ۇلىبريتانيا ۇكىمەتىنىڭ تاۋەلسىز ەكونوميكالىق بولجامشىسىنا سولشىل دا، وڭشىل دا ساياسي كۇشتەر تاراپىنان جاسالىپ جاتقان شابۋىلدار «حابارشىنى اتىپ تاستاۋمەن» بىردەي. بۇل تۋرالى ىقپالدى پارلامەنتتىك توپ مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
قازىناشىلىق كوميتەتى بيۋدجەتتىك جاۋاپكەرشىلىك باسقارماسىن (بجب) «تۇبەگەيلى رەفورمالاۋعا» شاقىرعان «دابىلدى ۇندەۋلەردى» قابىلدامادى. كوميتەت مۇشەلەرىنىڭ پىكىرىنشە، مەملەكەتتىك قارجى تاپشىلىعىنان قيىن شەشىمدەر قابىلداۋعا ءماجبۇر بولعان ساياساتكەرلەردى كىنالاۋعا بولمايدى.
دەگەنمەن پارلامەنتشىلەر مينيسترلەرگە بجب-عا ءقازىر جاريالاپ جۇرگەن بەس جىلدىق جانە 50 جىلدىق بولجامدارىنا قوسىمشا رەتىندە 10 جىلدىق ەكونوميكالىق بولجامدى قابىلداۋدى تاپسىرۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋعا كەڭەس بەرۋ كەرەك دەگەن قورىتىندىعا كەلدى.
سونىمەن قاتار پارلامەنت بجب-نىڭ الداعى 50 جىلداعى مەملەكەتتىك قارجى تۇراقتىلىعىنا تونەتىن قاۋىپتەردى باياندايتىن جىل سايىنعى فيسكالدىق تاۋەكەلدەر مەن تۇراقتىلىق تۋرالى ەسەبىن تالقىلاۋعا ۋاقىت ءبولۋى ءتيىس.
كوميتەت ءتوراعاسى مەگ حيلليەردىڭ ايتۋىنشا، بجب-نى سىناۋشىلار ونى «قازىناشىلىق مينيسترلەرى مەن شەنەۋنىكتەرىن تۇنشىقتىرىپ ۇستاعان قاراڭعى كۇشتەردىڭ يەسى» رەتىندە سيپاتتاۋعا تىرىسقان. الايدا كوميتەت جۇرگىزگەن تەكسەرۋ مۇنىڭ «مۇلدەم شىندىققا جاناسپايتىنىن» كورسەتتى.
«مەملەكەتتىك شىعىستار قىلداي جىڭىشكە مارجامەن جۇزەگە اسىرىلعاندا، فيسكالدىق ەرەجەلەر، دەمەك بجب-نىڭ بولجامدارى دا ماڭىزدىراق بولا تۇسەدى. بۇل — بجب-نىڭ شەكتەن شىعۋى ەمەس، قازىناشىلاردىڭ شەشىم قابىلداۋ ەرەكشەلىگى»، — دەدى حيلليەر.
بجب-نى 2010 جىلى سول كەزدەگى قازىناشى دجوردج وسبورن ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ تاۋەلسىز بولجامدارىن ۇسىنۋ جانە ۇكىمەتتىڭ سالىق پەن شىعىس ساياساتىنىڭ اسەرىن باعالاۋ ءۇشىن قۇرعان بولاتىن.
سودان بەرى ول وسبورننىڭ قازىناشىلىعى تۇسىنداعى بىرىنەن سوڭ ءبىرى جۇرگىزىلگەن قاتاڭ ۇنەمدەۋ بيۋدجەتتەرىنىڭ اسەرىن اسىرا باعالامادى دەگەن ايىپپەن، كەيىنىرەك ەكونوميكانىڭ ءوسۋ الەۋەتىن اسىرا باعالادى دەگەن سىنعا ۇشىرادى.
باتىس انگليا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميسى پروفەسسور دجو ميچەلل مەن گرينۆيچ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەكونوميسى دوكتور روبەرت كالۆەرت دجامپ كوميتەتكە بجب-نىڭ بەس جىلدىق بولجام سوڭىنداعى بوس قارجىلىق قۋات — كوبىنە «قور» دەپ اتالاتىن — دەڭگەيى تۋرالى بولجامدارى ۇكىمەتتىڭ شىعىس ساياساتىن ايقىندايتىن بولىپ كەتكەنىن ايتتى.
«بجب دەموكراتيالىق مانداتى جوق بولا تۇرا، رۇقسات ەتىلگەن فيسكالدىق ساياساتتىڭ شەكاراسىن ايقىندايتىن ورگانعا اينالدى. ول تەك بولجام جاساپ قانا قويمايدى، ۇكىمەتتىڭ فيسكالدىق ەرەجەلەردەن وتكەن-وتپەگەنىن دە شەشەدى. ناتيجەسىندە ونىڭ «قور» كورسەتكىشتەرى ساياساتتى شەكتەيتىن باستى تۇتقاعا اينالدى»، — دەدى ولار.
قازىناشىلىق كوميتەتىنىڭ سوڭعى تەكسەرۋى بجب ءتوراعاسى ريچارد ءحيۋزدىڭ 2025 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا الدىڭعى بيۋدجەتكە بەرگەن باعاسى اعىپ كەتكەننەن كەيىن قىزمەتتەن كەتۋىنەن سوڭ جۇرگىزىلدى.
«ءقازىر ەكونوميكالىق پىكىرتالاسىمىزداعى تاۋەلسىز داۋىستى ساقتاپ قالۋ ۋاقىتى، ونى السىرەتۋگە تىرىسۋدىڭ ەمەس. جاڭا قازىناشىنىڭ جانە جالپى اكىمشىلىكتىڭ بۇل ويدى انىق ءارى ۇنەمى ايتىپ وتىرۋىن قالايمىن»، — دەدى حيلليەر.
«دەگەنمەن ۇكىمەت ساياساتىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى ىقتيمال سالدارىن دا، ەكونوميكانىڭ الىس بولاشاقتاعى بولجامدى جولىن دا قاراستىرۋدىڭ ءمانى بار دەپ ەسەپتەيمىن. ولار اسا بەلگىسىز بولعانىمەن، وسى ەلدى ءجيى تەجەپ كەلە جاتقان قىسقا مەرزىمدى ويلاۋ سيكلىن قالاي بۇزۋعا بولاتىنى تۋرالى پىكىرتالاس باستاۋعا كومەكتەسۋى مۇمكىن»، — دەپ قوستى ول.