جۇڭگو ءتوراعاسى سي سزينپين 17 شىلدەدە شانحايدا وتكەن دۇنيەجۇزىلىك جاساندى ينتەللەكت كونفەرەنسياسىندا (دجيك) جاڭا حالىقارالىق AI ىنتىماقتاستىعىنا شاقىرىپ، ەشبىر مەملەكەت تەحنولوگيانى مونوپوليالاماۋى كەرەكتىگىن ايتتى. بۇل – اقش-قا باعىتتالعان سىناما ەدى.
سي سزينپين اشىق باستاپقى كودى بار جاساندى ينتەللەكتتىڭ «تاريحي مۇمكىندىگىن» پايدالانۋعا شاقىرىپ، قىتايدىڭ دامۋشى ەلدەرگە جي الەۋەتىن تەڭ قولجەتىمدى ەتۋدە ءرول اتقارعانىن اتاپ ءوتتى. ول «جي دامۋى ءبىر ەلدىڭ جەكە ورىنداۋى ەمەس، حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ سيمفونياسى بولۋى كەرەك» دەپ، ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك تۇسىنىگىن جي سالاسىندا شامادان تىس كەڭەيتۋگە قارسى ەكەنىن ءبىلدىردى. سونداي-اق، «ادامعا باعدارلانعان» تاسىلمەن جي ءاردايىم ادام باقىلاۋىندا بولۋى ءتيىس ەكەنىن ەسكەرتتى.
16 شىلدەدە رەسمي تۇردە قۇرىلعان دۇنيەجۇزىلىك جاساندى ينتەللەكت ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى (دجيىۇ) حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ مەن جي رەتتەۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋدى ماقسات ەتەدى. شتاب-پاتەرى شانحايدا ورنالاسقان ۇيىمنىڭ 29 مۇشەسىنىڭ قاتارىندا يندونەزيا، برازيليا، مالايزيا، وڭتۇستىك افريكا، سەنەگال، رەسەي جانە پاكىستان سياقتى دامۋشى ەلدەر بار. ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا، بەيجىڭ بۇل وداقتى بۇۇ-نىڭ جي ساياساتىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن پايدالانۋى مۇمكىن.
جاساندى ينتەللەكت قىتايدىڭ ونەركاسىپتىك ساياساتىنىڭ ماڭىزدى تىرەگى. بەيجىڭ چيپ وندىرىسىنەن تۇتىنۋعا دەيىنگى تۇتاس ىشكى ەكوجۇيە قۇرۋعا وراسان زور قارجى ءبولدى. بۇل اقش-پەن «چيپ سوعىسىنا» اكەلدى. جۇڭگو اقش-تان وزىق جارتىلاي وتكىزگىشتەردى الۋدا ارتتا قالعانىمەن، ۇلكەن دەرەكتەر ورتالىقتارىن قۋاتتاندىرۋدا باسىم. سونداي-اق، جۇڭگو چيپ جاساۋعا قاجەتتى سيرەك جەر مەتالدارىن وندىرۋدە ۇستەمدىك جاسايدى. ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ارزان جانە مول بولۋى قىتايعا ءجي-دىڭ ەنەرگياعا دەگەن زارۋلىگىن قاناعاتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جۇڭگو اقش-تان ەكى ەسە كوپ ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەدى جانە بۇل ايىرماشىلىقتىڭ مەملەكەتتىك ينۆەستيسيالار ەسەبىنەن ودان ءارى ارتۋى كۇتىلەدى.
اقش ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى سىلتاۋ ەتىپ، قىتايعا تەحنولوگيالىق يمپورتقا شەكتەۋ قويدى. بيىل مامىردا اقش ساۋدا دەپارتامەنتى جۇڭگو كومپانيالارىنىڭ شەتەلدەگى ەنشىلەس كاسىپورىندارىنا ماڭىزدى جارتىلاي وتكىزگىشتەردى جىبەرۋگە تىيىم سالدى. بەيجىڭ بۇعان جاۋاپ رەتىندە اقش كومپانيالارىنا قوسارلى ماقساتتاعى تەحنولوگيالار مەن ماڭىزدى شيكىزاتتاردى ەكسپورتتاۋعا تىيىم سالدى.
جۇڭگو پرەمەرى لي سيان 2025 جىلدىڭ شىلدەسىندە دجيىۇ جوسپارىن العاش رەت جاريالادى. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، بەيجىڭ اقش-تان وزىپ كەتۋگە، الەمدىك جي ساياساتى مەن ينستيتۋتتارىن قالىپتاستىرۋعا ۇمتىلۋدا. قىتايدىڭ ينتەرنەتكە دەگەن ءداستۇرلى ساقتىعىن ەسكەرسەك، ءجي-دىڭ جاھاندىق قابىلدانۋىنا دەيىن ارەكەت ەتۋ وعان باعىتتى وزگەرتۋگە كومەكتەسەدى. اقش-تىڭ كيبەر جانە جي سالاسىنداعى جاھاندىق نورمالاردى بەلگىلەۋ پروسەستەرىنەن شىعىپ كەتۋى جانە قارجىلاندىرۋدى ازايتۋى جاعدايىندا بەيجىڭ ءوزىنىڭ كوشباسشىلىق تانىتۋعا نيەتتى.
«ۆاشينگتون جاھاندىق كيبەر جانە جي نورمالارىن بەلگىلەۋ پروسەستەرىنەن تەز شىعىپ، كيبەرديپلوماتيانى قارجىلاندىرۋدى توقتاتۋدا، ال بەيجىڭ ءوزىنىڭ جاھاندىق كوشباسشىلىعىن كورسەتۋگە ۇمتىلۋدا»، – دەپ جازدى باسقارۋ سالاسىنداعى ساراپشى اريندرادجيت باسۋ اقش-تىڭ كارنەگي حالىقارالىق بەيبىتشىلىك قورىنىڭ تالداماسىندا. «وسىلايشا، ول دامۋشى ەلدەردەن مەملەكەتتى باسقارۋداعى تەحنولوگيالىق كوزقاراسىنا قولداۋ الۋعا ۇمىتتەنەدى»، – دەپ قوستى ول.