارىقتىق قۇنى بار، ياعني وسى باعامەن ساتۋعا بولاتىن بارلىق مۇلكىنىڭ ءتىزىمىن جاساۋ. بۇل جىلجىمايتىن م ۇلىك، اۆتوموبيلدەر، دەپوزيتتەر، وتباسى بانكىندەگى تۇرعىن ءۇي جيناقتارى، ينۆەستيسيالار جانە باسقا دا م ۇلىك. ونى اعىمداعى نارىقتىق باعامەن باعالاۋ كەرەك، مىسالى، حابارلاندىرۋ سايتىنداعى ۇقساس تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇنى بويىنشا. اقشا نومينالدى قۇنىمەن، ال شەتەل ۆاليۋتاسى اعىمداعى باعام بويىنشا باعالانادى. جيھاز سياقتى زاتتار تەك نارىقتىق قۇنى بولعان جاعدايدا عانا باعالانۋى مۇمكىن.

مىسال رەتىندە قارجىگەر ورتا تاپتىڭ گيپوتەتيكالىق وتباسىن الدى. ونىڭ 30 ميلليون تەڭگە تۇراتىن جەكە تۇرعىن ءۇيى، 5 ميلليون تەڭگەلىك ءاۆتوموبيلى، 1،2 ميلليون تەڭگە جيناعى، وتباسى بانكىندە 4 ميلليون تەڭگەسى جانە جالعا بەرىلەتىن 20 ميلليون تەڭگە تۇراتىن پاتەرى بار. وسىلايشا، وسى وتباسىنىڭ اكتيۆتەرىنىڭ قۇنى 60،2 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. ءارى قاراي مىندەتتەمەلەردى – نەسيەلەردى، ءبولىپ تولەۋلەردى جانە قارىزداردى باعالاۋ كەرەك. جوعارىدا سيپاتتالعان وتباسىنىڭ 15 ميلليون تەڭگە يپوتەكاسى، 2 ميلليون تەڭگە نەسيەسى جانە 500 مىڭ تەڭگە ءبولىپ تولەۋى بار.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، ءوزىنىڭ قارجىلىق جاعدايىن انىقتاۋ ءۇشىن اكتيۆتەر قۇنىنان مىندەتتەمەلەردى، ياعني قارىزداردى الىپ تاستاۋ كەرەك. سوندا 60،2 ميلليون تەڭگەدەن 17،5 ميلليون تەڭگەنى الىپ تاستاعاندا، وتباسىنىڭ مەنشىكتى كاپيتالى 42،7 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. وسى كورسەتكىشتىڭ وزگەرۋى ارقىلى وتباسىنىڭ بايىعانىن نەمەسە جوقتىعىن بىلۋگە بولادى.

«بارلىق م ۇلىك قارجىلىق ءال-اۋقاتقا بىردەي اسەر ەتپەيدى. تابىس اكەلەتىن اكتيۆتەر بار، ال ۇنەمى شىعىندى قاجەت ەتەتىن م ۇلىك تە بار. ينۆەستيسيالىق اكتيۆتەرگە، مىسالى، جالعا بەرىلەتىن جىلجىمايتىن م ۇلىك، بانكتىك دەپوزيتتەر مەن ينۆەستيسيالار جاتادى. ال ادام تۇراتىن پاتەر نەمەسە اۆتوموبيل، قۇندى بولعانىمەن، وزدىگىنەن تابىس اكەلمەيدى»، – دەدى ساراپشى.

ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا، وتباسى اكتيۆتەرىنىڭ قايسىسى ينۆەستيسيالىق ەكەنىن انىقتاۋ ماڭىزدى. كەلتىرىلگەن مىسالدا بۇل – جالعا بەرىلەتىن پاتەر، دەپوزيت جانە وتباسى بانكىندەگى جيناقتار. ال وتباسىنىڭ جەكە تۇرعىن ءۇيى مەن ءاۆتوموبيلى – پاسسيۆتەر. جالپى كاپيتالدان پاسسيۆتەردىڭ قۇنىن الىپ تاستاسا، تازا ينۆەستيسيالىق اكتيۆتەردىڭ سوماسى شىعادى. بۇل مىسالدا ول 7،7 ميلليون تەڭگە. بۇل كورسەتكىشتى، ياعني وتباسىنىڭ تازا ينۆەستيسيالىق اكتيۆتەرىن ۋاقىت وتە كەلە ۇلعايتۋ كەرەك. بۇعان قارىزداردى ازايتۋ نەمەسە اكتيۆتەردىڭ ءوسۋى ارقىلى قول جەتكىزۋگە بولادى.

«يدەالىندا تازا ينۆەستيسيالىق اكتيۆتەردىڭ سوماسىن ارتتىرۋعا ۇمتىلۋ كەرەك. ەگەر ءسىز ءۇش ايدا ءبىر رەت ءوز قارجىلىق جاعدايىڭىزدى باعالاپ، مەنشىكتى كاپيتالىڭىز بەن ينۆەستيسيالىق اكتيۆتەرىڭىزدىڭ ءوسىپ جاتقانىن كورسەڭىز، دەمەك ءسىز دۇرىس جولداسىز»، – دەپ تۇيىندەدى ساراپشى.

بۇدان بۇرىن ەكونوميست قازاقستاندىقتارعا 1 ميلليون تەڭگەنى قايدا سالعان دۇرىس ەكەنىن ايتقان بولاتىن.