ريمدەگى ترايان مونشالارىنىڭ جەراستى قويمالارىنان تابىلعان ەجەلگى تەڭىز قالاسى بەينەلەنگەن فرەسكا مەن موزايكا العاش رەت كوپشىلىككە كورسەتىلدى. بۇل — ەجەلگى ءريمنىڭ ەڭ ءىرى فرەسكالار مەن موزايكالار كەشەنى بولۋى مۇمكىن، دەپ حابارلايدى infohub.kz.
ريم مەرى روبەرت گۋالتەريدىڭ ايتۋىنشا، «كەسكىندەمەلى قالا» دەپ اتالاتىن فرەسكا مەن « ۇلى موزايكا» 1990 جىلدارى كوليزەي ماڭىنداعى وپپيو توبەسىندە جۇرگىزىلگەن قازبا جۇمىستارى كەزىندە تابىلعان. قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنان كەيىن ولار العاش رەت جۇرتشىلىققا ۇسىنىلىپ وتىر. العاشقى كەزەڭدە كەلۋشىلەر تەك دەمالىس كۇندەرى، 15 ادامنان تۇراتىن شاعىن توپتارمەن كىرە الادى. بۇل — نازىك تۋىندىلاردىڭ ىلعالدىلىق پەن كليماتتىق وزگەرىستەرگە قالاي اسەر ەتەتىنىن انىقتاۋ ءۇشىن قاجەت.
گۋالتەري فرەسكانىڭ قۇس كوزىمەن قاراعانداعى قابىرعامەن قورشالعان پورت قالاسىن بەينەلەيتىنىن، بۇل ەجەلگى ريمنەن ساقتالعان ەڭ ۇلكەن قابىرعا فرەسكاسى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنشە، مۇنداي تۋىندىلار الەمدە بىرەگەي — كوركەمدىك سۇلۋلىعىمەن دە، تاريحي-قۇجاتتىق ماڭىزىمەن دە ەرەكشەلەنەدى.
ءريمنىڭ مادەنيەت جونىندەگى باس ينسپەكتورى كلاۋديو پاريزي پرەشيچچە فرەسكادا بەينەلەنگەن پورت قالاسىنىڭ كەرەمەت ساقتالعانىن ايتادى. عيماراتتار، تەاتر، حرام، الاڭدار مەن مۇنارالار — ءبارى ەگجەي-تەگجەيلى كورسەتىلگەن. الايدا بۇل قاي قالا ەكەنى ازىرگە بەلگىسىز، ءبىراق ول وتە تانىمال بولعان بولۋى كەرەك.
موزايكانىڭ بيىكتىگى شامامەن 15 مەتردى قۇرايدى. وندا ءتورت دەڭگەيدە بەزەندىرىلگەن باعانالار، ساۋلەتتىك ەلەمەنتتەر مەن فيگۋرالار بەينەلەنگەن. جوعارعى دەڭگەيلەر تەاترلاندىرىلعان كورىنىستى ەسكە تۇسىرسە، تومەنگى جاعىندا جاقىندا عانا قالپىنا كەلتىرۋ كەزىندە تابىلعان تاعى ءبىر پورت قالاسىنىڭ بەينەسى ورنالاسقان.
ترايان مونشالارى يمپەراتور تراياننىڭ تۇسىندا 109 جىلى اشىلعان. ولار 6 گەكتار اۋماقتى الىپ، سول كەزدەگى الەمدەگى ەڭ ۇلكەن مونشا كەشەنى بولعان. بۇل كەشەن بۇرىنعى دوميسيان سارايىنىڭ (Domus Aurea) مونشالارىن قامتىپ، سۋ تەمپەراتۋراسىن ءتيىمدى پايدالانۋ ءۇشىن باسقا باعىتتا جوبالانعان. قازىرگى ۋاقىتتا كەلۋشىلەرگە اشىق كەشەنگە جارتىلاي دوڭگەلەك ءپىشىندى «كىتاپحانا» دا كىرەدى. ارحەولوگتاردىڭ پايىمداۋىنشا، بۇل مونشا كەشەنىنىڭ بولىگى بولعان جانە پايدالانۋشىلار سپورتپەن شۇعىلدانىپ، شومىلۋمەن قاتار مادەني ءىس-شارالارعا قاتىسا الاتىن.