قازاقستاندىق اگراريلەر ورتالىق ازياعا ارزان رەسەيلىك استىقتىڭ اعىلۋىنا بايلانىستى ءداستۇرلى ساتۋ نارىقتارىنان ايىرىلۋ قاۋپىنە تاپ بولىپ وتىر، بۇل سالادا قارجىلىق داعدارىسقا اكەلۋى مۇمكىن، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
قازاقستاننىڭ استىق وداعىنىڭ تالداۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ەۆگەني كارابانوۆ Tenge Talks YouTube-ارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا رەسەي ءداستۇرلى سىرتقى نارىقتارعا استىق شىعارۋدا قيىندىقتارعا تاپ بولىپ، بالاما باعىتتاردى، سونىڭ ىشىندە ورتالىق ازيا ەلدەرىن ىزدەپ جاتقانىن ايتتى. بۇل قازاقستاندىق بيداي مەن ۇن وندىرۋشىلەرگە تىكەلەي ءقاۋىپ توندىرەدى، ولار نەگىزگى ساتىپ الۋشىلارىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.
ساراپشى ناقتى مىسال كەلتىردى: رەسەيدىڭ نەگىزگى ەكسپورتتىق استىق ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى — روستوۆ وبلىسىندا شارۋاشىلىقتارداعى ءتورتىنشى كلاستى بيداي تونناسىنا شامامەن 6 مىڭ رۋبلدەن ۇسىنىلۋدا، بۇل شامامەن 31،5 مىڭ تەڭگەگە تەڭ. سالىستىرۋ ءۇشىن، قازاقستانداعى ۇقساس بيداي تونناسىنا شامامەن 85-90 مىڭ تەڭگە تۇرادى. «قاراڭىزشى، ايىرماشىلىق قانداي. ول ءارى قاراي ارزانداپ جاتىر. استىقتىڭ ۇلكەن كولەمى سۇرانىسقا يە ەمەس، ويتكەنى ونى شىعارۋ مۇمكىندىگى جوق»، — دەپ اتاپ ءوتتى كارابانوۆ.
ساراپشى ءقاۋىپتى رەسەيلىك استىقتىڭ قازاقستانعا تىكەلەي يمپورتىنان ەمەس، سىرتقى نارىقتارداعى باسەكەلەستىكتەن كورەدى. وزبەكستان، تاجىكستان، قىرعىزستان، تۇرىكمەنستان جانە اۋعانستان ءداستۇرلى تۇردە قازاقستاندىق ءونىمنىڭ نەگىزگى ساتۋ باعىتتارى بولىپ تابىلادى. الايدا ەندى وسى نارىقتارعا ارزانىراق رەسەيلىك استىق پەن ۇن تۇسۋدە. «ەگەر ءبىزدىڭ ءداستۇرلى تۇتىنۋشىلارىمىز ارزان رەسەيلىك استىققا نازار اۋدارسا، وندا ءبىزدىڭ استىققا سۇرانىس بولمايدى»، — دەپ اتاپ ءوتتى كارابانوۆ.
مۇنداي جاعدايدا قازاقستاندىق شارۋاشىلىقتار نە باعانى تومەندەتۋگە، نە ءونىمدى وتكىزۋدە قيىندىقتارعا تاپ بولۋعا ءماجبۇر بولادى. الايدا باعانى تومەندەتۋ مۇمكىندىگى ءوندىرىس وزىندىك قۇنىمەن شەكتەلەدى، ول ساراپشىنىڭ باعالاۋىنشا، ققس-سىز تونناسىنا شامامەن 70-80 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى. نارىقتىق باعالاردىڭ ۇزاق ۋاقىت تومەندەۋى كەيبىر شارۋاشىلىقتاردىڭ ءونىمدى وزىندىك قۇنىنان تومەن ساتۋعا ءماجبۇر بولۋىنا اكەلۋى مۇمكىن.
كارابانوۆتىڭ پىكىرىنشە، بۇل جەردە الدەقاشان ىقتيمال ۇستەمە تابىس تۋرالى ەمەس، فەرمەرلەردىڭ ءومىر ءسۇرۋى تۋرالى ماسەلە تۇر. ولار ءالى دە 2023 جىلدىڭ قيىن كەزەڭىنەن كەيىن قالپىنا كەلۋدە، سول كەزدە قۋاڭشىلىق پەن ەگىن جيناۋ كەزىندەگى جاڭبىر ءونىمنىڭ ءبىر بولىگىنىڭ جوعالۋىنا جانە باعانىڭ تونناسىنا 50 مىڭ تەڭگەدەن تومەن تۇسۋىنە اكەلدى. كەيىنگى ەكى جىلدا شارۋاشىلىقتار قارجىلىق الشاقتىقتار مەن قارىزداردى جاۋىپ جاتتى. باعانىڭ جاڭا سوققىسى ولاردى قايتادان اۋىر جاعدايعا قالدىرىپ، كەلەسى ەگىس ناۋقانىنا اينالىم قاراجاتىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگىن تۋدىرۋى مۇمكىن.
سونىمەن قاتار، رەسەيلىك استىقتىڭ قازىرگى ۇسىنىسى ماكسيمالدى بولماۋى مۇمكىن. سىبىردە، التايدا جانە ورالدا جاپپاي ەگىن جيناۋ ناۋقانى ءالى باستالعان جوق، ال وسى ايماقتاردان استىق نارىققا شىققاننان كەيىن ۇسىنىس ودان ءارى ارتۋى مۇمكىن. كارابانوۆ بولىپ جاتقان جاعدايدى قازاقستاندىق استىق نارىعى ءۇشىن «ەڭ ناشار سەناري» دەپ اتادى جانە ۇكىمەتكە وتاندىق وندىرۋشىلەردى قولداۋدىڭ ستاندارتتى ەمەس شارالارى قاجەت بولۋى مۇمكىن دەپ بولجادى.
يمپورتقا بەلگىلى ءبىر شەكتەۋلەر ءقازىردىڭ وزىندە قولدانىلۋدا: 27 شىلدەدەن باستاپ قازاقستان بيدايدى اۆتوموبيل جانە سۋ كولىگىمەن اكەلۋگە تىيىم سالدى، ال تەمىرجول جەتكىزۋ تەك وتاندىق وڭدەۋشىلەر مەن قۇس فابريكالارىنا رۇقسات ەتىلگەن. الايدا بۇل شارالار ءۇشىنشى ەلدەردىڭ نارىقتارىنداعى باسەكەلەستىك ماسەلەسىن شەشپەيدى.