ساباقتىڭ تاقىرىبى: «تاريح عاسىرلار كۋاسى» تاريحي تانىمدىق سايىس
ساباقتىڭ ماقساتى:
بىلىمدىلىك: وقۋشىلاردىڭ ۇبت - عا دايىندىعىن باقىلاۋ، تاريح پانىنە قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرۋ.
دامىتۋشىلىق: ا) تاريحي دەرەكتەر بويىنشا تاپسىرما جاساي ءبىلۋ داعدىسىنا ۇيرەنۋ
ءا) وقۋ جانە جازۋ ارقىلى سىن تۇرعىسىنان ويلاۋدى دامىتۋ
ب) ءوز پىكىرىن قورعاي ءبىلۋ داعدىلارىنا توسەلدىرۋ
تاربيەلىك: ا) بابالاردىڭ ەرلىك رۋحىن سەزىندىرۋ ارقىلى ازاماتتىق تاربيە بەرۋ
ءا) تاريحتى وقىپ، ۇيرەنۋگە جانە ۇلتتىق نامىس قالىپتاستىرۋ
ب) ەرلىككە باتىرلىققا، وتانىن سۇيۋگە، وعان قىزمەت ەتۋگە، وتاندى قورعاۋعا تاربيەلەۋ
ساباقتىڭ ءتيپى: جاڭا ءبىلىمدى مەڭگەرۋ
ساباقتىڭ ءتۇرى: اشىق تاربيە ساعاتى
كورنەكىلىگى: ينتەراكتيۆتى تاقتا، سلايدتار، ناقىل سوزدەر
ساباقتىڭ بارىسى:
ۇيىمداستىرۋ:
وقۋشىلارمەن سالەمدەسىپ، وقۋشىلاردى ورتاعا دوڭگەلەندىرىپ وتىرعىزۋ.
«تاريح رەسەپتىمەن جاسالمايدى. وقيعالاردى باعالاعاندا ءبىز ناقتى تاريحي جاعدايلارعا، قولداعى بار مالىمەتتەرگە سۇيەنۋىمىز كەرەك. نە نارسەنىڭ دە ءمانىن تۇسىنۋگە باستايتىنكىلت – سول» - دەپ ەرمۇقان باكماحانوۆ اعامىز ايتقانداي، سىزدەر « تاريح عاسىرلار كۋاسى» اتتى تاريحي تانىمدىق سايىسىمىزعا قوش كەلدىڭىزدەر!
بۇل ءبىلىم سايىسىنا 10 وقۋشى قاتىسقالى وتىر. ولار وزدەرىنىڭ وسى ۋاقىتقا دەيىنگى ۇبت - عا دايىندىقتارىن ورتاعا سالماقشى.
ولاي بولسا سايىسىمىزدىڭ ءادىل باعاسىن شىعارۋ ءۇشىن ءادىل - قازىلار القاسىمەن تانىستىرىپ وتەيىن:
سايىسىمىزدىڭ باعدارلاماسىمەن تانىستىرىپ وتەيىن:
وتكەل كەزەڭى:
ا) تاريحقا ساياحات ( ءار وقۋشىعا 10 سۇراقتان قويىلادى. ءار جاۋاپقا 1 بالدان قويىلادى.)
ءا) ارىپتەر سويلەيدى (قويىلعان سۇراقتىڭ جاۋابى الفاۆيتتەگى ارىپتەن باستالادى نەمەسە اياقتالادى. ءار جاۋاپقا 1 بالدان قويىلادى)
ب) تاريحي وقيعالار (سلايدتا كورسەتىلگەن ۋاقىت ارالىعىندا قانداي وقيعالار بولدى تابۋ كەرەك. ءار جاۋاپقا 5 بالدان قويىلادى.)
سامعاۋ كەزەڭى:
ا) « تاپقىر بولساڭ تاۋىپ كور» حرونولوگيامەن جۇمىس (10 مين ۋاقىت بەرىلەدى. ءار جاۋاپقا 1 بالدان قويىلادى)
ءا) «ءيا» ما، «جوق» پا ويىنى (ءار وقۋشىعا 5 سۇراقتان قويىلادى. ءار جاۋاپقا 5 بالدان قويىلادى)
ب) «تاريحي كومبە» (تاريحتا كەزدەسەتىن سوزدەردىڭ ماعىناسىن اشۋ. ءار جاۋاپقا 5 بالدان قويىلادى)
وسى ەكى كەزەڭنەن 50 بال جيناعان وقۋشى كەلەسى كەزەڭگە وتەدى.
