ءبىرىنشى جارتىجىلدىق قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستان قوسىلعان قۇن سالىعىنان (ققس) وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 42%-عا كوپ جينادى، الايدا تۇسىمدەر جوسپارلانعان دەڭگەيدەن شامامەن 8%-عا تومەن بولدى. بۇل ديناميكاعا قولدانبالى ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى جانىبەك ايعازين Tenge Talks-قا بەرگەن سۇحباتىندا تۇسىنىكتەمە بەردى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ەكونوميست وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي وسىمگە قاراماستان، مەملەكەت بەلگىلەنگەن جوسپارعا قول جەتكىزە الماعانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، بۇل بيلىكتىڭ سالىق رەفورماسىنىڭ اسەرىنە قاتىستى ۇمىتتەرىنىڭ اسىرا باعالانعاندىعىنا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.
«مەملەكەت بۇرىنعىدان دا كوپ ققس جينادى، ءبىراق قالاعانىنان از جينادى»، – دەپ تۇيىندەدى ايعازين.
ول سونداي-اق ديناميكانى باعالاۋ كەزىندە ەسەپتىلىكتىڭ تۇسۋىندەگى ۋاقىتشا كىدىرىستى ەسكەرۋ قاجەت ەكەنىن، سوندىقتان جاڭا سالىق جاعدايلارىنىڭ اسەرى ءبىرىنشى جارتىجىلدىق دەرەكتەرىندە تەك ءىشىنارا كورىنگەنىن ءتۇسىندىردى.
ءايعازيننىڭ پىكىرىنشە، جوسپاردىڭ ورىندالماۋىنىڭ سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى مەملەكەتتىڭ تىم وپتيميستىك ۇمىتتەرى بولۋى مۇمكىن. «بۇل ماسەلە سالىق رەفورماسىنا نەگىزدەلگەن وپتيميستىك ۇمىتتەردە بولىپ تۇر. ارينە، جوسپار دا اسىرا باعالانعان»، – دەدى ساراپشى.
ەكونوميستتىڭ پىكىرىنشە، سالىق تۇسىمدەرىنىڭ جاعدايىن جالپى ەكونوميكالىق ديناميكا كونتەكستىندە قاراستىرۋ كەرەك. ول جيىنتىق سۇرانىستىڭ السىرەۋى مەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىكتىڭ تومەندەۋ بەلگىلەرىنە نازار اۋداردى: قىسقا مەرزىمدى ەكونوميكالىق ينديكاتوردىڭ ءوسۋ قارقىنى، ساۋدا كورسەتكىشتەرى مەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكستەرى وتكەن جىلعى ماندەردەن تومەن.
«ءىس جۇزىندە ءبىز جيىنتىق سۇرانىستىڭ قىسىلۋىن كورىپ وتىرمىز. قىسقا مەرزىمدى ەكونوميكالىق ينديكاتوردىڭ ءوسۋ قارقىنى، ساۋدا كورسەتكىشتەرى مەن ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكستەرى ءبارىبىر وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا تومەن»، – دەپ اتاپ ءوتتى ول.
سوندىقتان، ساراپشىنىڭ پىكىرىنشە، ماسەلە تەك سالىق جيناۋدا بولماۋى مۇمكىن. ول سالىق اكىمشىلەندىرۋىن قالىپتاسقان جاعدايدىڭ باستى تۇسىندىرمەسى دەپ سانامايدى. ىقتيمال فاكتورلار قاتارىندا ەكونوميكانىڭ جالپى جاعدايى، جيىنتىق سۇرانىستىڭ السىرەۋى، سالىق رەفورماسىنىڭ سالدارى جانە كىرىس جوسپارىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە پايدالانىلعان تىم وپتيميستىك بولجامدار بار.
ەسكە سالايىق، 2026 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستاندا جاڭا سالىق كودەكسى قولدانىستا، ققس نەگىزگى مولشەرلەمەسى 16% قۇرايدى. 2026 جىلدىڭ ماۋسىمىندا قازاقستان ەاەو-دا ققس تۇسىمدەرىنىڭ ەڭ جوعارى ءوسىمىن كورسەتكەنى بەلگىلى بولدى. 11 تامىزدا «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما ءتوراعاسى قانات شارلاپايەۆ بارلىق دارى-دارمەك پەن مەديسينالىق بۇيىمدارعا ققس-تىڭ ءبىرىڭعاي 5% مولشەرلەمەسىن بەلگىلەۋدى، ال مەديسينالىق قىزمەتتەردى سالىقتان تولىق بوساتۋدى ۇسىندى.