دونسكوي گوك-تىڭ «بولاشاق» شاحتاسى، ERGء-تىڭ ءىرى ينۆەستيسيالىق جوبالارىنىڭ ءبىرى، كەن قازبالارىندا تابيعي سۋتەگىنىڭ ءبولىنۋى سياقتى كۇتپەگەن ماسەلەگە تاپ بولدى. بۇل زەرتتەۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن جۇمىستى ۋاقىتشا توقتاتۋعا اكەلدى. بۇگىندە شاحتا قايتا جۇمىس ىستەپ تۇر، ءبىراق بۇعان دەيىن قاۋىپسىزدىك تاسىلدەرىن قايتا قاراۋ قاجەت بولدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
شاحتانىڭ جوبالىق قۋاتى جىلىنا 7،5 ملن توننا حروم كەنىنە دەيىن جەتەدى، بۇل ۇزاق مەرزىمدى شيكىزات بازاسىن قامتاماسىز ەتىپ، قازاقستاننىڭ فەرروقورىتپا ءوندىرىسىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. الايدا ىسكە قوسىلعاننان كەيىن كوپ ۇزاماي «قازحروم» كومانداسى تابيعي سۋتەگىنىڭ ءبولىنۋىن انىقتادى. نەگىزگى مىندەت گازدىڭ كوزدەرى مەن كولەمىن انىقتاۋ، سونداي-اق باقىلاۋ شارالارىن ازىرلەۋ بولدى.
زەرتتەۋلەر سۋتەگىنىڭ تاۋ ماسسيۆىندە ميلليونداعان جىلدار بويى جۇرگەن تابيعي حيميالىق پروسەستەر ناتيجەسىندە پايدا بولعانىن كورسەتتى. بەلگىلى ءبىر جاعدايلاردا گاز ءبولىنىپ، قازبالارعا تۇسەدى. بۇل پروسەستى زەرتتەۋگە قازاقستان، رەسەي، تۇركيا جانە گەرمانيانىڭ عىلىمي ينستيتۋتتارى تارتىلدى. ماماندار قوسىمشا تەحنيكالىق جانە ۇيىمداستىرۋشىلىق قاۋىپسىزدىك شارالارىن ازىرلەدى.
سونىمەن قاتار شاحتانى جۇمىستى قايتا باستاۋعا دايىندادى: قازبالاردى قايتا بەكىتتى، كولىك گوريزونتتارىن قالپىنا كەلتىردى، پروحودكا بريگادالارىنىڭ سانىن كوبەيتتى جانە اەروگازدىق باقىلاۋدى كۇشەيتتى. شاحتا باستىعى نۇرلان ءابدۋلليننىڭ ايتۋىنشا، سۋتەگى اۋادان جەڭىل، سوندىقتان ول جوعارى كوتەرىلىپ، تازالاۋ كەڭىستىگىنىڭ كۇمبەز بولىگىندە جينالۋى مۇمكىن. بۇل قاسيەت تومەندەيتىن ۇڭعىمالاردى قولداناتىن دەگازاسيا جوباسىنىڭ نەگىزىنە الىندى.
بۇگىندە سۋتەگى ەكى جولمەن شىعارىلادى: جوعارىداعى گوريزونتتان كولبەۋ ۇڭعىمالار ارقىلى جانە شاحتالىق جەلدەتۋ جۇيەسى ارقىلى. ىشكى ۇڭعىمالار الدىن الا بۇرعىلانادى، ال گازدى ماجبۇرلەپ شىعارۋ ءۇشىن جەر بەتىنەن تىك ۇڭعىما ارقىلى دەگازاسيالىق سورعى قوندىرعىسى قولدانىلادى. گازدىڭ قوزعالىسىن باقىلاۋ ماڭىزدى، سوندىقتان جەلدەتۋ جۇمىس ايماقتارىندا گازدىڭ جينالۋىنا جول بەرمەيتىندەي ۇيىمداستىرىلعان.
اۋا اعىندارىن مودەلدەۋ ءۇشىن VentSim باعدارلاماسى قولدانىلادى، ول شەشىمدەردى ەنگىزۋگە دەيىن كومپيۋتەردە تەكسەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق اعىنداردى ءدال باسقارۋ ءۇشىن اۆتوماتتى جەلدەتۋ قاقپالارى ورناتىلۋدا. شاحتا پەرسونالدى پوزيسيالاۋ جانە اۆاريالىق حابارلاۋ جۇيەسىمەن جابدىقتالعان، ءاربىر شاحتەردە اقپاراتتىق پانەلى بار شام بار.
رۋدنيك اتموسفەراسىن باقىلاۋ كۇشەيتىلدى: بارلىق شاحتەرلەر زاماناۋي گازواناليزاتورلارمەن قامتاماسىز ەتىلدى، ال باس شامدارىنا ديسپەچەرگە ناقتى ۋاقىت رەجيمىندە دەرەكتەردى جىبەرەتىن داچيكتەر ورناتىلعان. ستاسيونارلىق گازواناليزاتورلارعا نەگىزدەلگەن اەروگازدىق باقىلاۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. سۋتەگىنىڭ رۇقسات ەتىلگەن كونسەنتراسياسىنان اسىپ كەتكەن جاعدايدا ارەكەت ەتۋ الگوريتمدەرى ازىرلەندى.
ERG S.à r.l. مەنەدجەرلەر كەڭەسىنىڭ مۇشەسى شاحمۇرات مۇتاليپ ادام ءومىرى مەن دەنساۋلىعى باسىمدىق ەكەنىن جانە ءوندىرىستىڭ دامۋى قاۋىپسىزدىكتى ارتتىرۋمەن قاتار ءجۇرۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوتتى. سۋتەگىن باقىلاۋ جۇمىستارى جەراستى ءوندىرۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگياسى Sublevel Caving (SLC) تۇرىنە كوشۋمەن قاتار ءجۇرىپ جاتىر، بۇل مەحانيكالاندىرۋ مەن اۆتوماتتاندىرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيىن قامتيدى.
دونسكوي گوك ديرەكتورى باۋىرجان وتەمىسوۆ قاۋىپسىزدىك شارالار كەشەنىمەن قامتاماسىز ەتىلەتىنىن اتاپ ءوتتى: ادامدار، عىلىم، ينجەنەرلىك شەشىمدەر، سيفرلىق تەحنولوگيالار جانە تەحنيكا. ERGء-تىڭ قازاقستانداعى باس ديرەكتورى كۋدرات شامييەۆ شاحتانىڭ ەل ءۇشىن ستراتەگيالىق ماڭىزىن جانە جاڭا تەحنولوگيالىق شەشىمدەردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«بولاشاق» سيفرلاردا: ينۆەستيسيالار 1 ترلن تەڭگەدەن استام، قۋاتى جىلىنا 7،5 ملن تونناعا دەيىن، شامامەن 800 جۇمىس ورنى.