يران اقش-تىڭ رەسمي جاۋابىن كۇتىپ وتىرعانىن مالىمدەدى. بۇعان دەيىن اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ورمۋز بۇعازىن جەتى كۇن ىشىندە كوممەرسيالىق كەمە قاتىناسىنا اشۋ تۋرالى ۇسىنىستى قابىلداماعان ەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
يران سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ابباس اراگچي Telegram ارناسىندا جاريالاعان جازباسىندا ترامپتىڭ باس تارتۋىن مويىنداي وتىرىپ، ونى بۇعان دەيىن قايشىلىقتى مالىمدەمەلەر جاساعانى ءۇشىن سىنادى.
بۇعان دەيىن ترامپ اق ۇيدە جۋرناليستەرگە تەگەراننىڭ ۇسىنىسى «قابىلداۋعا جارامسىز» ەكەنىن ايتقان. ونىڭ سوزىنشە، ولار بۇعازدى دەرەۋ اشۋ تۋرالى كەلىسىمگە كەلگىسى كەلەدى، سەبەبى «ولار تىم ناشار جاعدايدا». اراگچي جۇما كۇنى بۇۇ-دا جۋرناليستەرگە ەكى ەل اراسىندا «قاجەتتى شارتتار ورىندالسا»، كەلىسىمگە قول جەتكىزۋگە بولاتىنىن مالىمدەگەن. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇعازدى اشۋ شارتتارى ماۋسىم ايىندا اقش پەن يران اراسىندا قول قويىلعان ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمدا كورسەتىلگەن شارتتارمەن بىردەي.
يران وتكەن اپتادا نيۋ-يوركتە بۇۇ باس اسسامبلەياسى اياسىنداعى كەلىسسوزدەردە بۇعازدى قايتا اشۋ جانە اسكەري قيمىلداردى توقتاتۋ ماسەلەسىن كوتەرگەنىن حابارلادى.
الەمنىڭ گاز بەن مۇناي قورىنىڭ شامامەن بەستەن ءبىر بولىگى وتەتىن ماڭىزدى سۋ جولى اقپان ايىندا سوعىس باستالعاننان بەرى ءىس جۇزىندە جابىق تۇر.
«مەن ولاردىڭ كەلىسىمىن قابىلدامايمىن»، — دەدى ترامپ سەنبى كۇنى. ول اقش-تىڭ بۇعازعا «تولىق باقىلاۋ» ورناتقانىن، ول ارقىلى «مۇنايدىڭ وراسان زور كولەمى» ءوتىپ جاتقانىن قوستى.
اراگچي Telegram-دا ترامپتىڭ «كوپتەگەن جاقسى مالىمدەمەلەرمەن قاتار، وكىنىشكە قاراي، ءجيى ەستيتىن كوپتەگەن قايشىلىقتى مالىمدەمەلەر جاساعانىن» جازدى.
«ءبىز دەلدالداردىڭ بىزگە تۇپكىلىكتى پىكىرلەردى جەتكىزۋىن كۇتىپ وتىرمىز، سودان كەيىن سولارعا سۇيەنىپ شەشىم قابىلدايمىز»، — دەدى اراگچي.
اقش پەن يران اراسىندا دەلدالدىق جاساپ جۇرگەن ومان بارلىق تاراپتى داعدارىستى شەشۋ ءۇشىن اشىق ديالوگتى جالعاستىرۋعا شاقىردى.
ومان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ساييد بادر بين حاماد بين حامۋد ءال-بۋسايدي بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ جالپى پىكىرتالاسىندا «بارلىق تاراپ» ستراتەگيالىق سۋ جولىنداعى كەمە قاتىناسىن قورعاۋ جونىندەگى وماننىڭ كۇش-جىگەرىمەن ىنتىماقتاسۋى كەرەكتىگىن ايتتى.
ترامپتىڭ يران ۇسىنىسىن قابىلداماۋىن اقش-تىڭ ناتو-داعى ەلشىسى مەتيۋ ۋيتاكەر قولدادى.
ۋيتاكەر سەنبى كۇنى Fox News تەلەارناسىنا سويلەگەن سوزىندە يران «جارتىلاي شارالار» مەن «الەم ساحناسىندا وزدەرىن جاقسى كورسەتۋ ءۇشىن ەلەس كەلىسىمدەر» ۇسىنعانىن ايتتى.
«پرەزيدەنت ترامپتىڭ ونى قابىلداماۋى دۇرىس»، — دەدى ول.
سونىمەن قاتار قارجى ءمينيسترى سكوتت بەسسەنت سەنبى كۇنى اقش-تىڭ ەكونوميكالىق قىسىمى تەگەرانعا اسەر ەتىپ جاتقانىن مالىمدەدى.
بەسسەنت X الەۋمەتتىك جەلىسىندەگى جازباسىندا تۇركيا، ومان جانە بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى ءارتۇرلى يراندىق اۋە كومپانيالارىنىڭ رەيستەرىن توقتاتقانىن، ال ءباا مەن تۇركياداعى كەيبىر بانكتەر يرانمەن ترانزاكسيالاردى توقتاتقانىن ايتتى.
ترامپ اكىمشىلىگى يرانعا قارسى ەكونوميكالىق بلوكادانى «ەكونوميكالىق وقشاۋلاۋ وپەراسياسى» دەپ اتاپ، تەگەراندى ورمۋز بۇعازىنداعى كەمەلەرگە شابۋىلداردى توقتاتۋعا ماجبۇرلەۋ ءۇشىن سانكسيالاردى پايدالانىپ وتىر.
الايدا كەيبىر ەكونوميستەر سوڭعى سانكسيالاردىڭ ءتيىمدى بولاتىنىنا كۇمان كەلتىرەدى، ويتكەنى بۇل يراننىڭ نەگىزگى ساۋدا سەرىكتەستەرىنىڭ رەاكسياسىنا بايلانىستى.
ولاردىڭ قاتارىندا يران مۇنايىنىڭ ەڭ ءىرى ساتىپ الۋشىسى جۇڭگو بار، ول بۇعان دەيىنگى اقش سانكسيالارىن ەلەمەي، تەگەرانمەن ىسكەرلىك قاتىناستى جالعاستىرىپ كەلەدى.