شىعىس قازاقستاندا ەكولوگتار ەرتىستىڭ قىزىل كىتاپقا ەنگەن وسىمدىكپەن جىلدام كومىلۋى ەلەۋلى ەكولوگيالىق پروبلەمالارعا اكەلۋى مۇمكىن ەكەنىن مالىمدەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
Almaty.tv تەلەارناسىنىڭ حابارلاۋىنشا، جىل سايىن جازدا ەرتىستىڭ ءارتۇرلى بولىكتەرىندە بىردەي كورىنىس بايقالادى: سۋ بەتى قالىڭ وسكىندەرمەن كومىلەدى. مامانداردىڭ ەرەكشە الاڭداۋشىلىعىن سۋ جاڭعاعى نەمەسە چيليم دەپ تە اتالاتىن جۇزبەلى راگۋلنيك تۋدىرادى. جىلى كوكتەم اۋا رايى وسىمدىكتىڭ تاياز سۋلاردا تەز تارالۋىنا ىقپال ەتتى.
«بيىل جاز وتە جىلى بولدى، كوكتەم دە جىلى بولدى، ءساۋىر مەن مامىر دا جىلى بولدى، سۋ تۇبىنە دەيىن جاقسى جىلىندى. ال بۇل جەمىستەر، سۋ جاڭعاعى، تۇبىندە جاتا الادى جانە بەلگىلى ءبىر ساقتاۋ ادىسىندە ولار 50 جىلعا دەيىن ونگىشتىگىن ساقتاي الادى. قازىرگى ۋاقىتتا جالپى ءۇردىس، ورتاق ماسەلە بار - بۇل وزەندەردىڭ تايىزدانۋى. ياعني، وزەندەر تايىزدانىپ، سۋ ايدىندارى كىشىرەيىپ جاتىر»، - دەدى ەكولوگ-بيولوگ تاتيانا پونومارەۆا.
ءبىراق ماسەلە تەك ءچيليمنىڭ وزىندە ەمەس. ماۋسىم اياقتالعاننان كەيىن بۇكىل جاسىل ماسسا تۇبىنە ءتۇسىپ، ورگانيكالىق شوگىندىلەردىڭ كولەمىن ارتتىرىپ، باسقا سۋ وسىمدىكتەرىنىڭ وسۋىنە قولايلى جاعداي جاسايدى. بۇل وزەننىڭ كەيبىر بولىكتەرىنىڭ باتپاقتانۋىن تەزدەتۋى مۇمكىن. الايدا مامانداردىڭ پىكىرىنشە، بۇل ەشقانداي زيان كەلتىرمەيدى.
«كوميسسيالىق تەكسەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا ەرتىس وزەنىنىڭ وسى بولىگىندە بايقالاتىن سۋ وسىمدىكتەرىنىڭ دامۋى ماۋسىمدىق سيپاتقا يە جانە تابيعي فاكتورلارمەن - اۋا مەن سۋدىڭ جوعارى تەمپەراتۋراسىمەن جانە زاتون اۋدانىنداعى ءالسىز اعىسپەن بايلانىستى ەكەندىگى انىقتالدى. كوميسسيانىڭ قورىتىندىسى بويىنشا، بۇل جاعداي حالىققا ەشقانداي ءقاۋىپ توندىرمەيدى»، - دەپ حابارلادى پاۆلودار وبلىسى جەر قويناۋىن پايدالانۋ، قورشاعان ورتا جانە سۋ رەسۋرستارى باسقارماسىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
الايدا قوعام بەلسەندىلەرى بۇعان كەلىسپەيدى. ولار ەگەر ءقازىر شەشىم ىزدەمەسە، سالدارى ەرتىس ەكوجۇيەسىنە عانا ەمەس، اسەر ەتۋى مۇمكىن دەپ سەنىمدى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، تۇنبانىڭ سالدارىنان وزەن بىرتىندەپ تايىزدانادى، ال قالىڭ وسكىندەر جاندىكتەردىڭ كوبەيۋىنە قولايلى ورتاعا اينالادى.
«وسى جاسىل بۇتاقتاردا، جاسىل شوپتەردە ماسالاردىڭ ۇيالارى جينالادى. ماسالار ءدال وسى جەردە كوبەيەدى. سودان كەيىن سۋ كەتەدى: ول كوتەرىلەدى، سودان كەيىن كەتەدى. ال ماسالار، ماسالاردىڭ جۇمىرتقالارى مىڭ ەسە، مىڭ ەسە تارالادى. ال ادامدار زارداپ شەگەدى»، - دەپ اتاپ ءوتتى ەكولوگيالىق كەڭەس مۇشەسى يۋري پاۆلەنكو.
ءبىراق ءوسىپ كەتكەن ءچيليمدى الىپ تاستاۋ وڭاي ەمەس. قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق كودەكسىنە سايكەس سۋ جاڭعاعى قىزىل كىتاپقا ەنگىزىلگەن، ال وسىنداي ءبىر وسىمدىكتىڭ وزىنە زاقىم كەلتىرگەنى ءۇشىن 13 ميلليون تەڭگە كولەمىندە ايىپپۇل قاراستىرىلعان. سوندىقتان، بيولوگتاردىڭ ايتۋىنشا، ماسەلەنى ءتيىستى مينيسترلىك دەڭگەيىندە شەشۋگە تۋرا كەلەدى. ماماندار سيرەك كەزدەسەتىن ءتۇردى قورعاۋ مەن ەرتىس ەكوجۇيەسىن قورعاۋ اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى ساقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن وزگەرىستەرگە قول جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر.