يران اقش-تىڭ التى كۇندىك سوققىسىنان كەيىن تاياۋ شىعىستاعى امەريكالىق نىساندارعا جاڭا شابۋىلدار جاسادى. وعان سيرياداعى العاشقى تىكەلەي شابۋىل دا كىردى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
وتكەن ايداعى ءبىتىم كۇندەلىكتى شابۋىل مەن قارسى شابۋىلعا ۇلاسىپ، ھورمۇز بۇعازىنداعى ماڭىزدى تاسىمالدى توقتاتتى. اقپاندا اقش پەن يزرايل باستاعان سوعىستىڭ جاھاندىق ەكونوميكاعا اسەرى ينۆەستورلاردى الاڭداتۋدا.
اقش اسكەري كۇشتەرى يراننىڭ اسكەري مۇمكىندىكتەرىن ودان ءارى السىرەتۋ ءۇشىن تاعى ءبىر تۇنگى سوققى جاسادى. كەشم ارالى مەن يراننىڭ ەڭ ءىرى پورتى بەندەر-ابباس ماڭىنداعى، سونداي-اق اسكەري-تەڭىز جانە يسلام رەۆوليۋسياسى ساقشىلارى كورپۋسىنىڭ نىساندارىنا سوققىلار بەرىلدى.
«اقش كۇشتەرى، سونىڭ ىشىندە جويعىش ۇشاقتار، ۇشقىشسىز ۇشاقتار مەن اسكەري كەمەلەر ونداعان يراندىق اسكەري نىساندى دالدىكپەن اتقىلادى. مىسالى، جاعالاۋداعى باقىلاۋ جانە اۋە قورعانىسى نۇكتەلەرى، اسكەري لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمى جانە تەڭىز مۇمكىندىكتەرى»، — دەلىنگەن اقش ورتالىق قولباسشىلىعىنىڭ مالىمدەمەسىندە.
يراننىڭ سيرياعا العاشقى شابۋىلى
يراننىڭ جارتىلاي رەسمي «تاسنيم» اگەنتتىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، چەبەھار پورتتى قالاسىنىڭ ماڭىنداعى پاساباندار اۋدانىنا جاسالعان اقش سوققىسىنان ءبىر ادام قازا تاپتى. يران كورشىلەس مەملەكەتتەردەگى اقش اسكەري بازالارىنا، سونىڭ ىشىندە يوردانياداعى اۋە بازاسىنا زىمىراندار مەن ۇشقىشسىز ۇشاقتار اتقىلادى. جۇما كۇنى تاڭەرتەڭ يران اسكەري كۇشتەرى باحرەين مەن كۋۆەيتتەگى اقش نىساندارىنا شابۋىل جاسادى. قاتار استاناسى دوھادا بىرنەشە جارىلىس داۋىسى ەستىلگەن. كۋاگەردىڭ ايتۋىنشا، ىشكى ىستەر مينيسترلىگى ءبىر بالا سىنىقتاردان جارالانعانىن حابارلادى.
يران باق-تىڭ حابارلاۋىنشا، اقش سوققىلارىنىڭ سوڭعى تولقىنىندا بەس كوپىر، سونداي-اق جاعالاۋداعى بەندەر-حامىردەگى تەمىرجول ۆوكزالى مەن وڭتۇستىك-شىعىس يرانداعى يرانشاھر اۋەجايى زاقىمدانعان. يراننىڭ مەملەكەتتىك اقپارات اگەنتتىگى يرنا-نىڭ حابارلاۋىنشا، بەندەر-حامىردەگى كوپىرلەرگە جاسالعان اقش شابۋىلدارىنان جەتى ادام قازا تاپتى. يراننىڭ مەملەكەتتىك باق-ى يسلام رەۆوليۋسياسى ساقشىلارى كورپۋسى يرانشاھرداعى يراندىق ساربازداردىڭ ولتىرىلۋىنە جاۋاپ رەتىندە سيرياداعى ءات-تانفتاعى اقش ارنايى وپەراسيالار كوماندالىق ورتالىعىنا شابۋىل جاساعانىن حابارلادى. رەيتەر بۇل حابارلاردى دەرەۋ راستاي المادى.
بۇل يراننىڭ سيرياعا جاساعان العاشقى تىكەلەي شابۋىلى. سيريا كورشىلەس ەلدەردى قامتىعان قاقتىعىسقا تارتىلۋدان اۋلاق بولۋعا تىرىستى. ليۆاندا يران قولداعان «حەزبوللا» جاۋىنگەرلەرى يزرايلدىك كۇشتەرمەن سوعىستى، ال يراكتا يران قولداعان قارۋلى توپتار ۇشقىشسىز ۇشاقتار مەن زىمىران شابۋىلدارىن جاسادى.
يراننىڭ يسلام رەۆوليۋسياسى ساقشىلارى كورپۋسى سالامەح تاستارىنداعى اسكەري-تەڭىز راديولوكاسيالىق جۇيەسى مەن وماننىڭ عاننام اۋدانىنداعى اقش اۋە باقىلاۋ رادارىن نىساناعا الىپ، جويعانىن حابارلادى، دەپ مالىمدەدى يراندىق مەملەكەتتىك ب ا ق.
