قازاقستاندا دوللار باعامى ۋاقىت وتە 500 تەڭگەگە جەتۋى مۇمكىن، ءبىراق كۇرت سەكىرىستى كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق. مۇنداي بولجامدى Atameken Business-كە بەرگەن سۇحباتىندا قازاقستاندىق قارجىگەر ءارى اناليتيك راسۋل رىسمامبەتوۆ ايتتى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ونىڭ ايتۋىنشا، باعامنىڭ قوزعالىسى بىرتىندەپ جۇرەدى. «باعام بۇرىنعى مانىنە قايتا ورالادى، ارينە، ءبىر دوللارعا ميلليون تەڭگە ەمەس، ءبىراق 500ء-دى كورەمىز. مۇمكىن، ەڭ جاقىن ارادا ەمەس، ءبىراق بۇل باياۋ جانە بىرتىندەپ بولادى. قالاي بولعاندا دا، بۇل بولادى»، – دەدى رىسمامبەتوۆ.
سونىمەن قاتار ساراپشى قازاقستاندىقتاردى ۆاليۋتا نارىعىنداعى كەزەكتى اۋىتقۋلار كەزىندە دۇربەلەڭگە بەرىلمەۋگە شاقىردى. ونىڭ پىكىرىنشە، باعامنىڭ 10-15 تەڭگە ارالىعىندا وزگەرۋى نارىقتىق ەكونوميكا ءۇشىن قالىپتى قۇبىلىس. «تەڭگە السىرەي باستاسا، جۇگىرىپ بارىپ دوللار ساتىپ الۋدىڭ قاجەتى جوق. مۇنى بۇرىن، باعام ايتارلىقتاي تومەن كەزدە جاساۋ كەرەك ەدى. كوبىنەسە ادامدار شامالى اۋىتقۋلاردان اقشا تابۋعا تىرىسادى، ال سوڭىندا پايدادان گورى كوبىرەك ۋايىم الادى»، – دەپ اتاپ ءوتتى قارجىگەر.
رىسمامبەتوۆ ۇلتتىق ۆاليۋتا باعامىنا بىردەن بىرنەشە فاكتور اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. ولاردىڭ قاتارىندا – الەمدىك مۇناي باعاسى، ەكسپورتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ جۇمىسى، بانك سەكتورى، كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى جانە ەكونوميكانىڭ جالپى جاعدايى. ول سوڭعى كەزدەرى ۆاليۋتا نارىعىنا كاسپي قۇبىر كونسورسيۋمىنا قاتىستى وقيعالار، تاياۋ شىعىستاعى احۋال جانە مۇناي قۇنى اسەر ەتكەنىن ەسكە سالدى. كقك ارقىلى تيەۋدىڭ قايتا باستالۋىنان كەيىن بۇل تاۋەكەلدەردىڭ ءبىر بولىگى تومەندەدى، الايدا ولار تولىعىمەن جويىلعان جوق.
اناليتيكتىڭ سوزىنشە، تەڭگەنىڭ ودان ءارى تۇراقتىلىعى كوبىنەسە قازاقستاننىڭ شيكىزات ەكسپورتىنا تاۋەلدىلىكتى قانشالىقتى تومەندەتە الاتىنىنا بايلانىستى بولادى. ول ەكونوميكاعا ءارتاراپتاندىرۋ قاجەت دەپ سانايدى، ال ءوسىمدى ءىرى مۇناي-گاز كومپانيالارى عانا ەمەس، مىڭداعان شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندار دا قامتاماسىز ەتۋى ءتيىس.
ساراپشى ۇلتتىق بانكتىڭ بازالىق مولشەرلەمەنى ودان ءارى تومەندەتۋى تەڭگەلىك اكتيۆتەردى ينۆەستورلار ءۇشىن تارتىمدىلىعىن تومەندەتۋى مۇمكىن ەكەنىن دە جوققا شىعارمادى، بۇل ۇلتتىق ۆاليۋتاعا قىسىمدى كۇشەيتۋى ىقتيمال. سونىمەن بىرگە رىسمامبەتوۆ باعامنىڭ اۋىتقۋىنان تولىق قۇتىلۋ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، ءتىپتى دامىعان ەكونوميكالاردا دا ۆاليۋتالار ۇنەمى باعاسىن وزگەرتىپ تۇرادى، سوندىقتان مۇنداي وزگەرىستەر نارىقتىق ەكونوميكا جۇمىسىنىڭ تابيعي بولىگى بولىپ تابىلادى.
بۇعان دەيىن قازاقستاندىقتار تەڭگە نىعايعانىنا قاراماستان دوللار ساتىپ الۋدى ەكى ەسە ارتتىرعانى بەلگىلى بولدى. قازاقستانداعى دوللاردىڭ ءارتۇرلى باعامىنىڭ ارتىندا نە تۇرعانىن ەكونوميست ءتۇسىندىردى: مۇندا وقىڭىز.