قازاقستاندا ءبىر ەر ادام ەسكى ساياجايدىڭ شاتىرىنان دوللار سالىنعان سومكە تاۋىپ الدى. بۇل دوللارلار 90-جىلداردان بەرى جاتقان بولۋى مۇمكىن. ەندى ول ەسكى بانكنوتتاردى ايىرباستاۋعا بولا ما جانە تابىلعان زات تۋرالى بيلىككە حابارلاۋ كەرەك پە دەپ ويلانىپ ءجۇر، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
بارلىق كۋپيۋرالار ەسكى ۇلگىدەگى جانە اينالىستان شىققان بولىپ شىقتى. وقىرماننىڭ ايتۋىنشا، اقشانى بۇرىنعى يەلەرى جاسىرىپ، كەيىن كوشىپ بارا جاتقاندا ۇمىتىپ كەتكەن.
ۇلتتىق بانك رەداكسيانىڭ رەسمي سۇراۋىنا جاۋاپ بەرە وتىرىپ، رەسمي تۇردە اينالىستان شىعارىلعان شەتەل ۆاليۋتاسىنىڭ بانكنوتتارى تولەم قابىلەتى جوق دەپ سانالاتىنىن ءتۇسىندىردى. الايدا بۇل ولاردى ايىرباستاۋعا بولمايدى دەگەندى بىلدىرمەيدى. شەتەلدىك بانكتەرمەن كوررەسپوندەنتتىك قاتىناسى بار قازاقستاندىق بانكتەر مۇنداي كۋپيۋرالاردى ينكاسسوعا قابىلداپ، ايىرباستاۋ ءۇشىن ەميتەنت-بانككە جىبەرە الادى. ينكاسسو دەگەنىمىز – بانك الۋشىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تولەۋشىدەن قارىزدى ارنايى قۇجاتتار ارقىلى ءوندىرىپ الاتىن وپەراسيا.
كليەنتتى ينكاسسو شارتتارى، كوميسسيا مولشەرى جانە ەميتەنت-بانكتىڭ بانكنوتتاردى ايىرباستاۋدان باس تارتۋى مۇمكىن ەكەندىگى تۋرالى الدىن الا ەسكەرتۋى كەرەك. كوميسسيا مولشەرىن بانكتەر وزدەرى بەلگىلەيدى، ءبىراق ول تاپسىرىلعان كۋپيۋرالاردىڭ نومينالدى قۇنىنىڭ 10 پايىزىنان اسپاۋى ءتيىس. ەسكى بانكنوتتاردىڭ يەسى وسىنداي قىزمەت كورسەتەتىن بانككە جۇگىنە الادى. بانك كوميسسيا ءۇشىن دەلدال بولادى جانە كۋپيۋرالاردى تەكسەرۋ جانە ىقتيمال ايىرباستاۋ ءۇشىن ەميتەنت-بانككە جىبەرەدى. بۇل رەتتە ەشقانداي كەپىلدىك جوق: تۇپكىلىكتى شەشىم شەتەلدىك بانكتە قالادى، ول بانكنوتتاردى ايىرباستاۋعا دا، باس تارتۋعا دا قۇقىلى.
تابىلعان زات تۋرالى حابارلاۋ مىندەتىنە كەلەتىن بولساق، ۇلتتىق بانك ارەكەتتەر ءتارتىبى ازاماتتىق كودەكسپەن رەتتەلەتىنىن ەسكەرتتى. 245-باپ بويىنشا، جوعالعان زاتتى تاپقان ادام ونى يەسىنە حابارلاۋى نەمەسە تابىلعان زاتتى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا نەمەسە اقشا تابىلعان ايماقتىڭ اكىمدىگىنە تاپسىرۋ شارالارىن قابىلداۋى ءتيىس. زاڭناما مۇنداي مىندەتتىڭ تۋىندايتىن ەڭ تومەنگى نەمەسە ەڭ جوعارى سوماسىن بەلگىلەمەيدى — ەرەجە تابىلعان سوماعا قاراماستان قولدانىلادى.
بۇعان دەيىن مەملەكەتتىك ورگاندار قازىنا تاپقان قازاقستاندىقتاردىڭ نەگە سەنە الاتىنى تۋرالى سۇراققا جاۋاپ بەرگەن بولاتىن. قىسقاشا ايتقاندا، تابىلعان قۇندىلىقتىڭ 50 پايىزىن الۋعا بولادى، ءبىراق ول تۋرالى مىندەتتى تۇردە حابارلاۋ كەرەك.