قازاقستان ۇلتتىق بانكى بانكتەر مەن شەتەلدىك بانك فيليالدارى ءۇشىن ماكروپرۋدەنسيالدىق نورماتيۆتەردى ەسەپتەۋ ەرەجەلەرىنە وزگەرىستەر ەنگىزۋدى ۇسىندى. بۇل وزگەرىستەر قارىز الۋشىلاردىڭ تولەم قابىلەتتىلىگى مەن قارىز جۇكتەمەسىن باعالاۋ تارتىبىنە اسەر ەتەدى. ۇلتتىق بانك باسقارماسىنىڭ 2026 جىلعى 31 شىلدەدەگى قاۋلىسى ءالى كۇشىنە ەنگەن جوق، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا قارىز جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيسيەنتى (قجك) قولدانىلادى — بۇل ادامنىڭ بارلىق نەسيەلەرى بويىنشا اي سايىنعى تولەمدەرىنىڭ ونىڭ ورتاشا ايلىق تابىسىنا قاتىناسى. ونىڭ شەكتى ءمانى 0،5 دەڭگەيىندە بەلگىلەنگەن. دەمەك، قازاقستاندىقتىڭ بارلىق قارىزدارى بويىنشا تولەمدەر ونىڭ ايلىق تابىسىنىڭ جارتىسىنان اسپاۋى ءتيىس.
نەگىزگى وزگەرىستەردىڭ ءبىرى اۆتوكرەديتتەرگە قاتىستى. 2026 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ءبىرقاتار اۆتوكولىك ساتىپ الۋعا ارنالعان نەسيەلەرگە قجك دەڭگەيىنە قويىلاتىن تالاپتار قولدانىلمايدى. جەڭىلدىك قازاقستاندا العاش رەت تىركەلەتىن جاڭا اۆتوكولىكتەرگە، سونداي-اق باستاپقى جارنا تالاپتارى ساقتالعان كەزدە ەسكىرگەن اۆتوكولىكتەرگە دە قولدانىلادى. پايدالانىلعان اۆتوكولىكتەر ءۇشىن باستاپقى جارنا قۇنىنىڭ كەمىندە 50% قۇراۋى كەرەك، ال ءۇش جاسقا دەيىنگى اۆتوكولىكتەر ءۇشىن — كەمىندە 30%.
ۇلتتىق بانك قۇمار ويىن بيزنەسىنە بەلسەندى قاتىسادى دەپ سانالاتىن قارىز الۋشىلاردىڭ كريتەريلەرىن دە ناقتىلادى. بۇل ساناتقا سوڭعى التى ايدا قۇمار ويىنداردى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ پايداسىنا جالپى سوماسى 300 مىڭ تەڭگەدەن اساتىن كەمىندە التى تولەم جاساعان جەكە تۇلعالار كىرەدى. مۇنداي قارىز الۋشىلار ءۇشىن، سونداي-اق اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەك الۋشىلار ءۇشىن بانكتەر تولەم قابىلەتتىلىگىن ەسەپتەۋ كەزىندە تەك رەسمي تابىستى ەسكەرە الادى.
سونىمەن قاتار، قۇجات ءارتۇرلى نەسيە تۇرلەرى بويىنشا قارىزدىڭ تابىسقا قاتىناسى (قتق) كوەففيسيەنتىن ەسەپتەۋدىڭ جەكە ءتارتىبىن ەنگىزەدى. قتق — بۇل ادامنىڭ بارلىق وتەلمەگەن قارىزىنىڭ ونىڭ جىلدىق تابىسىنا قاتىناسى. بانكتەر قتق-نى ءۇش كەزەڭدە ەسەپتەيدى: الدىمەن قازاقستاندىقتىڭ تولەم قابىلەتتىلىگىن باعالاۋ، سودان كەيىن نەسيەنىڭ ناقتى ءتۇرى بويىنشا (تۇتىنۋشىلىق، يپوتەكا، اۆتوكرەديت) ەسەپتەۋ، ودان كەيىن قارىز الۋشىنىڭ بارلىق قارىزى بويىنشا ەسەپتەۋ.
وزگەرىستەر تابىستى راستاۋ تارتىبىنە دە اسەر ەتەدى. بانكتەر بىرنەشە اقپارات كوزدەرىن پايدالانا الادى، ءبىراق تابىستاردىڭ قايتالانۋىن جانە كليەنتتىڭ ءوز شوتتارى اراسىنداعى اۋدارىمدار ارقىلى تولەم قابىلەتتىلىگىن جاساندى تۇردە ارتتىرۋدى تەكسەرۋى كەرەك. ورتاشا ايلىق تابىستى ەسەپتەۋ ءۇشىن قارىز الۋشى سوڭعى التى ايدىڭ كەمىندە ەكى ايىندا العان تابىس تۇرلەرى عانا ەسكەرىلەدى. سالىق ەسەپتىلىگىمەن راستالعان جەكەلەگەن تابىس تۇرلەرىنە ەرەكشەلىك جاسالادى.
سونداي-اق، ۇلتتىق بانك كرەديتتىك كارتالار بويىنشا بەرەشەكتى ەسەپتەۋ ءتارتىبىن ناقتىلادى. كرەديتتىك ءليميتى بار كارتا بويىنشا اي سايىنعى تولەم پايدالانىلعان ءليميتتىڭ 10% رەتىندە انىقتالادى. قۇجاتتا العاش رەت كرەديتتىك جەلى، كرەديتتىك ليميت جانە قارىز الۋشى ۇعىمدارى ەگجەي-تەگجەيلى سيپاتتالعان. سونىمەن قاتار، بانكتەر قارىز جۇكتەمەسىنىڭ كوەففيسيەنتىن جاڭا نەسيە بەرۋ كەزىندە عانا ەمەس، سونىمەن قاتار كرەديتتىك ءليميتتى ۇلعايتۋ، قوسىمشا قارىز بەرۋ نەمەسە نەسيە شارتتارىن وزگەرتۋ كەزىندە، ەگەر بۇل كليەنتتىڭ تولەمدەرىنىڭ وسۋىنە اكەپ سوقسا، ەسەپتەۋگە مىندەتتى.
قاۋلى ول العاش رەت رەسمي جاريالانعاننان كەيىن ون كۇنتىزبەلىك كۇن وتكەن سوڭ كۇشىنە ەنەدى. بۇعان دەيىن «كۋرسيۆ» ۇلتتىق بانكتىڭ بجزق ءۇشىن $375 ملن ۆاليۋتا ساتىپ العانىن جازعان بولاتىن.