دارىگەرلەردىڭ «بۇل قالىپتى جاعداي» دەگەن ءسوزى پاسيەنتتى جۇباتۋعا ارنالعان، ءبىراق كەيدە ول قاتە ءتۇسىنىلۋى مۇمكىن. ادام سيمپتوم قالىپتى دەپ سانالعاندىقتان، ونى ەمدەۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ويلاۋى مۇمكىن، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
سان-ديەگوداعى كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى 14 ونلاين-ەكسپەريمەنت سەرياسىن جۇرگىزدى، وعان 9 371 ادام قاتىستى. قاتىسۋشىلارعا مەنوپاۋزا، ميگرەن، ءتىس اۋرۋى، ماۋسىمدىق اللەرگيا، قانداعى گليۋكوزا دەڭگەيىنىڭ جوعارىلاۋى جانە باسقا دا جاعدايلارعا بايلانىستى ءارتۇرلى مەديسينالىق سەناريلەر ۇسىنىلدى.
كەيبىر سەناريلەردە دارىگەر سيپاتتالعان سيمپتومنىڭ بەلگىلى ءبىر جاعداي ءۇشىن قالىپتى نەمەسە تيپتىك ەكەنىن ايتتى، ال باسقالارىندا مۇنداي تۇجىرىم بولمادى. وسىدان كەيىن زەرتتەۋشىلەر قاتىسۋشىلاردىڭ ەمدەلۋگە دايىندىعىن باعالادى.
ءارتۇرلى ەكسپەريمەنتتەردە ءبىر ناتيجە قايتالاندى: سيمپتومدى «قالىپتى» دەپ اتاعاننان كەيىن ادامدار كومەك سۇراۋعا نيەتى تۋرالى سيرەك حابارلادى. سونىمەن قاتار، جەكە ەكسپەريمەنتتەرگە قاتىسقان مەديسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ وزدەرى باسقاشا كۇتتى. ولار سيمپتومدى قالىپقا كەلتىرۋ پاسيەنتتىڭ ەمدەلۋگە دايىندىعىن ارتتىرادى نەمەسە مۇلدە اسەر ەتپەيدى دەپ بولجادى.
اۆتورلاردىڭ پىكىرىنشە، سەبەپ ادامنىڭ «قالىپتى» ءسوزىن قالاي تۇسىندىرەتىنىندە بولۋى مۇمكىن. دارىگەر مۇنىمەن كوپتەگەن ادامدار كەزدەسەدى، بۇل جەردە ەرەكشە ەشتەڭە جوق دەگەندى مەڭزەۋى مۇمكىن. پاسيەنت بۇل قالىپتى بولعاندىقتان، ونى ەمدەۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ ساناۋى مۇمكىن.
زەرتتەۋشىلەر ادامداردىڭ سيمپتومنىڭ تارالۋى تۋرالى اقپاراتقا قالاي جاۋاپ بەرەتىنىن بولەك تەكسەردى. «مۇنداي بەلگىلەر كوپتەگەن ادامداردا كەزدەسەدى» دەگەن حابارلاما مەن «بۇل قالىپتى جاعداي» دەگەن ءسوز ءارتۇرلى قابىلدانۋى مۇمكىن ەكەنى انىقتالدى. اۆتورلاردىڭ پىكىرىنشە، «قالىپتى» ءسوزى تارالۋ تۋرالى اقپاراتتى عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ادامنىڭ قالاي ارەكەت ەتۋى كەرەكتىگى تۋرالى قوسىمشا سيگنالدى دا جەتكىزە الادى. ياعني، پاسيەنت مۇنداي جاعدايدا كومەك سۇراۋدىڭ قاجەتى جوق دەپ شەشۋى مۇمكىن. مىسالى، «ىستىق ۇستاۋ — مەنوپاۋزانىڭ قالىپتى بولىگى» دەگەن ءسوز «ىستىق ۇستاۋ مەنوپاۋزا كەزىندە وتە ءجيى كەزدەسەدى» دەگەننەن باسقاشا قابىلدانۋى مۇمكىن.
«بۇل قالىپتى جاعداي» دەگەن ءسوزدىڭ اسەرى دارىگەر سيمپتومنىڭ تارالۋى ونى مىندەتتى تۇردە كوتەرۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرمەيتىنىن قوسىمشا تۇسىندىرگەندە السىرەدى. تاعى ءبىر نۇسقا — پاسيەنتكە سيمپتوم كۇندەلىكتى ومىرگە كەدەرگى كەلتىرسە، ەمدەۋ قاجەت ەكەنىن تىكەلەي ايتۋ. مىسالى، دارىگەر: «مۇنداي بەلگىلەر مەنوپاۋزا كەزىندە ءجيى كەزدەسەدى. ءبىراق ولار ءسىزدىڭ ومىرىڭىزگە كەدەرگى كەلتىرسە، بۇل ولاردى جاي عانا كوتەرۋ كەرەك دەگەندى بىلدىرمەيدى»، — دەپ ايتا الادى. وسىلايشا پاسيەنت بىردەن ەكى اقپارات الادى: ونىڭ جاعدايى مىندەتتى تۇردە ەرەكشە نەمەسە ءقاۋىپتى ەمەس، ءبىراق سونىمەن بىرگە كومەك قاجەت بولۋى مۇمكىن.
جۇمىستىڭ ماڭىزدى شەكتەۋى بار. بارلىق ەكسپەريمەنتتەر ونلاين جۇرگىزىلدى، ال عالىمدار نەگىزىنەن قاتىسۋشىلاردىڭ ەمدەلۋگە جۇگىنۋ نيەتىن باعالادى، ناقتى مەديسينالىق وتىنىشتەردى ەمەس. سوندىقتان ناتيجەلەر «بۇل قالىپتى جاعداي» دەگەن سوزدەن كەيىن كەز كەلگەن پاسيەنت مىندەتتى تۇردە ەمدەۋدەن باس تارتادى دەگەندى بىلدىرمەيدى. زەرتتەۋ مەديسينالىق كوممۋنيكاسيانىڭ ماڭىزدىلىعىن كورسەتەدى. ول پاسيەنتتىڭ الاڭداۋشىلىعىنا عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ونىڭ كومەك سۇراۋ تۋرالى شەشىمىنە دە اسەر ەتۋى مۇمكىن.