شارىقتاۋ كەزەڭى:
ا) تاريحي باسقاتىرعىش ( بەرىلگەن باسقاتىرعىشتان دۇرىس جاۋابىن تابۋ. ءار جاۋاپقا 5 بالدان)
ءا) «ويدى اياقتاۋ» (20 سۇراق قويىلادى. ءار جاۋاپقا 1 بالدان)
ب) «كىم، نە جازعان...» (سلايدتا بەرىلگەن سوزدەردىڭ ەگەسىن تابۋ. ءار جاۋاپقا 5 بالدان)
وسى كەزەڭنەن ەڭ كوپ بال جيناعان 3 وقۋشى كەلەسى كەزەڭگە وتەدى.
شىرقاۋ كەزەڭى:
ا) قازاقستان مادەنيەتى
ءا) «سۋرەتتەر سىر شەرتەدى» ( بەرىلگەن سۋرەتتە كىم نەمەسە قانداي وقيعا بايانداپ بەرۋ كەرەك. ءار جاۋاپقا 1 بالدان)
ب) «ەرۋديت» (سلايدتا باسقا پاندەردەن مۇعالىمدەر سۇراق قويادى. ءار جاۋاپقا 1 بالدان)
جەرۇيىق كەزەڭى.( جەڭىپ شىققان وقۋشىمەن سۋپەر ويىن ويناۋ)
بىلىمدىدەن شىعادى العىر شەشەن،
شەشەندىكپەن بولعان عوي بارلىق كوسەم.
سايرا شاكىرت، سۋىرىپ شارىقتاشى،
قالماسىن بۇل سايىستا سەنىڭ ەسەڭ،- دەي كەلە سايىسىمىزدى باستايىق.
وتكەل كەزەڭى:
تاريحقا ساياحات ءار وقۋشىعا 10 سۇراقتان قويىلادى.
ارىپتەر سويلەيدى:
ا – ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ستاناسى: الماتى
ءا – ابىلاي حاننىڭ شىن ەسىمى: ءابىلمانسۇر
ب – استانا قالاسىنىڭ سيمۆولى: بايتەرەك
ۆ – 1993 جىلى 15 قاراشادا بولعان تاريحي وقيعا: ۆاليۋتا ەنگىزىلدى
گ – تاريحتىڭ اتاسى: گەرودوت
ع – نۇرسۇلتان نازارباەۆقا بەرىلگەن اتاق: عاسىر ادامى
د – اللا تاراپىنان بەرىلەتىن ءامىر، مىندەت پەن تىيىمداردىڭ جيىنتىعى: ءدىن
ە – «التىن ادام» قايدان تابىلدى: ەسىك قورعانىنان
ءو – كونستيتۋسيانىڭ قۇرىلىمى: 9 تاراۋ 98 باپ
ج – «مەن قازاقپىن» پوەماسىن جازعان ادام: ج. مولداعالييەۆ
ز – سيىردىڭ ءپىرى: زەڭگى بابا
ي – ەلباسىمىزدىڭ ماماندىعى: ينجەنەر - مەتاللۋرگ
ي – «الاش» سىيلىعىن العان جازۋشى، قاجى: حاليفا التاي
ك – قازاقتىڭ سوڭعى حانى: كەنەسارى
ق – ج. بالاساعۇننىڭ ءحى ع. جازعان ەڭبەگى: «قۇتتى بىلىك»
ل – كەڭەس ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى لەنين
م – ق ر مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى: مۇحتار قۇل - مۇحامەد
ن – كۇيشى، سازگەر، ديرەجەر، دومبىراشى: ن. تىلەندييەۆ
ڭ - قازاقستاننىڭ ەڭ بيىك شىڭى: ءحانتاڭىرى
و - قازاقستاننىڭ ءبىرىنشى استاناسى: ورىنبور
ءو – قازاقستانداعى ءتۇستى مەتاللۋرگيانىڭ ورتالىعى: وسكەمەن
پ – جوعارعى زاڭ شىعارۋشى ورگان: پارلامەنت
ر – 1995ج «الەمنىڭ ايگىلى ايەلدەرى» دەگەن ەنسيكلوپەدياعا ەنگەن ادام: ر. باعىلانوۆا
