ۇيىقتار الدىندا اياقتا شانشۋ، كۇيدىرىپ اۋىرۋ جانە اياقتاردى قوزعالتۋعا دەگەن ەرىكسىز ىقىلاس پايدا بولسا، بۇل مازاسىز اياق سيندرومى بولۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدى قالاي تانۋ جانە دارىگەرگە قاشان جۇگىنۋ كەرەكتىگىن نەۆرولوگ، مەديسينا دوكتورى، نيۋكاسل ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ PhD-سى ءاليا ساعىندىقوۆا ايتتى، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
مازاسىز اياق سيندرومى (ماس) — نەۆرولوگيالىق اۋرۋ، وندا اياقتارداعى جاعىمسىز سەزىمدەر (شانشۋ، شىمىلداۋ، كەرنەۋ، كۇيدىرۋ نەمەسە ىشكى ىڭعايسىزدىق) اياقتاردى قوزعالتۋعا دەگەن ەرىكسىز ىقىلاس تۋدىرادى. قوزعالىس تەك ۋاقىتشا جەڭىلدەتەدى.
ءتۇرلى زەرتتەۋلەر بويىنشا، ماس بەلگىلەرى ەرەسەكتەردىڭ 5–10% كەزدەسەدى، ءبىراق ەمدەۋدى قاجەت ەتەتىن كلينيكالىق ماڭىزدى سيندروم حالىقتىڭ شامامەن 2–3% بايقالادى. ايەلدەر ءجيى زارداپ شەگەدى، اسىرەسە جۇكتىلىك كەزىندە جانە 40–50 جاستان كەيىن.
ماس نەگىزگى كريتەريلەرى: اياقتاردى قوزعالتۋعا دەگەن ەرىكسىز قۇشتارلىق، بەلگىلەر تىنىشتىقتا پايدا بولادى نەمەسە كۇشەيەدى، قوزعالىستا ازايادى جانە كەشكە جانە تۇندە باسىم بولادى. بۇل ۇيىقتاۋعا كەدەرگى كەلتىرىپ، ءجيى ويانۋعا جانە كۇندىزگى شارشاۋعا اكەلەدى.
ماس-تى شارشاۋدان نەمەسە قۇرىسۋدان اجىراتۋعا مىنا كومەكتەسەدى: جەڭىلدىك تەك قوزعالىس كەزىندە بولادى. شارشاعاندا اياقتار جۇكتەمەدەن كەيىن اۋىرادى جانە وزدىگىنەن وتەدى؛ قۇرىسۋ كەزىندە وتكىر اۋىراتىن بۇلشىقەت سپازمى پايدا بولادى. ماس-تا ىڭعايسىزدىق ءدال تىنىشتىقتا پايدا بولادى، ال ءجۇرۋ نەمەسە اياقتاردى قيمىلداتۋ بەلگىلەردى ۋاقىتشا جويادى.
بەلگىلەردىڭ كەشكە كۇشەيۋى ميدىڭ سيركادتىق ىرعاعىنا بايلانىستى: دوفامين جۇيەسىنىڭ بەلسەندىلىگى تومەندەيدى جانە ميداعى تەمىر الماسۋى وزگەرەدى. قالىپتى گەموگلوبين بولسا دا، تومەن فەرريتين سيمپتومداردى قوزدىرۋى نەمەسە كۇشەيتۋى مۇمكىن، سوندىقتان فەرريتين مەن جالپى قان ءاناليزىن تەكسەرۋگە جانە قاجەت بولسا تەمىر تاپشىلىعىن تولتىرۋعا كەڭەس بەرىلەدى.
وزدىگىنەن كومەكتەسۋ ءۇشىن ۇنەمى ورتاشا فيزيكالىق بەلسەندىلىك، ۇيىقتار الدىندا سەرۋەندەۋ، اياق بۇلشىقەتتەرىن جەڭىل سوزۋ، ماسساج، جىلى دۋش نەمەسە ۆاننا، ۇيقى رەجيمىن ساقتاۋ، كوفەيندى، الكوگولدى جانە تەمەكىنى كۇننىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ازايتۋ پايدالى.
ەگەر سيمپتومدار اپتاسىنا بىرنەشە رەت پايدا بولسا، ۇيقىنى بۇزسا، ءومىر ساپاسىن تومەندەتسە نەمەسە ۋاقىت وتە كۇشەيسە، دارىگەرگە جۇگىنۋ كەرەك. اسىرەسە 50 جاستان كەيىن العاش رەت پايدا بولسا، السىزدىكپەن، جانسىزدانۋمەن نەمەسە ايقىن اۋىرسىنۋمەن بىرگە جۇرسە، قابىلداۋدى كەشىكتىرمەۋ ماڭىزدى.