قازاقستاندا 22 قىركۇيەكتەن باستاپ بەنزين مەن ديزەل وتىنىنىڭ باعاسى وزگەرۋى مۇمكىن. سەبەبى وتىنعا قوسىمشا اكسيزدى ەسەپتەۋ تەتىگىنە تۇزەتۋ ەنگىزىلەدى. بەلگىلەنگەن كوتەرمە باعادان اسقان جاعدايدا قولدانىلاتىن كوەففيسيەنت 50%-دان 95%-عا دەيىن كوتەرىلەدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
جاڭا كوەففيسيەنت وتىننىڭ كوتەرمە قۇنى بەلگىلەنگەن شەكتەن اسقان كەزدە قولدانىلادى. بەنزين ءۇشىن بۇل شەك – تونناسىنا 214 584 تەڭگە، ديزەل وتىنى ءۇشىن – 284 350 تەڭگە.
ەسەپتەۋ لوگيكاسى مىناداي: كوتەرمە باعا بەلگىلەنگەن دەڭگەيدەن قانشالىقتى جوعارى بولسا، قوسىمشا اكسيزدى ەسەپتەۋ كەزىندە اسقان سومانىڭ سونشالىقتى كوپ بولىگى ەسكەرىلەدى. ساراپشىلار بۇل جەتكىزۋشىلەردىڭ تابىستىلىعىن تومەندەتىپ، تۇپتەپ كەلگەندە اۆتوكولىك يەلەرى ءۇشىن وتىن قۇنىنا اسەر ەتۋى مۇمكىن دەپ الاڭدايدى.
الايدا باعانىڭ اۆتوماتتى تۇردە ەكى ەسە ءوسۋى بولمايدى، دەيدى مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ساراپشىسى انۋار كوجابەكوۆ.
«بۇل، ايتالىق، وتىن اۆتوماتتى تۇردە ەكى ەسە قىمباتتايدى دەگەن ءسوز ەمەس. مەملەكەت كومپانيالار بەلگىلەنگەن شەكتەن اساتىن كوتەرمە باعانىڭ ءبىر بولىگىنەن تولەيتىن سالىقتى ۇلعايتىپ وتىر. بۇل شارا، ەڭ الدىمەن، كوتەرمە باعانىڭ وسۋىنەن سالىق جيناۋدى كۇشەيتەدى. بۇل قوسىمشا كىرىستەر بيۋدجەتكە تۇسەدى»، – دەيدى ول.
مۇنايشىلار شىعىننان قورقادى. قازاقستاننىڭ مۇناي ءوندىرۋشى ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى PetroMining كوەففيسيەنتتىڭ كوتەرىلۋى سالاعا اۋىر سالماق ءتۇسىرۋى مۇمكىن دەپ ەسەپتەيدى. وندا مۇنايدىڭ جوعارى باعاسى اۆتوماتتى تۇردە اسقان پايدا اكەلمەيتىنىن اتاپ وتەدى: قاراجاتتىڭ ەداۋىر بولىگى سالىقتارعا، وندىرۋگە جانە كەن ورىندارىن دامىتۋعا جۇمسالادى.
قاۋىمداستىق دەرەگىنشە، سالاعا سالىق جۇكتەمەسى شامامەن 70%-عا جەتەدى. PetroMining ءتوراعاسى سايات بورانبەكوۆ جاڭا كوەففيسيەنت كەزىندە قوسىمشا اكسيز نارىقتى ليبەرالداندىرۋدان تۇسەتىن ەكونوميكالىق تيىمدىلىكتەن اسىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن مالىمدەدى.
«ءقازىر ءبىز ۇلكەن كەرى شەگىنۋگە تاپ بولىپ وتىرمىز. 95% مولشەرلەمە كەزىندە قوسىمشا اكسيز وسى جىلدىڭ قىركۇيەگىندە-اق ليبەرالداندىرۋدان تۇسەتىن تۇسىمنەن اسىپ تۇسەدى، مۇناي جەتكىزۋشى ءۇشىن ءتيىمسىز بولادى. جىل بويى جيىنتىقتا بۇل شامامەن 400 ملرد-تان 550 ملرد تەڭگەگە دەيىن. 50% مولشەرلەمە كەزىندە، 11 قىركۇيەككە دەيىنگى جاعدايدا، بۇل بيزنەس ءۇشىن دە، ۇكىمەت ءۇشىن دە قولايلى مودەل ەدى»، – دەيدى ساراپشى.
سونداي-اق PetroMining مۇناي ءوندىرۋشى كومپانيالارعا ەڭبەكاقى تولەۋگە، ينۆەستيسيالارعا جانە گەولوگيالىق بارلاۋعا قاراجات قاجەت ەكەنىن مالىمدەيدى. الايدا جاڭا ەسەپتەۋ تەتىگى قانشا ۋاقىت قولدانىلاتىنى ازىرگە بەلگىسىز.
قاۋىمداستىق فورمۋلانىڭ وزگەرۋى وتاندىق مۇناي ءوندىرۋشى كومپانيالاردىڭ ەكونوميكاسىنا ايتارلىقتاي اسەر ەتۋى مۇمكىن، ال بيزنەستىڭ قوسىمشا شىعىندارى بولاشاقتا ىشكى وتىن نارىعىنا اسەر ەتۋى ىقتيمال دەپ ەسەپتەيدى.
بۇعان دەيىن كۋرسيۆ اۆتو قازاقستاندا دەپۋتاتتار ناشار بەنزيننەن كولىك جوندەۋ شىعىنىن وتەۋدى ۇسىنعانىن حابارلاعان بولاتىن.