ەۋروپالىق كوميسسيا ءتوراعاسى ۋرسۋلا فون دەر ليايەن يسپانيانىڭ سەۋتا انكلاۆىنداعى داعدارىستان كەيىن ەو شەكاراسىن نىعايتۋدى تالاپ ەتتى. مىڭداعان ادام كەلىپ، كەتكەن بۇل وقيعا مادريد پەن باسقا ەۋروپالىق ەلدەر اراسىندا شيەلەنىس تۋدىردى.
دۇيسەنبىدە يسپانيا پرەمەر-مينيسترى پەدرو سانچەسكە جولداعان حاتىندا فون دەر ليايەن: «بۇل وقيعا ءبىزدىڭ شەكارامىزدى ماڭىزدى نۇكتەلەردە ودان ءارى نىعايتۋ ءۇشىن كوبىرەك جۇمىس ىستەۋ كەرەكتىگىن كورسەتتى، سونىڭ ىشىندە قىراعى باقىلاۋ جانە قاجەت جەردە فيزيكالىق كەدەرگىلەردى قولدانۋ»، — دەدى.
ول يسپاندىق سوسياليست كوشباسشىنىڭ داعدارىستى تەز شەشكەنىن جوعارى باعالادى. ميگرانتتاردىڭ باسىم كوپشىلىگى سەۋتادان كەتكەننەن كەيىن يسپانيا بيلىگى ماروككومەن شەكارادا 500 مەترلىك قالقىمالى كەدەرگى ورناتا باستادى. «ءتارتىپ قالپىنا كەلتىرىلدى، قايتارۋ جۇيەسى جۇمىس ىستەدى»، — دەپ جازدى ول حاتتا.
يسپانيانىڭ مالىمەتىنشە، سوڭعى ءتورت كۇندە 69 500-گە جۋىق ميگرانت ماروككوعا قايتارىلعان. بۇل بەيسەنبىدە انكلاۆقا 50 000 ادام كەلگەن دەگەن العاشقى بولجامنان اسىپ ءتۇستى. سەۋتا بيلىگى اۋماققا جەتۋگە تىرىسقان 88 ادام قازا تاپقانىن حابارلادى، ال ماروككودا كەمىندە 11 ادام قايتىس بولعانى تىركەلدى.
سەۋتا مەن مەليليا — ەو-نىڭ افريكامەن جالعىز قۇرلىقتىق شەكاراسى. بۇل قالالاردا كەزەڭدىك ءوتۋ ارەكەتتەرى بايقالادى، ءبىراق ولار شەنگەن ايماعىنان تىس بولعاندىقتان، ەو بويىنشا ەركىن جۇرۋگە رۇقسات بەرمەيدى.
ەو ىشكى ىستەر مينيسترلەرى سەيسەنبىدە توتەنشە كەڭەس وتكىزەدى. فون دەر ليايەن بۇل كەڭەس وتكەلدەردەن ساباق الۋ مۇمكىندىگى بولاتىنىن ايتتى.
ول ەو بەس باعىتقا نازار اۋدارۋى كەرەك دەپ سانايدى: ميگراسيانىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ەو-عا كىرمەيتىن ەلدەرمەن ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ؛ سىرتقى شەكارالاردى نىعايتۋ؛ ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەلەرىن ەنگىزۋ؛ كونتراباندا جەلىلەرىن جويۋ؛ جانە تۇرۋعا قۇقىعى جوق ادامداردى قايتارۋدى ارتتىرۋ.
يتاليا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى دجوردجيا مەلوني ۇكىمەتىنىڭ تەڭىزدەگى ميگراسيالىق ورتالىقتاردىڭ اشىلۋىن تەزدەتۋدى قالايتىنىن حابارلادى. ەۋروپانىڭ جوعارى قۇقىق قورعاۋشى ساراپشىسى بۇل ورتالىقتار «ادام قۇقىقتارىنىڭ قارا تەسىگىنە» اينالۋ ءقاۋپى بار دەپ ەسكەرتكەن ەدى.
ەو ماۋسىم ايىندا تەڭىزدەگى ۇستاۋ ورتالىقتارىنا جول اشتى. بۇل زاڭدى تۇرۋعا قۇقىعى جوق ادامداردى دەپورتاسيالاۋدى ارتتىرۋعا باعىتتالعان زاڭ اياسىندا جاسالعان توتەنشە جاعداي.
سەۋتا شەكاراسىنداعى وقيعالارعا ەو-نىڭ بولىنگەن جاۋابى قاتتى سىنعا ۇشىراعان كەزدە، فون دەر ليايەن يسپانيا ەو قورلارىنا جانە Frontex شەكارا اگەنتتىگىنىڭ قولداۋىنا قول جەتكىزە الاتىنىن اتاپ ءوتتى. ازىرگە مادريد Frontex كومەگىن سۇراعان جوق.
ەۋروپاداعى وڭشىل ساياساتكەرلەر پايدالانعان بۇل وقيعالار ميگراسيا ماسەلەسىندەگى تەرەڭ كەلىسپەۋشىلىكتەردى اشىپ، يسپانيانىڭ سوسياليست كوشباسشىسىن وقشاۋلادى.
