العى ءسوز
بالالاردى بىلىممەن قارۋلاندىرۋمەن قاتار ولاردىڭ دەنى ساۋ، دەنە ءبىتىمىنىڭ كوز تويارلىقتاي بولىپ بارلىق كۇشىن، شىعارماشىلىق قابىلەتىن سارقا جۇمساۋى كەرەك. بۇگىن الدىمىزدا وتىرعان كىشكەنتاي ءبۇلدىرشىن - ەرتەڭ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىن، مادەني جانە رۋحاني بايلىعىن مولايتاتىن ەڭبەكقور. سوندىقتان ەلىمىزدىڭ ازاماتتارىن جان - جاقتى تاربيەلەۋگە ءمۇعالىمنىڭ اتقارار ەڭبەگى زور.
سەرگىتۋ جاتتىعۋلارى ادام ورگانيزمىندەگى فيزيولوگيالىق پروسەستەردىڭ دۇرىس جۇمىس ىستەپ، بۇلشىق ەتتەردىڭ جاقسى جەتىلۋىنە، كوڭىل-كۇي، ەستە ساقتاۋ، قابىلەتىنىڭ ارتۋىنا سەپتىگىن تيگىزەدى.
ۇنەمى قيمىل قوزعالىستا بولۋ اسەرىنەن سۇيەك، ءسىڭىر مەن تامىر مىقتى بولىپ، ارقاننىڭ، قول - اياقتىڭ بۇلشىق ەتتەرى شىنىعىپ، تابيعي بۇلشىق ەت پايدا بولادى. سونىمەن قاتار وقۋ پروسەسىندە وقۋشىلاردىڭ سويلەۋ ءتىلىن جەتىلدىرۋ، سوزدىك قورىن بايىتۋ، مانەرلەپ وقۋ، وي - ءورىسىن دامىتۋ، بايقاعىشتىققا تاربيەلەۋ، ءار دىبىستى تولىقتاي مەڭگەرۋگە ۇيرەتۋ، پانگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن سەرگىتۋ جاتتىعۋلارىنىڭ ءمانى زور.
سەرگىتۋ ساتتەرى
بويدى سەرگەك تىك ۇستا،
ەمىن - ەركىن تىنىستا.
وڭ قولىڭدى سوز العا،
قول ۇشىنا قارا دا،
ءۇشبۇرىش سىز اۋادا،
سول قول بوسقا تۇرماسىن،
شەڭبەر جاساپ تىنباسىن.
***
ءبىر ساۋساعىم ءتىپتى دە،
ۇستاي الماس ءجىپتى دە.
ەكى ساۋساق بىرىكتى،
ينە قولعا ىلىكتى.
ءۇش ساۋساعىم ورايدى،
جۇگىرتەدى قالامدى.
ونەرلى ەكەن ون ساۋساق،
قالا سالساق، جول سالساق.
***
1 دەگەندە تۇرايىق،
2، 3، 4 – الاقاندى سوعايىق،
وڭ جاققا بۇرىلىپ،
سول جاققا بۇرىلىپ،
ءبىر وتىرىپ، ءبىر تۇرىپ،
ءبىز جۇگىرىپ الايىق.
5 دەگەندە اسىقپاي،
ورنىمىزدى تابايىق.
***
ورمانداعى ايۋدىڭ،
قۇلپىنايى كوپ ەكەن.
تەرىپ - تەرىپ الامىز،
قالتامىزعا سالامىز.
***
دوڭگەلەنىپ تۇرايىق،
كەرەگەنى قۇرايىق.
ۋىقتار بوپ ءيىلىپ،
كيىز ءۇيدى قۇرايىق.
***
قانە بالالار، تۇرامىز،
بويىمىزدى جازامىز.
بالىقتارعا ۇقساپ ءبىز،
ءجۇزىپ - ءجۇزىپ الامىز.
***
قويۋلانىپ قارا بۇلت،
جاڭبىر جاۋدى سەبەلەپ،
جاپىراقتى جامىلىپ،
جاتا قالدى كوبەلەك.
***
بارماق بولىپ جۇمىسقا،
قىرعا شىقتى قۇمىرسقا،
توڭىپ كەتىپ اياعى،
قىرعا قايتىپ شىعادى.
وي – وي – وي،
انە ايۋ كەلەدى.
قۇمىرسقانى كورەدى.
ەندى قايتىپ قۇتىلار،
يلەۋىنە تىعىلار.
***
اپام ءۇشىن كۇندە مەن، (اندەتە)
وتىنعا اعاش جارامىن. (اعاش جارعانداي)
سۋ قۇيامىن گۇلگە دە، (گۇلگە سۋ قۇيعانداي)
دۇكەنگە دە بارامىن. (قولدارىنا سومكە ۇستاپ ءجۇرۋ)
سىپىرامىن ءۇي ءۇشىن، (سىپىرعانداي)
جۋام ىدىس - تاباقتى. (ىدىس جۋعانداي)
جىلاي قالسا بوپەمدى، (بوپەنى ۇستاعانداي)
جۇباتامىن ويناتىپ. (قولدارىن شاپالاقتايدى)
***
«وڭ قولىمدا بەس ساۋساق،
سول قولىمدا بەس ساۋساق.
ولاردى اتاپ شاقىرار،
ءارقايسىسىنىڭ اتى بار.
باس بارماق،
بالاڭ ۇيرەك،
ورتان تەرەك،
شىلدىر شۇمەك،
كىشكەنە بوبەك.
***
ءبىز گۇلدەرشە وسەمىز،
جاپىراعى جايقالعان
ساباقتارى سالالى،
جەلمەن بىرگە ىرعالعان.
***
تەپە - تەڭدىك جولمەنەن،
اراسىندا مەن كەلەم.
ءبىر، ەكى، ءۇش، ءتورت،
كەلە جاتقان جەتە الماي،
مىناۋ ءبىزدىڭ مەكەن - جاي.
نازار اۋدارىڭىز! جاسىرىن ءماتىندى كورۋ ءۇشىن سىزگە سايتقا تىركەلۋ قاجەت.