يرانمەن وداقتاس حۋسيلەر بەيسەنبى كۇنى قىزىل تەڭىزدە ساۋد ارابياسىنىڭ ەكى مۇناي تانكەرىنە سوققى بەرگەنىن مالىمدەدى. بۇل – ساۋد ارابياسىنا تەڭىز بلوكاداسىن ەنگىزۋ جوسپارى اياسىنداعى قادام. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، مۇنداي ارەكەت يراننىڭ ستراتەگيالىق مانەۆرى رەتىندە قاراستىرىلىپ، الەمدىك مۇناي جەتكىزىلىمىنە تاعى ءبىر توسقاۋىل تۋدىرۋى مۇمكىن. بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
الدىڭعى كۇنى اقش قارۋلى كۇشتەرى پرەزيدەنت دونالد ترامپتىڭ بۇيرىعىمەن يرانعا جاڭا سوققىلار سەرياسىن باستادى. بۇل – امەريكاندىق اسكەردىڭ قاتارىنان ون ەكىنشى تۇنگى شابۋىلى. حۋسيلەر يەمەندەگى بازالارىنان باب ال-ماندەب بۇعازىنىڭ ماڭايىن باقىلايدى. ولار دۇيسەنبىدە ساۋد ارابياسىنا تەڭىز بلوكاداسىن جاريالاپ، بۇل ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، يرانعا قوسىمشا ىقپال بەرەدى.
يراننىڭ ورمۋز بۇعازىن تولىقتاي دەرلىك جاۋىپ تاستاۋى الەمدە ينفلياسيانى ءورشىتىپ، مۇناي باعاسىن كوتەرىپ، اقش تۇتىنۋشىلارىنا قىسىم جاسادى. بۇل قاراشاداعى كونگرەسس سايلاۋىنا دەيىن ترامپتىڭ رەسپۋبليكاشىل وداقتاستارىن قيىن جاعدايدا قالدىردى.
سارسەنبى كۇنى بەس تانكەر باب ال-ماندەب بۇعازىن اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن باعىتىن وزگەرتتى. ال سەيسەنبى كۇنى ساۋد ارابياسىنان جۇڭگو مەن ءۇندىستانعا بارا جاتقان ءۇش تانكەر كەرى بۇرىلدى. حۋسيلەر شابۋىل جاسالعان تانكەرلەردى «ەنسەليا» جانە «لايلا» دەپ اتادى. ساۋد ارابياسىنىڭ SPA اگەنتتىگى رەسمي دەرەككوزگە سىلتەمە جاساپ، «ەنسەلياعا» تيگەن زىمىران سالدارىنان ونىڭ تۇمسىق بولىگىندە ءورت شىققانىن حابارلادى. «لايلاعا» جاسالعان شابۋىل راستالمادى. تەڭىز قاۋىپسىزدىگى كوزى «ەنسەليا» كەمەسىنىڭ جيزان پورتى ماڭىندا زىمىران سوققىسىنا ۇشىراپ، اپات سيگنالىن جىبەرگەنىن مالىمدەدى.
ساۋد ارابياسى كۇنىنە ميلليونداعان باررەل مۇنايىن ورمۋز بۇعازىن اينالىپ ءوتۋ ءۇشىن يانبۋ پورتىنا باعىتتادى. ەگەر قىزىل تەڭىزدىڭ وڭتۇستىك بۇعازى ارقىلى ءوتۋ مۇمكىن بولماسا، كەمەلەرگە تەك سۋەس كانالى ارقىلى سولتۇستىك باعىتتا ءجۇزۋ عانا قالادى، بۇل جول ايلار جانە قوسىمشا شىعىنداردى تالاپ ەتەدى.
ەكى قىتايلىق اسا ءىرى شيكى مۇناي تاسىمالداۋشىسى بارلىعى 4 ميلليون باررەل ساۋدتىق مۇنايمەن بەيسەنبى كۇنى باب ال-ماندەب بۇعازىنا قاراي بەت الدى.
قىزىل تەڭىزدەگى شيەلەنىسكە دەيىن ترامپ يراننىڭ ورمۋز بۇعازىنداعى كەمەلەرگە زىمىران اتقان سايىن ءبىر كوپىر نەمەسە ەلەكتر ستانسياسىن جوياتىنىن ايتىپ قورقىتتى. يران اسكەري قولباسشىلىعى بۇل ءقاۋىپتى جۇزەگە اسىرسا، ولار وڭىردەگى مۇناي، گاز، ەلەكتر جانە ەكونوميكالىق ينفراقۇرىلىمدى نىساناعا الىپ، «ءتىپتى ءبىر تامشى مۇنايدىڭ» ەكسپورتتالۋىنا جول بەرمەيتىنىن ەسكەرتتى.