دەمالىس كۇندەرى سانچەس باسقا ۇكىمەتتەردى يسپانيانى قولداماعانى ءۇشىن سىنعا الدى. يتاليا مەن دانيا ونى شەنگەن ايماعىنان ۋاقىتشا شىعارۋدى تالاپ ەتكەن بولاتىن. سانچەس مۇنداي كوزقاراس «تەرىس پىكىر، جالعان اقپارات، ناداندىق نەمەسە ساياسي مۇددەلەردەن» تۋىنداعانىن، بۇل ەۋروپالىق جانە گۋمانيتارلىق قۇقىققا جانە «ءبىزدى بايلانىستىراتىن ىنتىماقتاستىق پرينسيپتەرىنە» قايشى كەلەتىنىن ايتتى.
يتاليا مەن دانيا سونداي-اق ەو-نىڭ تاعى 20 مۇشە مەملەكەتى قول قويعان حات ۇيىمداستىردى. وندا داعدارىس سانچەستىڭ 500 000 قۇجاتسىز ميگرانتتىڭ مارتەبەسىن زاڭداستىرۋ تۋرالى شەشىمىنەن تۋىنداعان دەپ كورسەتىلگەن. «ءبىز زاڭسىز ميگراسياعا ءتيىمدى توسقاۋىل قويۋعا جانە ونىمەن تىنىمسىز كۇرەسۋگە مىندەتتىمىز»، — دەپ جازدى 22 كوشباسشى. ولار «تارتىمدى فاكتورلار رەتىندە قىزمەت ەتەتىن بارلىق ساياساتتى، مىسالى، كوپتەگەن زاڭسىز ميگرانتتاردى زاڭداستىرۋدى» شەشۋ قاجەتتىگىن العا تارتتى.
اكادەميالىق زەرتتەۋلەر زاڭداستىرۋ باعدارلامالارى مەن زاڭسىز ميگرانتتاردىڭ كەلۋى اراسىنداعى بايلانىس ءالسىز ەكەنىن كورسەتتى.
قۇجاتسىز ميگرانتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعايتىن Picum ۇيىمىنىڭ ديرەكتورى ميشەل لەۆوي زاڭداستىرۋ باعدارلامالارى سوڭعى جيىرما جىل بويى ەو ۇكىمەتتەرى تاراپىنان سىنعا ۇشىراعانىن ايتتى. «ەگەر ەو ەلى زاڭداستىرۋ مۇمكىندىگىن ۇسىنسا، باسقا مۇشە مەملەكەتتەر بۇل قايتالاما كوشى-قوندى تۋدىرۋى مۇمكىن دەپ سانايدى — ەو مۇشەلەرى مۇنى قالامايدى، بۇل قاتاڭ جاۋاپتى تۇسىندىرەدى»، — دەدى ول.
ماروككو داعدارىستى قوزدىرۋى مۇمكىن دەگەن كەڭ تارالعان كۇدىككە قاراماستان، فون دەر ليايەن بۇل ەلدى «ماڭىزدى ستراتەگيالىق سەرىكتەس» دەپ اتادى، اسىرەسە «زاڭسىز ميگراسياعا» قارسى كۇرەستە.
رەسمي وكىلدەر سەۋتا وقيعالارىنا دەيىن ەۋروپالىق كوميسسيا ماروككومەن ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناستى «ستراتەگيالىق جانە جان-جاقتى سەرىكتەستىككە» دەيىن جاڭارتۋدى قاراستىرىپ جاتقانىن ايتتى. ەو-نىڭ مىسىر مەن تۋنيسپەن ۇقساس كەڭ اۋقىمدى كەلىسىمدەرى بار، ولار ميگراسيانى توقتاتۋعا ۋادە بەرەدى، ءبىراق قۇقىق قورعاۋشىلار تاراپىنان قاتتى سىنعا ۇشىرادى.
فون دەر ليايەن: «سەۋتا مەن مەليلياعا قاتىستى كەز كەلگەن ماسەلەدە ءبىز شەكارانى باسقارۋدىڭ ەرتە ەسكەرتۋ جۇيەلەرىن جاقسارتا الامىز جانە ماروككوعا تەحنيكالىق جانە قارجىلىق قولداۋدى ارتتىرا الامىز»، — دەپ جازدى.
قۇقىق قورعاۋشىلار جۇمىس ىزدەپ نەمەسە قۋعىننان قاشىپ جۇرگەن ادامدارعا ءقاۋىپسىز ءجۇرۋ جولدارى قاجەت ەكەنىن ايتتى. لەۆوي: «سەۋتادا شەكارانىڭ ەكى جاعىنداعى ادامداردىڭ ومىرىنە ساياسي ويىندار وينالۋدا — جاقسى ومىرگە ۇمىتتەنەتىندەر مەن «باسىپ كىرۋ» دەپ اتالاتىن نارسەدەن قورقاتىندار. ءبىراق سەۋتادا جانە ونىڭ اينالاسىندا بولعان وقيعا — ەۋروپانىڭ لايىقتى جۇمىس رۇقساتتارى مەن باسقا دا زاڭدى جولدار بويىنشا ارەكەتسىزدىگىنىڭ جانە باسپانا جۇيەسىن بۇزۋدىڭ تىكەلەي سالدارى»، — دەدى.