اقش پەن يزرايل 28 اقپاندا يرانعا شابۋىل جاساعاندا، يران سوققىعا جاۋاپ قايتارىپ، ورمۋز بۇعازىن ءتيىمدى تۇردە جاۋىپ تاستادى. وسىعان بايلانىستى بۇكىل الەمدە مۇناي باعاسى ءوستى. بۇل بۇعازدىڭ ماڭىزىن ايقىن كورسەتتى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
ورمۋز بۇعازى – پارسى شىعاناعى مەن ومان شىعاناعى اراسىنداعى تار سۋ جولى. ول ارقىلى اسا قۇندى تاۋارلار، ەڭ الدىمەن مۇناي تاسىمالدانادى.
كۇن سايىن الەمدە ساتىلاتىن مۇنايدىڭ بەستەن ءبىرى وسى بۇعاز ارقىلى وتەدى. نەگىزگى ەكسپورتتاۋشىلار: ساۋد ارابياسى، يراك، ءباا، كۋۆەيت جانە يران. ەڭ تار جەرى نەبارى 21 ميل (34 كم). كەمەلەر تاياز سۋدان ءوتۋ ءۇشىن تار جولاقتارمەن جۇرۋگە ءماجبۇر بولادى، بۇل ونى ودان ءارى تار جولعا اينالدىرادى.
پارسى شىعاناعى ەلدەرى شيكى مۇنايدىڭ ءىرى وندىرۋشىلەرى، سونداي-اق بەنزين، ديزەل جانە رەاكتيۆتى وتىن سياقتى وڭدەلگەن ونىمدەردىڭ كوپ مولشەرىن شىعارادى. مۇنايدىڭ ەداۋىر بولىگى ازياعا جىبەرىلەدى. جۇڭگو، ءۇندىستان جانە جاپونيا – ءىرى تۇتىنۋشىلار. الايدا باعا حالىقارالىق دەڭگەيدە بەلگىلەنگەندىكتەن، تاياۋ شىعىستاعى شيەلەنىس بارلىق جەردەگى باعاعا اسەر ەتەدى، ءتىپتى ءوز رەسۋرستارى بار الىس ەلدەردە دە.
سوعىس باستالعالى بۇعازداعى كەمە قوزعالىسى ايتارلىقتاي ازايدى. يران پارسى شىعاناعىنداعى مۇناي ينفراقۇرىلىمىنا شابۋىل جاساپ، مۇناي وندىرەتىن پورتتار مەن زاۋىتتارعا ۇشقىشسىز ۇشاقتار مەن زىمىرانداردى جىبەردى. كەيبىر كەن ورىندارى ءوندىرىستى توقتاتتى، سوندىقتان ەكسپورتقا ۇسىنىلاتىن مۇناي ازايدى. 17 ناۋرىزداعى جاعداي بويىنشا يران 20-عا جۋىق تانكەرگە عانا تىكەلەي سوققى بەردى، ءبىراق ءقاۋىپ ساقتاندىرۋ شىعىندارىن ارتتىرىپ، باسقالاردىڭ وتۋىنە كەدەرگى كەلتىردى. يران ءالى دە ءوز مۇنايىن بۇعاز ارقىلى جونەلتىپ جاتىر. يران شىعاناق ينفراقۇرىلىمىنا شابۋىل جاساۋ ءۇشىن زىمىراندار مەن ارزان ۇشقىشسىز ۇشاقتاردى پايدالانادى. ۇشقىشسىز ۇشاقتاردى كوپ مولشەردە شىعارۋعا بولاتىندىقتان جانە تانكەرلەر يران جاعالاۋىنا وتە جاقىن جۇزۋگە ءماجبۇر بولعاندىقتان، ولارعا قارسى تۇرۋ قيىن.
ايماقتاعى كەيبىر قۇبىرلار ورمۋز بۇعازىن اينالىپ وتە الادى، ءبىراق ولاردىڭ وتكىزۋ قابىلەتى شەكتەۋلى. سونىمەن قاتار، مۇنايدى بۇعازدان تىس جەرگە شىعارۋ ونى قاۋىپتەن تولىق قورعامايدى. يران ساۋد ارابياسىنىڭ قىزىل تەڭىز جاعالاۋىنداعى يانبۋ قالاسىنا جانە بۇعازدىڭ جانىنداعى فۋدجەيرا ەميرات پورتىنا سوققى بەردى.
جاھاندىق ۇسىنىستىڭ تومەندەۋى بارلىق جەردە باعانىڭ وسۋىنە اكەلەدى. بۇل كەيبىر مۇناي ءوندىرۋشى ەلدەرگە، مىسالى، رەسەيگە پايدالى، ءبىراق تۇتىنۋشىلار ءۇشىن جاڭالىق ەمەس. اقش-تا، ءىرى مۇناي ەكسپورتتاۋشى، بەنزيننىڭ ورتاشا باعاسى گاللونىنا 4 دوللاردان اسادى، بۇل سوعىس باستالعاننان بەرى ءبىر دوللارعا ءوستى. جاقىندا جۇرگىزىلگەن ساۋالناما كورسەتكەندەي، امەريكالىقتاردىڭ 45% الداعى بىرنەشە ايدا بەنزين اقىسىن تولەي الماۋعا وتە الاڭدايدى. نارىقتاعى قىسىمدى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن كەيبىر ستراتەگيالىق مۇناي قورلارى پايدالانۋعا بەرىلدى. ءبىراق بۇل ۋاقىتشا شارا. شيەلەنىستىڭ تولىق اسەرى ونىڭ قانشا ۋاقىتقا سوزىلاتىنىنا بايلانىستى بولادى.