يسلانديا 2027 جىلدىڭ اقپانىندا ءوز سۋلارىندا كيت اۋلاۋعا تۇپكىلىكتى تىيىم سالۋى مۇمكىن زاڭ جوباسىن ۇسىنادى. قۇجات كۇشىنە ەنسە، كوممەرسيالىق كيت اۋلاۋعا رۇقسات بەرەتىن ەلدەر قاتارىندا نورۆەگيا مەن جاپونيا عانا قالادى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
يسلانديادا كيت اۋلاۋ 2023 جىلى ۇكىمەت تاپسىرىسىمەن جاسالعان ەسەپ جاريالانعاننان كەيىن قاتتى سىنعا ۇشىرادى. وندا گارپۋنمەن اتقان كيتتەردىڭ ءولۋى ەكى ساعاتقا سوزىلاتىنى انىقتالعان. وسى ەسەپتەن كەيىن سول جىلى اڭشىلىق ۋاقىتشا توقتاتىلدى.
زاڭ جوباسى يسلانديا ۇكىمەتىنىڭ سايتىندا جاريالاندى. وعان دەيىن ەلدىڭ ونەركاسىپ ءمينيسترى حاننا كاترين فريدريكسدوتتير بيىل كيت اۋلاۋ تۋرالى ەسكىرگەن زاڭداردى وزگەرتۋ قاجەتتىگىن ايتىپ، كيت اۋلاۋدى توقتاتۋدى قولداعان بولاتىن.
جانۋارلاردى قورعاۋ جونىندەگى Humane World for Animals (HWA) ۇيىمىنىڭ وكىلى ۆەندي حيگگينس زاڭ جوباسىن بۇل تاجىريبەنى توقتاتۋ جولىنداعى «ماڭىزدى بەلەس» دەپ اتادى.
«بۇل زاڭ جوباسىنا كوممەرسيالىق كيت اۋلاۋعا تىيىم سالۋ ءۇشىن ساياسي جانە قوعامدىق قولداۋ جەتكىلىكتى. ونىڭ قابىلدانۋىنا ەتيكالىق، ۆەتەريناريالىق، قۇقىقتىق جانە تابيعاتتى قورعاۋ تۇرعىسىنان سالماقتى نەگىزدەر بار»، — دەدى حيگگينس. «يسلانديا سۋلارىندا جارىلعىش گارپۋنمەن ولتىرىلگەن ءاربىر كيت — ەشقانداي ءمانى جوق سالا ءۇشىن ازاپپەن قيىلعان ءومىر. بۇل قىرعىندى توقتاتاتىن زاڭ نەعۇرلىم تەز قابىلدانسا، سوعۇرلىم جاقسى»، — دەپ قوستى ول.
HWA مالىمەتىنشە، بيىل 8 قىركۇيەككە دەيىن يسلانديا سۋلارىندا 80 فينۆال اۋلانعان. اڭشىلىق ماۋسىمى ماۋسىمنان قىركۇيەكتىڭ سوڭىنا دەيىن جالعاسادى، ال يسلانديانىڭ كۆوتاسى 150 جانۋارعا دەيىن رۇقسات ەتەدى.
فينۆالدار — جەر بەتىندەگى كوك كيتتەن كەيىنگى ەكىنشى ءىرى جانۋار. 1986 جىلى كوممەرسيالىق كيت اۋلاۋعا موراتوري ەنگىزىلگەننەن كەيىن ونداعان جىل بويى قالپىنا كەلگەنىنە قاراماستان، تابيعاتتى قورعاۋ جونىندەگى حالىقارالىق وداق ولاردى جويىلۋ ءقاۋپى تونگەن تۇرلەر قاتارىنا جاتقىزادى.
يسلانديادا كيت اۋلايتىن ءبىر عانا كومپانيا قالدى — كريستيان لوفتسسون باسقاراتىن Hvalur. يسلانديانىڭ بۇرىنعى ارالىق ۇكىمەتى Hvalur كومپانياسىنا 2029 جىلعا دەيىن جارامدى بەس جىلدىق رۇقسات بەرگەن.
«ارينە، قورعاۋشىلار كيتتەردى ءولتىرۋدىڭ دەرەۋ توقتاتىلۋىن قالايدى. ءبىراق تىيىم ەنگىزىلسە دە، 2029 جىلى اياقتالاتىن قازىرگى كيت اۋلاۋ رۇقساتتارىنىڭ ءوز مەرزىمىن وتەۋىنە جول بەرىلەتىنىن دە مويىندايمىز»، — دەدى حيگگينس.
حالىقارالىق جانۋارلاردى قورعاۋ قورى (IFAW) تەڭىز تابيعاتىن قورعاۋ جونىندەگى ديرەكتورى شەرون ليۆەرمور بىلاي دەدى: «يسلانديا سۋلارىندا كيت اۋلاۋعا رۇقسات بەرەتىن زاڭداردى جاڭارتۋ تۋرالى ۇسىنىس — قازىرگى زامانعى تەڭىز تابيعاتىن قورعاۋ مەن جانۋارلار ءال-اۋقاتى جولىنداعى جاڭاشىل قادام. اسىرەسە ساۋ مۇحيتقا تاۋەلدى ەل ءۇشىن بۇل ايرىقشا ماڭىزدى».
سوڭعى جىلدارى كيتتەردى كوممەرسيالىق ماقساتتا اۋلاعان ءۇش ەل عانا بار: يسلانديا، نورۆەگيا جانە جاپونيا. نورۆەگيا 1993 جىلى، يسلانديا 2006 جىلى حالىقارالىق كيت اۋلاۋ كوميسسياسىنىڭ موراتوريىنە قاراماستان كوممەرسيالىق كيت اۋلاۋدى قايتا باستاعان. جاپونيا 2019 جىلى كوميسسيادان شىعىپ، ءوز سۋلارىندا كوممەرسيالىق كيت اۋلاۋدى جاڭعىرتتى.