Қарыз алушы қайтыс болған соң ипотека өздігінен есептен шығарылмайды: туыстары пәтерді мұраға алса, онымен бірге кредит бойынша міндеттемелер де оларға ауысады. Бұл ретте банк клиенттің қайтыс болуына байланысты ғана бүкіл ипотеканы мерзімінен бұрын өтеуді талап етуге құқылы емес — осындай түсіндірмені Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі (ҚНРДА) берді, деп хабарлайды infohub.kz сайты.
Ведомство еске салды: Қазақстанның Азаматтық кодексі бойынша мұрагерлер марқұмның мүлкін ғана емес, оның мүліктік құқықтары мен міндеттемелерін де алады. Бұл кредит бойынша міндеттемелер толық орындалғанша банктің кепілінде қалатын ипотекалық жылжымайтын мүлікке де қатысты.
Мұраны қабылдаған соң туыстар ортақ борышкерге айналады. Банк олардан қарызды өтеуді талап етуге құқылы, алайда әрбір мұрагердің жауапкершілігі өзіне тиесілі мүліктің құнымен шектеледі. Мысалы, алынған мұраның құны ипотека бойынша қалған қарыздан аз болса, мұрагер марқұмның міндеттемелері бойынша осы мүліктің құнынан артық жауап беруге міндетті емес.
Кредиторлар талаптарын тек мұрагерлерге ғана емес, өсиетті орындаушыға немесе мұраны сенімгерлік басқарушыға да қоюға құқылы. Егер мұрагерлер жылжымайтын мүлікті қабылдап, бірақ оған құқықтарды тіркеуден жалтарса, банк тіркеуді мәжбүрлеп жүргізуді талап ете алады.
Қарыз алушының қайтыс болуы ипотеканың қолданысын тоқтатпайды. Кредит бойынша міндеттемелер орындалғанша пәтер банктің кепілінде қалады. Бұл банктің кепілге қойылған жылжымайтын мүлікке өндіріп алу құқығын сақтайтынын білдіреді. Алайда мұндай рәсім заңнамаға, кредиттік және ипотекалық шарттардың талаптарына, сондай-ақ нақты жағдайдың мән-жайына сай жүргізілуі тиіс.
Қарыз алушының қайтыс болуы фактісінің өзі банкке бүкіл қарызды мерзімінен бұрын өтеуді талап етуге сөзсіз құқық бермейді. Мұндай талап тек заңнамада және банктік қарыз шартында көзделген жағдайларда ғана қойылуы мүмкін.
Заң бойынша мұраны қабылдауға ол ашылған күннен бастап алты ай беріледі. Осы кезеңде банк сыйақы, айыппұл, өсімпұл және мерзімі өткен төлемдерге байланысты басқа да төлемдерді есептеуді тоқтату мәселесін қарауы керек. Бұл мұрагерлердің шеңберін анықтау және олардың мұраға кіруі үшін қажет уақыт туралы. Алайда ҚНРДА есептеулердің өздігінен жойылатынын айтпайды — банк тиісті мәселені қарауы тиіс.
Мұраны қабылдаған соң ипотека бойынша төлемдер кредиттік шартқа, төлем кестесіне және ипотекалық шартқа сәйкес жалғасады.
Егер заң бойынша да, өсиет бойынша да мұрагерлер болмаса, ешкімнің мұрагерлік етуге құқығы болмаса немесе барлық мұрагерлер мұрадан бас тартса, мүлік иесіз деп танылады. Бұл жағдайда ол мұра ашылған жердегі коммуналдық меншікке өтеді. Алайда марқұмның банк алдындағы қарызы жоғалмайды: кредитор заңнамада белгіленген тәртіппен және шекте талап қою құқығын сақтайды.
Егер марқұмның бірлескен қарыз алушылары болса, олардың міндеттемелері де кредиттік шартта көзделген көлемде сақталады. Кепілдіктер мен кепілгерлікке келетін болсақ, егер заңнама немесе шарт өзгеше көздемесе, олар өздері қамтамасыз еткен міндеттемемен бірге тоқтатылады. Сондай-ақ оларды тоқтатудың заңда белгіленген басқа да негіздері қолданылады.
Бұған дейін «Курсив» қазақстандықтардың ипотека бойынша 250 млрд теңге қарызы есептен шығарылғанын жазған болатын.