تابيعاتتاعى سۋ

اتىراۋ قالاسى، №34 لينگۆيستيكالىق مەكتەپ – گيمنازياسىنىڭ
باستاۋىش سىنىپ ءمۇعالىمى ابدۋلوۆا ينەش حادىم قىزى

دۇنيەتانۋ، 2 - سىنىپ
ساباقتىڭ تاقىرىبى تابيعاتتاعى سۋ.
ساباقتىڭ ماقساتى:
1. بىلىمدىلىك ماقساتى: تابيعاتتاعى سۋ تۋرالى ماعلۇمات بەرە وتىرىپ، العان بىلىمدەرىن كۇندەلىكتى ومىردەن بىلەتىندەرىمەن بايلانىستىرا، سالىستىرا بىلۋگە ۇيرەتۋ.
2. دامىتۋشىلىق ماقساتى: سۋدىڭ ادام ومىرىندەگى ماڭىزى، ونى قورعاۋ تۋرالى ويلارىن ءبىلۋ، وي - ورىستەرىن ارتتىرۋ، شىعارماشىلىق قابىلەتتەرىن شىڭداۋ.
3. تاربيەلىك ماقساتى: ادامگەرشىلىككە، تابيعاتتىڭ جاناشىرى بولا بىلۋگە، ءار نارسەنى ۇنەمدەۋدىڭ تيىمدىلىگىن تۇسىنۋگە تاربيەلەۋ.

ساباقتىڭ ءتۇرى: جاڭا ءبىلىمدى مەڭگەرتۋ ساباعى
ساباقتىڭ ءادىسى: سۇراق - جاۋاپ، وي جيناقتاۋ، ءتۇسىندىرۋ، كورنەكىلىك.
كورنەكىلىگى: جارتى شارلار كارتاسى، شىنى ىدىس، سۋ، مۇز.
ءپانارالىق بايلانىس: انا ءتىلى، قازاق ءتىلى، ماتەماتيكا، مۋزىكا.

ساباقتىڭ ءجۇرىسى:
I ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى
وقۋشىلاردىڭ نازارىن ساباققا اۋدارۋ.
II جاڭا ساباق
1. «وي قوزعاۋ» ستراتەگياسى
وقۋشىلاردان سۋ تۋرالى بىلەتىندەرى سۇرالادى.
سۋ ----- ءتۇسسىز، ءمولدىر، سۇيىق، اعادى، جۇعادى، ت. ب.
2. وقۋلىقپەن جۇمىس كارتادان سۋ الىپ جاتقان جەرلەردى كورسەتۋ. جايىق وزەنى تۋرالى تۇسىنىك بەرىلەدى.
«جايىق» سوزىنە ساتىلاي كەشەندى تالداۋ.
1. انىقتاما
2. تانۋ.
2 - 1. گەوگرافيالىق ورنى
2 - 2. اعىسى
2 - 3. قورەكتەنۋى
3. سالىستىرۋ
4. ەكولوگياسى
5. ناتيجە
3. شىعارماشىلىق جۇمىس
«3» سانىنا ساتىلاي كەشەندى تالداۋ.
ەسىڭدە ساقتا!
سۋ - تابيعات بايلىعى، تىرشىلىكتىڭ قاينار كوزى.
جەردەگى تىرشىلىك جانە تابيعات قۇبىلىستارى سۋمەن بايلانىستى ەكەنىن وقۋشىلار ءوزارا تالدايدى.
4. «سەن بىلەسىڭ بە؟» ايدارى بويىنشا وقۋشىلارعا پاراقشالار تاراتىلادى.

