جاھاندىق جىلىنۋ سالدارىنان شىعىس گرەنلانديا جاعالاۋىندا بۇرىن تەڭىز مۇزى كەدەرگى كەلتىرگەن مىڭداعان ءىرى كيتتەر پايدا بولدى. ەندى مۇز شەگىنىپ، ازىقتانۋعا قولايلى جاڭا جەرلەر اشىلدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
BBCء-دىڭ حابارلاۋىنشا، عالىمدار ارال جاعالاۋىندا گوربات كيتتەرىن، فينۆالداردى جانە كىشى جولاقتى كيتتەردى تىركەدى. ولار كەمەلەر مەن ۇشاقتاردان باقىلاۋ جۇرگىزىپ، قوزعالىستى قاداعالاۋ ءۇشىن سپۋتنيكتىك بەلگىلەردى جانە جەرگىلىكتى اڭشىلاردىڭ دەرەكتەرىن پايدالاندى. بۇرىن قالىڭ مۇز جاعالاۋعا جولدى تولىعىمەن جاۋىپ تاستاعان ەدى، ەندى سۋ جىلىنىپ، مۇز شەگىندى.
زەرتتەۋشىلەر 2006 جىلعا دەيىن بۇل ايماقتا بىردە-بىر گوربات كيتى كورىنبەگەنىن اتاپ وتەدى. الايدا 2024 جىلدىڭ جازىندا ول جەردە مىڭداعان وسىنداي الىپتار سانالدى. باعالاۋ بويىنشا، گرەنلانديا تەڭىزىندە سول كەزدە شامامەن 4000 گوربات كيتى، 6000 فينۆال جانە بىرنەشە مىڭ كىشى جولاقتى كيت بولعان.
كيتتەر مۇندا ازىق ىزدەپ كەلەدى. سۋدىڭ جىلىنۋىمەن گرەنلاندياعا جاقىن جەرگە بالىق، نەگىزىنەن مويۆا، سونداي-اق كريل قونىس اۋداردى. كيتتەر جاعالاۋدا ناعىز توي جاسايدى: ءتورت جاز ايىندا ولار شامامەن 1 ملن توننا بالىق پەن پلانكتون جەيدى.
بۇل مويۆا قورىنا قوسىمشا جۇكتەمە تۋدىرادى، ول كيتتەر ءۇشىن عانا ەمەس، باسقا تەڭىز جانۋارلارى مەن بالىق شارۋاشىلىعى ءۇشىن دە ماڭىزدى. اركتيكانىڭ جەرگىلىكتى تۇرعىندارى – نارۆالدار مەن بەلۋحالار – ادەتتەگى سۋىق مۇزدى مەكەندەرىن جوعالتىپ، الىپ كەلمەستەردىڭ باسەكەلەستىگىنە توتەپ بەرە المايدى.
بۇعان دەيىن Kursiv LifeStyle NASA-نىڭ جەردى سپۋتنيكتىك باقىلاۋ نەگىزىندە جاسالعان گەويدتىڭ جاڭا ءۇش ولشەمدى مودەلىن ۇسىنعانىن جازعان بولاتىن. ۆيزۋاليزاسيادا پلانەتا يدەالدى شار ەمەس، دوڭەس پەن ويىستارى بار تەگىس ەمەس نىسان رەتىندە كورىنەدى.