جىل سايىن ەۋروپا جاعالاۋىنداعى تورلارعا 95 000-عا جۋىق سۇڭگيتىن قۇس، ونىڭ ىشىندە گاگاركا مەن چيستيك، كەزدەيسوق ىلىگەدى. الايدا كورنۋوللدىق بالىقشىلار سىناقتان وتكىزگەن قاراپايىم قورقىتقىشتار قۇرباندىق سانىن شامامەن ۇشتەن ەكىگە ازايتاتىنى دالەلدەندى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
قۇس ءپىشىندى باتپىراۋىقتار مەن قالقىمالى قورقىتقىش — سۋ بەتىندە قالقىپ جۇرەتىن، اينالاتىن باسىندا ەكى ۇلكەن كوزى بار قۇرىلعى — سۇڭگيتىن قۇستاردى توردان ۇركىتىپ، امان الىپ قالۋ ءۇشىن سىنالىپ جاتىر. بۇل قۇرىلعى «looming-eyes buoy» (LEB) دەپ اتالادى: ول سۋ استىندا تىك ءىلىنىپ تۇراتىن تور قابىرعالارى — گيلنەتتەرگە جاقىنداعان قۇستاردى ۇركىتەدى.
LEBء-تى ساتۋعا شىعارىلعان scarybird باتپىراۋىعىمەن قاتار سىنادى. ناتيجەسىندە قالقىمالى قورقىتقىش گيلنەتكە قۇستاردىڭ ىلىگۋ ىقتيمالدىعىن 59%-عا ازايتتى، ال باتپىراۋىقتار 71% كورسەتكىشكە جەتتى.
LEBء-تى جاساعان Fishtek Marine كومپانياسىمەن بىرگە ون كورنۋوللدىق بالىقشى قايىقتارعا كامەرا ورناتىپ، قۇرىلعىلاردىڭ تەڭىز قۇستارىنىڭ مىنەز-قۇلقىنا اسەرىن باقىلادى. ەكسەتەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى تالداعان ەكى جىلدىق سىناق ناتيجەلەرى Conservation Letters جۋرنالىندا جاريالاندى. ولار LEB قولدانعاندا قۇستاردىڭ گيلنەتكە ىلىگۋ ىقتيمالدىعى 59%-عا، باتپىراۋىق قولدانعاندا 71%-عا تومەندەگەنىن كورسەتتى.
زەرتتەۋ كورنۋوللدا تەڭىز قۇستارى كوبىنەسە قىستا ىلىنەتىنىن انىقتادى. بۇل قۇرىلعىلاردى ماۋسىمعا قاراي ماقساتتى قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
ەكسەتەر ۋنيۆەرسيتەتى زەرتتەۋىنىڭ جەتەكشى اۆتورى توم حورتون: «بۇل زەرتتەۋ قاراپايىم، پراكتيكالىق قورقىتقىشتار گيلنەت بالىق اۋلاۋ كاسىپشىلىگىندە تەڭىز قۇستارىنىڭ كەزدەيسوق ىلىگۋىن ايتارلىقتاي ازايتا الاتىنىن راستايتىن بۇگىنگى كۇنگە دەيىنگى ەڭ مىقتى دالەلدەردىڭ ءبىرىن ۇسىنادى. سونىمەن قاتار ىلىگۋ ءقاۋپى قاشان جانە قايدا ەڭ جوعارى ەكەنىن انىقتاي وتىرىپ، ءبىز ەندى وسال تەڭىز قۇستارى پوپۋلياسياسىن قورعاۋعا ەڭ ۇلكەن پايدا اكەلەتىن جانە تۇراقتى بالىق اۋلاۋ تاجىريبەسىن ىنتالاندىراتىن شارالاردى ماقساتتى تۇردە قولدانۋعا ناقتى مۇمكىندىككە يە بولدىق»، — دەدى.
RSPBء-نىڭ كەزدەيسوق ىلىگۋ باعدارلاماسىنىڭ مەنەدجەرى يان رۋكسەل: «گيلنەتتەردەگى كەزدەيسوق ىلىگۋ مەن ونىڭ شەشىمدەرىن ون جىلدان استام زەرتتەگەننەن كەيىن بۇل جۇمىستىڭ ناقتى ومىردە قولدانىلۋعا بەت العانىن كورۋ تاماشا. وسى زەرتتەۋدە دالەلدەنگەن LEB پەن باتپىراۋىقتىڭ ناتيجەلىلىگى — تەڭىزدەگى گيلنەت بالىقشىلارىنا كەدەرگى جاساماي، تەڭىز قۇستارىنىڭ كەزدەيسوق ىلىگۋىن ازايتۋ جولىنداعى ۇلكەن بەلەس»، — دەدى.