ھورمۇز بۇعازىنداعى تاسىمال تاعى توقتاتىلدى
شابۋىلداردىڭ كۇشەيۋى مۇناي مەن گازدىڭ الەمدەگى ەڭ ماڭىزدى تاسىمال جولى ھورمۇز بۇعازىنداعى قوزعالىستى تاعى دا توقتاتتى. بۇل مۇناي باعاسىن كوتەرىپ، ينفلياسياعا اسەر ەتۋى مۇمكىن دەگەن الاڭداۋشىلىق تۋدىردى. تەھران بۇعازدى قايتا قورشاۋعا كىرىستى، ال ۆاشينگتون سارسەنبىدەن باستاپ يران پورتتارىن قايتا بۇعاتتادى. دەرەككوزدەردىڭ حابارلاۋىنشا، يران يەمەندەگى حۋسيت وداقتاستارىن قىزىل تەڭىزدىڭ ساعاسىنداعى باب-ال-ماندەب بۇعازىن جابۋعا يتەرمەلەۋى مۇمكىن، ەگەر ۆاشينگتون يران ينفراقۇرىلىمىنا شابۋىل جاساسا. يران وتكەن اپتادا بۇعازداعى ءدالىز ارقىلى ءوتىپ بارا جاتقان كەمەلەرگە شابۋىل جاسادى.
اق ءۇيدىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى كارولين لەۆيت بەيسەنبى كۇنگى بريفينگتە پرەزيدەنت دونالد ترامپتىڭ «بۇعازداعى بەلسەندى تەرروريزم ارەكەتتەرىنە وتىرىپ، يراننىڭ سالدارىن كورۋىن قامتاماسىز ەتپەستەن قاراپ وتىرمايتىنىن» ايتتى. ءبىراق ول پرەزيدەنتتىڭ «ءبىر ۋاقىتتا ديپلوماتياعا ءارقاشان اشىق ەكەنىن» قوستى. يراندىق دەرەككوزدەر تەھراننىڭ ماقساتى بۇعازداعى ءوز بيلىگىن ورناتۋ ەكەنىن، ءبىراق تەھران ماۋسىم ايىنداعى ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمدى بۇزاتىن ەسكالاسيانى قالامايتىنىن ايتتى، ويتكەنى تەھران ونى ءالى دە ءوزى ىزدەگەن نارسەنىڭ كوپشىلىگىن بەردى دەپ سانايدى.
«ءسىز وسىلاي ءومىر سۇرە المايسىز»
يراندا قايتا جاڭعىرعان بومبالاۋ تۇرعىنداردى ابىرجىتتى. «سوعىس قايتا باستالادى دەگەن قورقىنىشپەن ءومىر ءسۇرۋ وتە شارشاتادى. ءسىز وسىلاي ءومىر سۇرە المايسىز... جەكە مەن ديپلوماتيانىڭ جەڭۋىن قالايمىن»، — دەدى تەھراننان 46 جاستاعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەر ماھلەعا، قاۋىپسىزدىك سەبەپتەرىمەن تەگىن اتاماۋىن ءوتىندى.
يران ھورمۇز بۇعازىن پايدالاناتىن بارلىق كەمەلەردىڭ ءوز جاعالاۋىنا جاقىن ارنا ارقىلى ءجۇزۋىن تالاپ ەتەدى جانە وتكەن ايداعى مەموراندۋمدا بەلگىلەنگەن 60 كۇندىك كەلىسسوز كەزەڭىنىڭ سوڭىندا ءوتۋ اقىسىن الۋدى كوزدەيدى. ۆاشينگتون كەمەلەردى وڭتۇستىكتەگى ومان جاعالاۋى بويىنداعى بالاما جولدى پايدالانۋعا شاقىرعان. اقش كۇشتەرى اۋە سوققىلارى يراننىڭ بۇعازدى باقىلاۋ مۇمكىندىگىن جويۋ ءۇشىن جاعالاۋداعى اسكەري نىسانداردى نىساناعا العانىن ايتتى. يران اسكەرىنىڭ وكىلى بريگادا گەنەرالى مۇحاممەد اكرامينيا بەيسەنبىدە بۇل ناتيجە بەرمەيتىنىن، ويتكەنى يران بۇعازعا ءوز تەرريتورياسىنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن سوققى بەرە الاتىنىن ايتتى.
ترامپ يراننىڭ نەگىزگى مۇناي ەكسپورتتاۋ تەرمينالى ورنالاسقان حارگ ارالىن باسىپ الۋدى قوسا، قۇرلىقتاعى كۇشتەردى پايدالانۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارمادى. ول تەھران كەلىسسوزدەردى قايتا باستاماسا، كەلەسى اپتادا يراننىڭ ەلەكتر ستانسالارى مەن كوپىرلەرىنە شابۋىل جاسايتىنىن بىرنەشە رەت ەسكەرتتى.