2024 جىلعى 27 ساۋىردە بەلگىلى قازاقستاندىق عالىم، پروفەسسور جايلاۋباي قىدىربايەۆ دۇنيە سالدى. ونىڭ قايتىس بولعانىن بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى راستادى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ج. قىدىربايەۆ اتالعان ينستيتۋتتا 30 جىلعا جۋىق ەڭبەك ەتىپ، سونىڭ 15 جىلدان استام ۋاقىتىندا ينفەكسيالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ زەرتحاناسىنا جەتەكشىلىك ەتتى. ول 200-دەن استام عىلىمي ەڭبەكتىڭ اۆتورى، ونىڭ 36-سى جوعارى رەيتينگتى حالىقارالىق جۋرنالداردا جاريالانعان. عالىم 37 ونەرتابىس پەن 24 ۆاكسينا نورماتيۆتىك قۇجاتىنىڭ تەڭ اۆتورى.
ينستيتۋتتىڭ حابارلاۋىنشا، عالىم قازاقستانداعى ءۇي قۇستارى مەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىنىڭ ءقاۋىپتى ۆيرۋستىق اۋرۋلارىنا قارسى ۆاكسينا پرەپاراتتارىن ءوندىرۋدى ۇيىمداستىرۋعا، سونداي-اق ۆيرۋسولوگيا، ەپيزووتولوگيا، پاتولوگيالىق اناتوميا سالالارىنا زور ۇلەس قوسقان. ول رەسپۋبليكا دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى ءۇشىن پاندەميالىق تۇماۋ (A/H5N1 Kazfluvac جانە A/H1N1 Refluvac) جانە ماۋسىمدىق تۇماۋ (Kazfluvir) ۆاكسينالارىن جاساۋعا اتسالىسقان. بۇل ۆاكسينالار قازاقستان مەن رەسەيدىڭ عىلىمي ورتالىقتارىندا دوكلينيكالىق جانە كلينيكالىق سىناقتاردان ءساتتى ءوتىپ، قازاقستان رەسپۋبليكاسى دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىندە تىركەلگەن. سوڭعى جىلدارى ج. قىدىربايەۆ ءىرى قارا مال، ۇساق مال جانە ادام برۋسەللەزىنە قارسى ۆەكتورلىق ۆاكسينالاردى، سونداي-اق باسقا دا كوپتەگەن ۆاكسينالاردى ازىرلەۋگە ەلەۋلى ۇلەس قوستى.
عالىم 2019 جىلى «قۇرمەت» وردەنىمەن، قازاقستان رەسپۋبليكاسى ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسى عىلىمىنىڭ دامۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ءۇشىن» توسبەلگىسىمەن، 2016 جىلى «ەڭبەك ارداگەرى» مەدالىمەن ماراپاتتالدى. سونداي-اق «عىلىم كوشباسشىسى» تاۋەلسىز سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى.