ءچيليدىڭ 1970 جىلدارداعى قاندى ساياسي قاقتىعىسى مەن كەيىنگى الەۋمەتتىك-ساياسي داعدارىسىن «چيلي شايقاسى» جانە «جارىققا دەگەن ساعىنىش» سياقتى فيلمدەرىندە بايانداعان رەجيسسەر پاتريسيو گۋسمان 85 جاسىندا دۇنيەدەن ءوتتى. ءچيليدىڭ Emol باسىلىمىنىڭ مالىمەتىنشە، گۋسمان سەيسەنبى كۇنى پاريجدە جۇرەك-وكپە جەتكىلىكسىزدىگىنەن قايتىس بولعان، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
گۋسماننىڭ شىعارماشىلىعىنداعى باستى تاقىرىپ — 1973 جىلى اۋگۋستو پينوچەتتىڭ ءچيليدىڭ سايلانعان پرەزيدەنتى سالۆادور الەندەگە قارسى توڭكەرىسىنەن تۋعان قىرعىن. كەيىن ول Guardian گازەتىنە: «مەن ديكتاتوردىڭ ارەكەتتەرى قاتتى تاڭبالاعان رەجيسسەرمىن. بۇل مەنىمەن ماڭگى قالدى. ونى ارتقا تاستاي المايمىن»، — دەگەن ەدى. الايدا ول ءوزىن بەلسەندى، ساياسي رەجيسسەر دەپ ساناۋعا قارسى بولىپ: «مەن سوسيولوگ ەمەسپىن. ساياساتكەر دە ەمەسپىن. مەن مەتافورالىق جانە پوەتيكالىق فيلمدەر تۇسىرەمىن؛ شىندىقتى ءوز جەكە كوزقاراسىم ارقىلى تۇسىندىرەمىن»، — دەپ قوسقان.
1941 جىلى چيليدە دۇنيەگە كەلگەن گۋسمان الدىمەن جارناما سالاسىندا جۇمىس ىستەپ، كەيىن چيليدە، ودان سوڭ مادريدتە كينو ونەرىن وقىعان. چيليگە ورالعان سوڭ، 1970 جىلى الەندە سايلانعاننان كەيىنگى قىزعان ساياسي اتموسفەراعا جاۋاپ بەرىپ، اقىرى پينوچەتتىڭ الەندەنى قۇلاتۋ ارەكەتىن — ونىڭ وز-وزىنە قول جۇمساۋىمەن اياقتالعان وقيعانى — باياندايتىن اۋقىمدى «چيلي شايقاسى» دەرەكتى ءفيلمىن اياقتادى. گۋسمان سول كەزەڭنىڭ قاتىگەزدىگىنەن تايسالماي، وپەراتور لەوناردو ەنريحسەننىڭ ءوزى ءتۇسىرىپ جاتقان ساربازدان وققا ۇشقان ءساتىن دە فيلمگە قوستى.
بۇل ىستە گۋسمانعا فرانسۋز رەجيسسەرى كريس ماركەر كومەكتەستى: ول پلەنكا مەن بايلانىستار بەرىپ، ءفيلمدى جاساۋعا شەشۋشى ۇلەس قوستى. گۋسماننىڭ ءوزى تۇتقىندالىپ، كەيىن بوساتىلدى، ال ءفيلمنىڭ وپەراتورى جورجي ميۋللەر ونشا باقىتتى بولمادى — قىزى كارمەن بۋەنومەن بىرگە ول 1974 جىلى تۇتقىندالىپ، ازاپتالىپ، «جوعالىپ كەتتى».
گۋسمان «چيلي شايقاسىن» ەلدەن تىس جەردە اياقتاپ، ونىڭ ءۇش بولىگىن — «بۋرجۋازيانىڭ كوتەرىلىسى» (1975)، «مەملەكەتتىك توڭكەرىس» (1976) جانە «حالىق بيلىگى» (1979) — 70-جىلداردىڭ قالعان بولىگىندە جارىققا شىعاردى. Guardian باسىلىمى ونى «سول كەزەڭنىڭ دراماسى مەن تۇراقسىزدىعىن بەينەلەيتىن، تاماشا تۇسىرىلگەن كينوحرونيكا ۇلگىسى» دەپ سيپاتتاعان، سودان بەرى فيلم جوعارى باعاسىن جوعالتقان جوق. گۋسمان 90-جىلداردىڭ ورتاسىندا «چيلي، قىڭىر جادى» فيلمىمەن وسى تاقىرىپقا قايتا ورالىپ، شيرەك عاسىرلىق ەميگراسيادان كەيىن ەلگە قايتتى. 2001 جىلى ءچيليدىڭ بۇرىنعى ديكتاتورى 1998 جىلى لوندوندا تۇتقىندالعاننان كەيىن «پينوچەت ءىسى» ءفيلمىن اياقتادى.
رەجيسسەر 2010 جىلدان باستاپ مەتافيزيكالىق تاقىرىپتارعا بەت بۇرىپ، ءۇش فيلمنەن تۇراتىن تريلوگيا ءتۇسىردى: «جارىققا دەگەن ساعىنىش»، «ءىنجۋ تۇيمە» جانە «ارماندار كورديلەراسى». ولار ءچيليدىڭ كەرەمەت تابيعي لاندشافتتارىن سىڭىرە وتىرىپ، ەلدىڭ اۋىر وتكەنىن زەرتتەۋگە ۇمتىلدى. ونىڭ سوڭعى ءفيلمى «مەنىڭ ويدان شىعارىلعان ەلىم» 2022 جىلى تۇساۋكەسەرى ءوتىپ، ءچيليدىڭ 2019 جىلعى كوشە نارازىلىقتارىن باياندادى.