كاليفورنيالىق عالىم سولتۇستىك امەريكادا بۇرىن مەكەندەگەن ءىرى سۇتقورەكتى — ەجەلگى تىنىق مۇحيتى ماستودونتىنىڭ 10 000 جىلدىق ءتىسىن تاپتى. ول تاڭعالارلىقتاي ساقتالعان. بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
سان-ماتەو وكرۋگىندەگى قورىقتا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن گەومورفولوگ بريگيد لينچ ءبىرتۇرلى تاسقا تاپ بولعان. كەيىن پالەونتولوگتار ونىڭ تاس ەمەس، ەرەسەك تىنىق مۇحيتى ماستودونتىنىڭ ازۋ ءتىسى ەكەنىن راستادى. بۇل جونىندە ميدپەننينسۋلا ايماقتىق اشىق كەڭىستىك وكرۋگى سارسەنبىدەگى ءباسپاسوز حابارلاماسىندا مالىمدەدى.
«ءتىستىڭ ءوزى ءمىنسىز كۇيدە. بۇل — ءبىزدىڭ ايماقتان تابىلعان ەڭ تولىق ماستودونت ازۋى ءارى مەن كورگەن ەڭ كەرەمەت ماستودونت ازۋى. جۇرەگىم ءدىر ەتە قالدى، تۇلا بويىمدى شىمىرلاپ قويا بەردى»، — دەدى پالەونتولوگ ۋەين تومپسون ءوز مالىمدەمەسىندە. «بۇل — مۇز ءداۋىرى جۇمباعىنىڭ ورنىنا قويار تاعى ءبىر بولشەگى».
قازىرگى پىلدەرمەن تۋىس تىنىق مۇحيتى ماستودونتتارى امەريكانىڭ باتىسىندا، اتاپ ايتقاندا قازىرگى كاليفورنيا، ورەگون، سولتۇستىك سكاليستى تاۋلى ايماعى جانە مەكسيكانىڭ كەيبىر بولىكتەرىندە كەڭ تاراعان. سولتۇستىك امەريكادا شامامەن 2،5 ميلليون جىل بۇرىن پايدا بولعان بۇل شوپقورەكتى سۇتقورەكتى 10 000 جىلدان استام ۋاقىت بۇرىن جويىلىپ كەتكەن. وعان كليمات داعدارىسىنىڭ مەكەندەۋ ورتاسىنا تيگىزگەن اسەرى مەن ادامداردىڭ شامادان تىس اڭشىلىعى سەبەپ بولدى.
ميدپەننىڭ مالىمەتىنشە، تاسقا اينالعان ءتىس ستەنفورد ۋنيۆەرسيتەتىنە تاپسىرىلدى. ونداعى تۇراقتى دامۋ مەكتەبىنىڭ زەرتتەۋشىلەرى كومىرتەكتىك تالداۋ ارقىلى ازۋ ءتىسىنىڭ ناقتى جاسىن انىقتايدى.
«قازبا قالدىقتار — وتكەن بيولوگيالىق ارتۇرلىلىككە كوز جىبەرۋدىڭ جالعىز مۇمكىندىگى»، — دەدى ستەنفوردتاعى گەوعىلىم ۇلگىلەرى جيناعىنىڭ كۋراتورى ءارى مەڭگەرۋشىسى كريستين گارسيا.
«ءبىز قازبالاردى زەرتتەپ، جەردىڭ وتكەنىن، بۇرىنعى جانۋارلار الەمىن جانە ولار قۇرامىندا بولعان ەكوجۇيەنى جاقسىراق تۇسىنەمىز. سونداي-اق ەكوجۇيەلەرىمىز بەن بيولوگيالىق ارتۇرلىلىگىمىزدىڭ بولاشاقتا وركەندەۋىنە قالاي كومەكتەسۋگە بولاتىنى تۋرالى دالىرەك بولجامدار مەن دۇرىس شەشىمدەر قابىلداي الامىز».
سوڭعى جىلدارى ەجەلگى ماستودونت قازبالارى بىرنەشە رەت تابىلعان. 2024 جىلى نيۋ-يورك شتاتىنىڭ تۇرعىنى ءوز اۋلاسىنىڭ استىنان ماستودونت جاق سۇيەگىن تاپقان. ودان ءبىر جىل بۇرىن ءبىر ايەل كاليفورنيانىڭ ورتالىق جاعالاۋى ماڭىنداعى جاعاجايدا قۇمنان شىعىپ تۇرعان ءبىر فۋتتىق ەجەلگى ماستودونت تىسىنە تاپ بولعان.