يندونەزيالىق ءورت سوندىرۋشىلەر ياۆا ارالىنداعى ۇلتتىق پاركتىڭ ۇلكەن اۋماعىن شارپىعان تابيعي ءورتتى نەگىزىنەن ءسوندىردى، دەگەنمەن تانىمال تۋريستىك باعىتتاعى بىرنەشە قالتالى ءورت وشاقتارىمەن ءالى كۇرەسۋدە، دەپ حابارلادى بيلىك.
وتكەن اپتادا باستالعان ءورت سەيسەنبىدە برومو تەنگەر سەمەرۋ ۇلتتىق پاركىنىڭ 900 گەكتارعا جۋىق اۋماعىن شارپىپ، قۇرعاق شوپتەردىڭ، وسىمدىكتەردىڭ جانە قورعالاتىن ەدەلۆەيس گۇلدەرىنىڭ ۇلكەن القاپتارىن ورتەپ جىبەردى، دەدى شىعىس ياۆا پروۆينسياسىنداعى پارك باسشىسى رۋديدجانتا تجاحيا نۋگراحا. يندونەزيانىڭ ەڭ تانىمال كورىكتى جەرلەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن برومو تاۋىنىڭ جانارتاۋلىق لاندشافتى زارداپ شەككەن ايماقتا ورنالاسقان جانە ءورت سوندىرۋشىلەر وتتىڭ قورعاۋ ايماعىنا تارالۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەپ جاتقاندىقتان جابىلعان.
پارك ىشىندەگى ءتورت ايماقتا — ۆاتانگان، ارگوۆۋلان، دينگكليك-پاكيس جانە بينچيل-مۋنگال — بەلسەندى ءورت وشاقتارى ساقتالۋدا. توپتار جەردەگى جانە اۋە وپەراسيالارى ارقىلى ءورتتىڭ قايتا تۇتانۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن جۇمىس ىستەۋدە، دەدى نۋگراحا.
«ءبىز تەك ءورتتى سوندىرۋگە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار ونىڭ تولىق ءسوندىرىلىپ، قايتا پايدا بولماۋىن قامتاماسىز ەتۋگە تىرىسامىز»، — دەدى نۋگراحا.
برومو ءورتى يندونەزيا قۇرعاق ماۋسىمدا ءورت داعدارىسىنا تاپ بولعان كەزدە ورىن الىپ وتىر. ۇلتتىق اپاتتاردى باسقارۋ اگەنتتىگى (BNPB) دۇيسەنبىدەگى جاعداي بويىنشا التى ءورت ءقاۋپى بار پروۆينسيادا 48 900 گەكتارعا جۋىق شىمتەزەك جەرى ورتەنگەنىن، ەڭ ۇلكەن زارداپ شەككەن ايماق بورنەو ارالىنداعى باتىس كاليمانتان ەكەنىن حابارلادى.
پروۆينسيا ورتالىعى پونتياناكتا اۋا ساپاسى دەنساۋلىققا زياندى دەڭگەيگە ناشارلاعاننان جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ورگاندارى تىنىس الۋ جولدارى اۋرۋلارىنىڭ وسكەنىن حابارلاعاننان كەيىن مەكتەپتەر كۇندىزگى ساباقتاردى توقتاتتى.
ۇكىمەت سۋماترا جانە بورنەو ارالدارىندا ءورت ءسوندىرۋ كۇشتەرىن كۇشەيتىپ، سۋ شاشاتىن تىكۇشاقتار مەن پاترۋلدىك ۇشاقتاردى قوسا العاندا، 35-تەن استام اۋە كەمەسىن جۇمىلدىردى. «اۋە وپەراسيالارى اسىرەسە شىمتەزەكتى ايماقتاردا ماڭىزدى بولىپ تابىلاتىن جەردەگى وپەراسيالاردى قولدايدى»، — دەدى BNPB باسشىسى سۋحاريانتو، ول كوپتەگەن يندونەزيالىقتار سياقتى ءبىر ەسىمدى قولدانادى. «سەبەبى شىمتەزەك ورتتەرى جەر استىندا جەر بەتىندەگى جالىن سونگەننەن كەيىن دە تۇتانىپ، تولىق سوندىرىلمەسە، قايتا تۇتانۋى مۇمكىن».
شىمتەزەك ورتتەرى ءقاۋىپتى ءتۇتىن شىعارادى، بۇل اۋا ساپاسىن ناشارلاتىپ، زارداپ شەككەن ايماقتاردا، كەيدە ءتىپتى كورشى ەلدەردە دەنساۋلىققا ءقاۋىپ توندىرەدى، دەدى ول.
سپۋتنيكتىك سۋرەتتەر باتىس كاليمانتاننان كورشى مالايزياعا ايدىڭ بىرنەشە كۇنىندە ءورت ءتۇتىنىنىڭ تاراعانىن كورسەتەدى، دەپ حابارلادى BNPB.
ورمان جانە شىمتەزەك ورتتەرى يندونەزيادا جىل سايىنعى پروبلەما بولىپ تابىلادى، بۇل كورشى ەلدەرمەن قارىم-قاتىناستى شيەلەنىستىرەدى. ورتتەردى كوبىنەسە پلانتاسيا يەلەرى نەمەسە ءداستۇرلى فەرمەرلەر وتىرعىزۋ ءۇشىن جەردى تازارتۋ ماقساتىندا زاڭسىز تۇردە قويادى، جانە بۇل ورتتەر وڭتۇستىك-شىعىس ازيانىڭ كەيبىر بولىكتەرىن مەزگىل-مەزگىل ءقاۋىپتى تۇتىنمەن جابادى، دەدى بيلىك.