بۇۇ-نىڭ اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىگى (ماگاتە) يراندى يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارت بويىنشا مىندەتتەمەلەرىن ورىنداماعانى ءۇشىن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە جولدادى. بۇل — سوڭعى 20 جىلداعى العاشقى مۇنداي قادام، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ۆەنادا وتكەن ماگاتە باسقارماسىنىڭ وتىرىسىندا وسىعان قاتىستى قارار قابىلداندى. قۇجاتتا يراننىڭ يادرولىق ماتەريالى، ونىڭ ىشىندە جوعارى بايىتىلعان ۋران قورى تۋرالى اقپاراتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگى، سونداي-اق ماگاتە ينسپەكتورلارىنىڭ يادرولىق نىساندارعا قول جەتكىزە الماۋى اتاپ كورسەتىلگەن.
تەگەران ماگاتە شەشىمىن ايىپتاپ، يادرولىق نىساندارعا جاسالعان اقش پەن يزرايل شابۋىلدارىن تەكسەرۋ پروسەسىنىڭ بۇزىلۋىنا سەبەپ رەتىندە كورسەتتى. دەگەنمەن، جاڭا سانكسيالار ەنگىزىلۋى ەكىتالاي، ويتكەنى يراننىڭ وداقتاستارى — جۇڭگو مەن رەسەي — قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە ۆەتو قۇقىعىنا يە.
ۇلىبريتانيا، فرانسيا، گەرمانيا جانە اقش ۇسىنعان ماگاتە قارارىن 23 ەل قولدادى، سەگىز ەل قالىس قالدى. جۇڭگو، رەسەي جانە نيگەر قارسى داۋىس بەردى. قۇجاتتا ماگاتە باسشىسى رافاەل گروسسيگە يراندى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنە جولداۋ تاپسىرىلعان. يران بۇعان دەيىن مۇنداي قاراردىڭ قابىلدانۋىنا قارسى ەكەنىن بىرنەشە رەت ەسكەرتكەن بولاتىن.
يران سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى كازىم عاريبابادي ءوزىنىڭ X پاراقشاسىندا: "ولار يراننىڭ قورعالاتىن يادرولىق نىساندارىنا شابۋىل جاساپ، تەكسەرۋدىڭ قالىپتى پروسەسىن بۇزادى، سودان كەيىن ءدال وسى بۇزىلۋدى قارار شىعارۋعا سىلتاۋ رەتىندە پايدالانادى"، — دەپ جازدى.
ماگاتە يراننىڭ يادرولىق نىساندارىنا 2025 جىلعى ماۋسىمداعى 12 كۇندىك قاقتىعىس كەزىندە يزرايل مەن اقش جاساعان شابۋىلداردان بەرى قول جەتكىزە الماي كەلەدى. وسى جىلدىڭ 28 اقپانىندا يزرايل مەن اقش باستاعان سوڭعى سوعىستا بۇل نىساندار قايتادان شابۋىلعا ۇشىرادى. يران ناتانز بەن فوردوۋداعى ۋران بايىتۋ زاۋىتتارىن قوسا العاندا، ءوز نىساندارىنا جاسالعان شابۋىلداردى ماگاتە ينسپەكتورلارىن جىبەرمەۋ سەبەبى رەتىندە تۇسىندىرەدى.
تەگەران سونداي-اق مۇنداي قولجەتىمدىلىكتى اقش پەن يزرايلمەن سوعىستى اياقتاۋ ءۇشىن كەڭىرەك كەلىسىمنىڭ بولىگى بولۋىن قالايدى. يران ءوزىنىڭ يادرولىق باعدارلاماسى تەك بەيبىت ماقساتتارعا باعىتتالعانىن بىرنەشە رەت مالىمدەدى. اقش، يزرايل جانە ءبىرقاتار ەۋروپالىق ەلدەر بۇل مالىمدەمەگە كۇمانمەن قاراپ، تەگەران يادرولىق قارۋ جاساۋعا تىرىسۋى مۇمكىن دەپ الاڭداۋدا. اقش-تىڭ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرىنىڭ مالىمەتىنشە، يرانعا قارسى سوڭعى سوعىس باستالعاندا تەگەراندا شامامەن 440 كگ 60% بايىتىلعان ۋران بولعان. بۇل ماتەريالدى قارۋعا جارامدى ۋران ءۇشىن قاجەتتى 90% دەڭگەيىنە دەيىن تەز بايىتۋعا بولادى.