بانگكوك. جۇڭگو سارسەنبىدە ءفيليپپيندى وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىندەگى تالاپتارىن قۋۋداعى اگرەسسيۆتى ارەكەتتەرى تۋرالى فيليپپين قورعانىس ءمينيسترىنىڭ سوزدەرىنە جاۋاپ رەتىندە «داۋ تۋدىرۋدا» دەپ ايىپتادى. بۇل تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
فيليپپين قورعانىس ءمينيسترى گيلبەرتو تەودورو سەيسەنبىدە وڭتۇستىك كورەياداعى قورعانىس فورۋمىندا سويلەپ، قىتايدىڭ تالاپتارىنىڭ زاڭدى نەگىزى جوق دەپ تانىعان 2016 جىلعى تورەلىك شەشىمدى قولداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. وسى كەزدە ساحناعا ءبىر ادام شىعىپ، وعان قىتايدان كەلگەن دەپ ايتىلعان جازبانى ۇسىندى. مينيستر جازبانى وقىپ، وندا «جۇڭگو تورەلىك شەشىمدى قابىلدامايدى جانە مويىندامايدى» دەلىنگەنىن ايتتى. «ارينە، ويتكەنى ءسىز جەڭىلدىڭىز»، — دەپ قوستى ول زالعا قاراپ. «ءسال ادەپتىلىك، ءسال ۇيات بولسىن»، — دەپ جالعادى تەودورو، بۇل جازبا فورۋمعا دا، حالىقارالىق قۇقىققا دا قۇرمەتسىزدىك ەكەنىن ايتتى.
جۇڭگو وكىلدەرى سەۋل قورعانىس ديالوگى فورۋمىنا قاتىستى، ءبىراق پانەليستەر نەمەسە سپيكەرلەر رەتىندە ۇسىنىلمادى. جازبانىڭ كىمنەن كەلگەنى بەلگىسىز. بەيجىڭدە بۇل وقيعا تۋرالى سۇراققا جۇڭگو سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى ماو نين «ناقتى جاعدايمەن» تانىس ەمەستىگىن ايتىپ، «قىتايدىڭ وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىنە قاتىستى تورەلىك ءىسى بويىنشا ۇستانىمى ايقىن ءارى تۇراقتى» ەكەنىن قوستى. «ءبىز فيليپپيندەگى ءتيىستى ادامداردى نازار اۋدارۋدى توقتاتىپ، داۋ تۋدىرماۋعا جانە قىتاي-فيليپپين قارىم-قاتىناستارى مەن وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىندەگى تۇراقتىلىققا زيان كەلتىرۋدى دوعارۋعا شاقىرامىز»، — دەدى ماو بەيجىڭدە جۋرناليستەرگە رەسمي ۇستانىمدى قايتالاي وتىرىپ.
جۇڭگو 2013 جىلى داۋلى سۋلارداعى شيەلەنىستەن كەيىن فيليپپين باستاعان تورەلىككە قاتىسۋدان باس تارتتى. ءبىر جىل بۇرىن بولعان وقيعا قىتايدىڭ داۋلى قايراڭدى ءىس جۇزىندە باسىپ الۋىمەن اياقتالعان بولاتىن. گااگادا بۇۇ تەڭىز قۇقىعى كونۆەنسياسى اياسىندا قۇرىلعان تورەلىك سوت 2016 جىلى قىتايدىڭ وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىندەگى تالاپتارىن زاڭسىز دەپ شەشتى. جۇڭگو بۇل شەشىمدى قابىلداماي، ءىس جۇزىندە بۇكىل تەڭىز جولىنا، ازياداعى ەڭ بەلسەندى قاقتىعىس ايماقتارىنىڭ ءبىرى سانالاتىن ماڭىزدى جاھاندىق ساۋدا جولىنا دەگەن تالاپتارىن قورعاۋدى جالعاستىرۋدا. شىلدە ايىندا اقش، ۇلىبريتانيا جانە تاعى ون شاقتى باتىس پەن ازيا ەلدەرى بىرلەسكەن مالىمدەمە جاريالاپ، ون جىل بۇرىن شىعارىلعان شەشىمگە سۇيەنە وتىرىپ، قىتايدىڭ وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىندەگى تالاپتارى زاڭسىز ەكەنىن قايتا راستادى.
بۇل ايماق جۇڭگو مەن فيليپپين، ۆەتنام، مالايزيا، برۋنەي جانە تايۆان اراسىنداعى قايتالانعان اۋماقتىق قاقتىعىستاردىڭ ورنى بولىپ كەلەدى. سوڭعى وقيعالاردىڭ بىرىندە فيليپپين اسكەريلەرى شىلدە ايىندا جۇڭگو جاعالاۋ كۇزەتىن وڭتۇستىك جۇڭگو تەڭىزىندەگى داۋلى قايراڭدا فيليپپيندىك تەڭىزشىنى جاراقاتتادى دەپ ايىپتادى. اسكەريلەردىڭ مالىمەتىنشە، قىتايلىق جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى موتورلى قايىقتاعى فيليپپيندىك تەڭىزشىنىڭ باسىنا اعاش تاياقپەن بىرنەشە رەت سوققان، ونى جاراقاتتاپ، كىشىگىرىم كەمەسىن زاقىمداعان. جۇڭگو بولسا، ءفيليپپيننىڭ «زاڭسىز» ورنالاسقان كەمەسىنە تيەسىلى ەكى رەزەڭكە قايىق قىتايلىق قايىققا سوعىلعانىن ايتتى. «بۇل ەندى سۇر ايماق ەمەس، بۇل ناقتى ماجبۇرلەۋ، قورقىتۋ جانە اگرەسسيا»، — دەدى تەودورو وڭتۇستىك كورەيا قورعانىس فورۋمىندا. «مەن بۇل قاعازدى قىتايدىڭ قانشالىقتى ءۇمىتسىز ەكەندىگىنىڭ جانە ونىڭ ۇستانىمىنىڭ ەركىن اۋديتوريا الدىندا قانشالىقتى ءتيىمسىز ەكەندىگىنىڭ ەسكەرتكىشى رەتىندە ساقتايمىن»، — دەپ قوستى ول.