بىرنەشە ساعاتتان سوڭ يران رەۆوليۋسيالىق ساقشىلارى ورمۋز بۇعازىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى مينالانعان ايماقتا جارىلىس بولعانىن حابارلادى. ولاردىڭ ايتۋىنشا، ءۇش مۇناي تانكەرىنىڭ بىرەۋى ورتەنىپ، قالعان ەكەۋى كەرى قايتقان. ساقشىلار بۇعازدىڭ تولىق جابىلعانىن جانە يرانمەن كەلىسىمسىز ەشبىر تانكەردىڭ كىرۋىنە نەمەسە شىعۋىنا رۇقسات بەرىلمەيتىنىن مالىمدەدى.
ماۋسىمداعى اتىستى توقتاتۋ كەلىسىمى بۇزىلعاننان بەرى ون ەكى كۇن قاتارىنان جالعاسقان سوققىلار بارىسىندا اقش شابۋىلدارى يراننىڭ وڭتۇستىگىنەن باتىس جانە ورتالىق اۋداندارىنا دەيىن كەڭەيدى. اقش ورتالىق قولباسشىلىعى يراننىڭ كەمە قوزعالىسىنا قاتەر ءتوندىرۋ قابىلەتىن «ودان ءارى تومەندەتۋدى» جالعاستىراتىنىن مالىمدەدى.
يراندىق اقپارات قۇرالدارى اقش بەيسەنبى كۇنى بۋشەھردەگى اسكەري نىساناعا ەكى رەت شابۋىل جاساعانىن حابارلادى. بۇل – كوممەرسيالىق اتوم رەاكتورىنىڭ جانىندا ورنالاسقان نىسانعا ەكى كۇن ىشىندەگى ءۇشىنشى سوققى. حۋزەستان پروۆينسياسىنىڭ رەسمي وكىلى اقش زىمىرانى يراكپەن شەكاراداعى شالامشە وتكەلىنە ءتيىپ، ەكى ادام قازا تاۋىپ، 11 ادام جارالاندى دەدى.
ۆاشينگتون يراندى اسكەري جاعىنان جويدى دەپ مالىمدەسە دە، تەگەران زىمىراندىق جانە ۇشقىشسىز ۇشۋ اپپاراتتارى قابىلەتىن ساقتاپ قالعانىن كورسەتتى. يران بيىلعى اپتادا كۋۆەيتتەگى اۋىز سۋ تۇششىتۋ جانە ەنەرگەتيكالىق كاسىپورىندارىنا، سونداي-اق باحرەين مەن يوردانياداعى اقش اسكەري نىساندارىنا سوققى بەردى.
يران دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى وتكەن ايدىڭ سوڭىنان بەرى 53 بەيبىت تۇرعىن قازا تاۋىپ، 592 ادام جارالانعانىن حابارلادى. اقش پەن يسرايل 28 اقپاندا سوعىس باستاعاننان بەرى مىڭداعان ادام قازا تاۋىپ، ميلليونداعان ادام ۇدەرە كوشتى.
اقش اسكەريلەرى بەيبىت تۇرعىنداردى ەشقاشان نىساناعا المايتىنىن مالىمدەيدى، الايدا ترامپ ازاماتتىق ينفراقۇرىلىمعا شابۋىل جاسايمىن دەپ بىرنەشە رەت قورقىتقان. سوعىس 18 امەريكاندىق اسكەري قىزمەتشىنىڭ ولىمىنە جانە 450-دەن استام ساربازدىڭ جاراقات الۋىنا اكەلدى. ترامپ سارسەنبى كۇنى دەلاۆەر شتاتىنداعى دوۆەر اۆيابازاسىندا يران شابۋىلىنان قازا تاپقان ءتورت امەريكاندىق اسكەري قىزمەتشىنىڭ دەنەسىن قارسى الۋ راسىمىنە قاتىستى. «بۇل پرەزيدەنت رەتىندە جاسايتىن ەڭ قيىن ىستەردىڭ ءبىرى، ءبىراق ونى جاساۋ كەرەك»، – دەدى ترامپ. كەيىن دجوردجياداعى سوزىندە سوعىستى «ۇساق قاقتىعىس» دەپ اتادى.