سۋ تۋرالى تاڭعاجايىپ دەرەكتەر
1. ءار ادام تاۋلىگىنە تاماققا جانە ىشۋگە 2 - 3 ليتر سۋ جۇمسايدى. سوڭعى زەرتتەۋلەر بويىنشا ادام ورگانيزمىنىڭ 2/3 بولىگى سۋدان تۇرادى. كراننان 1 كەسە سۋ الدىڭ.
- سۋدى ىشۋگە بولا ما؟
- جوق.
- نەگە ىشۋگە بولمايدى؟
- سەبەبى سۋ قۇبىرلارىن تات باسادى، تەسىلەدى، سول جەرلەردەن لاستانعان، ۋلانعان سۋدىڭ ىشىندە ءتۇرلى ميكروبتار، ۋلى زاتتار بولادى.
2. جەردىڭ 3/4 بولىگىن سۋ الىپ جاتىر. مۇحيتتار بۇكىل جەردىڭ 97% سۋىن قۇرايدى جانە ۇشەۋى بىرىگىپ (تىنىق، اتلانت، ءۇندى) 350ملن. شارشى كم. اۋماقتى الىپ جاتىر.
3. دۇنيە جۇزىندەگى ەڭ ۇلكەن مۇحيت - تىنىق مۇحيتى. الەمدەگى ەڭ ۇلكەن كول - كاسپي تەڭىزى.
4. وسى كۇنى مۇز بولىپ جاتقان سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتى 5 ملن. جىل بۇرىن الىپ كولگە ۇقساپ، ونىڭ سۋى تۇزسىز، پايدالانۋعا جارايتىن بولعان. 2004 جىلى مۇحيت ءتۇبىن بۇرعىلاۋ ارقىلى الىنعان ۇلگىلەردى زەرتتەگەن عالىمدار وسىنداي قورىتىندىعا كەلدى.
5. سەرگىتۋ ءساتى
ەلدى سۇيگەن بالامىز،
بىلىمنەن نۇر شاشامىز.
الكەي، قانىش اتاداي
كوپ جاڭالىق اشامىز.
ءبىز تالاپتى بالامىز،
وقىپ - ءبىلىم الامىز.
سۋدىڭ سىرىن ۇعىنىپ،
ەستە ساقتاي الامىز.
6.«ويلايىق تا وينايىق»
بەرىلگەن ولەڭنىڭ ۇيقاسىن تابۋ
سۋ دەگەنىڭ نەمەنە؟
دوستىم بىلگىڭ ------- مە؟
سۋ --------- بالاسى،
سۋ - ------- اناسى.
سۋسىز - ----------
جوق بولسا
دەيمىز ونى
---------- جۇمسا!
كەرەكتى سوزدەر: ۇنەمدەپ، كەلدە، تىرشىلىك، ءومىر، تابيعات.
7. ساراماندىق جۇمىس
- بالالار، جاڭبىر جاۋدى. جاڭبىردىڭ سۋى قايدا كەتتى؟
- توپىراققا ءسىڭىپ كەتتى.
توپىراق قاباتىنان وتكەن سۋ ءسۇزىلىپ تازارادى.
وقۋشىلار تاجىريبە جاسايدى.
قورىتىندى: سۋ سۇزىلەدى.
8. «كىم كوپ بىلەدى؟» ويىنى
سۋعا بايلانىستى ماقال - ماتەلدەر ايتىپ جارىسادى.
سۋدىڭ دا سۇراۋى بار.
سۋ - تىرشىلىك كوزى، ت. ب.
9. داپتەرمەن جۇمىس
سۋ سوزىنە ماتەماتيكالىق تاسىلمەن دىبىستىق مىنەزدەمە بەرۋ.

III قورىتىندى.
- سۋدىڭ ءۇش ءتۇرلى كۇيى.
- سۋ قانداي جاعدايدا بۋعا اينالادى؟
- قانداي تەمپەراتۋرادا سۋ سۇيىق كۇيدەن قاتتى كۇيگە اينالادى.

IV ۇيگە تاپسىرما بەرۋ: «مەن سۋدى قورعاۋعا دايىنمىن» تاقىرىبىندا وي تولعاۋ جازۋ.
V باعالاۋ. ساباققا بەلسەنە قاتىسقان وقۋشىلاردى باعالاۋ.