وڭتۇستىك قازاقستان وبىلىسى
شاردارا اۋدانى
№ 16 كوللەدج
ورىنداعان: تۇ-53 توپ ستۋدەنتى اليمبەك ايانا سەريكباي قىزى
جەتەكشىسى: ايتەنوۆا نۇرگۋل ىدىرىس قىزى

Rb مەن سsء-دىڭ جاقسى قاسيەتتەرى ول ولاردىڭ وتە جوعارى فوتوەلەكترلىك ەفەكگىلىگى، ياعني ەلەكترونداردى جارىقتىڭ ءالسىز كوزىندە شاعىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. وسى مەتالداردى قولدانۋدىڭ ەڭ باستىسى - سەزيلى فوتوەلەمەنت- تەر. سەزيلى ۆاكۋۋمدى فوتوەلەمەنتتەر ءار ءتۇرلى وتتەكتى-كۇمىستى-سەزيلى، سۇرمەلى-سەزيلى جانە ت.ب. بىرىنشىلەرى تەك تولقىن ۇزىندىعىندا ەمەس كورىنەتىن سايكەس سپەكترلەردە جانە وعان جاقىن ينفرا قىزىل سپەكترلەردە دە ارەكەتتەسەدى.

ەكىنشىلەرى بارلىق كورىنەتىن سپەكتردە ارەكستتەسەدى جانە ۋلترا كۇلگىن سپەكتردە. قازىرگى تەحنيكادا فوتوەلەمەنتتەر وتە كەڭ جانە ءار الۋان.

سەزيدىڭ، كالسي، باري، سترونسيمەن بالقىمالارى بەلگىلى، ولاردىڭ تۇراقتىلىعى تازا سەزيگە قاراعاندا جوعارى. بۇل بالقىمالار جوعارى ۆاكۋۋمدى قۇراۋ ءۇشىن قولدانىلادى، ياعني اۋانى جويۋ ءۇشىن، مىسالى، راديولامپالاردا. رۋبيدي تۇزدارى سيرەك مەديسينادا قولدانىنادى، ال سەزي تۇزدارى انالنتيكالىق حيميادا، كوبىنە ميكروحيميالىق اناليزدە قولدانىلادى.                                

سەزيدىڭ جاساندى يزوتوپى - سەزي-137 ۋراندى بولگەندە يادرولىق رەاكتورلاردا تۇزىلەدى. ول، گامما ساۋلە جانە مەديسينادا راديواكتيۆتى كوبالت پەن، فيزيولوگيالىق قاتىناستا  قولدانىلادى. باسقا گامما شاعىلىستىرۋشىلارعا ۇقساس سەزي-137 تەحنيكالىق ماقساتتاردا، كوبىنە مەتالوندىرۋشى وندىرىستە دىرىستە دەفەكتوسكوپيا ءۇشىن جانە ولشەگىش تەحنيكادا قولدانىلۋى مۇمكىن. سەزي-137ء-نى ستەريليزاسيا، دەزينفەكسيادا جانە كونسەرۆىلەۋ ونىمدەرىن دە قولدانىلادى. رۋبيدي مەن سەزيدىڭ، ورتوستانناتتارى ليۋمينەسەنتتى تۇتىك وندىرۋدە قولدانىلادى، مەتالدىق سەزي بۋلارى – ۆاكۋۋمدى لامپالاردا نيفرا قىزىل سيگناليزاسيا ءۇشىن قولدانىلادى.                                 

رۋبي قوسىلىستارى سپيرت سينتەزىندە كاتاليزاتور رەتىندە سينتەتيكالىق مۇناي الۋدا جانە باسقا كاتاليتيكالىق پروسەستەردە قولدانىلادى.                                                   

ءرۋبيديدىڭ گيدرپي جانە بوروگيدريدتەرى ليتي  قوسىستارىنا ۇقساس، اۆياسيا ءۇشىن جوعارى كادورييلى جانارماي رەتىندە قولدانادى، ال رۋبيدي دەيتەريدىن دەيتەري الۋ ءۇشىن قولدانىلادى. رۋبيدي مەن سەزيدى قولدانۋدىڭ تولىق مالىمەتتەرى ف.م. پەرەلمان مونوگرافياسىندا كەلتىرىلگەن.

ادەبيەتتەر ءتىزىمى:

1. فەرسمان ا.ە. رەدكيە مەتاللى. 1932، № 4-5.
2. ساجين ن.پ.، مەەرسون گ.ا. رەدكيە ەلەمەنتى ۆ نوۆوي تەحنيكە // حيم. ناۋكا ي پروم.، 1956. ت.ءى، № 5.
3. مەەرسون گ.ا. ي زەليكمان ا.ن. مەتاللۋرگيا رەدكيح مەتاللوۆ. مەتياللۋرگيزدات، 1954.
4. زەليكمان ا.ن.، سامسونوۆ گ.ۆ.، كرەين و.ە. مەتاللۋرگيا رەدكيح مەتاللوۆ. مەتاللۋرگيزدات، 1954.
5. ترونوۆ ۆ.گ. ككلاد رۋسسكيح ۋچەنىح ۆ حيميۋ رەدكيح ەلەمەنتوۆ. يزد. زنانيە، 1952.
6. ۆينوگرادوۆ ا.پ. گەوحيميا رەدكيح ي راسسەياننىح حيميچەسكيح ەلەمەنتوۆ ۆ پوچۆاح. يزد. ان سسسر، 1950