س – سۇتكە ارالاستىرىلىپ جەلىنەتىن تارىدان جاسالعان قازاقتىڭ ەرتەدەن كەلە جاتقان تاعامى: سوك
ت – قازاقستاندى العاش تاۋەلسىز ەل دەپ تانىعان ەل: تۋركيا
ۋ – مالدىڭ تولدەگەننەن كەيىنگى العاشقى ءسۇتى: ۋىز
ۇ – كەڭەس وداعى مەن گەرمانيا اراسىنداعى سوعىس: ۇوس
ءۇ – جىل مەزگىلىن قازاقتار قانداي جۇلدىزعا بايلانىستى بىلگەن: ۇركەر
ف – «ەكىنشى ۇستاز» اتانعان عۇلاما: فارابي
ح – 2009ج. 25 اقپان مەن 6 ناۋرىز ارالىعىندا قازاقستاندا بولعان وقيعا: حالىق ساناعى
ھ – قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا سىڭگەن ەڭبەگى ءۇشىن، ونىڭ تاۋەلسىزدىك جولىندا كۇرەسى ءۇشىن بەرىلەتىن وردەن: حالىق قاھارمانى
س – استانا قالاسىنىڭ بۇرىنعى اتاۋى: سەلينوگراد
چ – قازاقتىڭ ۇلى اقىنى: اباي
ش – اسا كورنەكتى سازگەر، ءان جانىرىنىڭ مايتالمانى: ش. قالداياقوۆ
شش – بيىل تاۋەلسىزدىككە نەشە جىل: 22 جىل
– حالىقارالىق ءتىل: ورىس ءتىلى
ى – قازاقتان شىققان سۋرەتشى قىز: گ. ىسمايلوۆا
ءى – « كوشپەندىلەر» تريللوگياسىنىڭ اۆتورى: ءى. ەسەنبەرلين
- قازاقتىڭ ەڭ بيىك تاۋى: تيان - شان
ە – حالىقتاردىڭ ادەت – عۇرىپ، سالت – ءداستۇرىن زەرتتەيتىن عىلىم: ەتنوگرافيا
يۋ – حالقىمىزدىڭ قولدانبالى ونەرىنەن جەتكەن تابىستارىنىڭ ءبىرى: ويۋ
يا – كەڭەس وداعى باتىرى اتاعىن العان مەرگەن: ءاليا
تاريح عاسىرلار كۋاسى تاريحي تانىمدىق سايىس. جۇكتەۋ
«تاريح عاسىرلار كۋاسى» تاريحي تانىمدىق سايىس
ساباقتىڭ تاقىرىبى: «تاريح عاسىرلار كۋاسى» تاريحي تانىمدىق سايىس
infohub.kz رەداكسياسى · 2024 ج. 5 ناۋرىز614 قارالىم
#تاريحتان سايىس ساباق جوسپارى#تاريح عاسىرلار كۋاسى#تاريحي تانىمدىق سايىس
ۇسىنىلادى
ورالدىق دەپۋتاتتار جول ءجۇرۋ جانە قوقىس شىعارۋ تاريفتەرىن تالقىلاۋدان باس تارتتى
قالا اكىمدىگى ۇسىنعان جاڭا تاريفتەردى قابىلداۋدان باس تارتقان دەپۋتاتتار اقپاراتتىڭ جەتكىلىكسىزدىگىن العا تارتتى.
infohub.kz редакциясы·2026 ج. 11 ماۋسىم
VI عاسىرداعى جادىگەر: ماڭعىستاۋدان ءوڭىر تاريحىنا جاڭا كوزقاراس بەرەتىن ارتەفاكت تابىلدى
ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى قاراقاباق كونە قالاشىعىنان تابىلعان VI عاسىرعا جاتاتىن قۇمىرا ولكە تاريحىنا قاتىستى جاڭالىقتار اشۋى مۇمكىن.
infohub.kz редакциясы·2026 ج. 9 ماۋسىم
التىن وردانىڭ مۇراگەرلەرى: قازاقستان تاريحىنىڭ رەسمي نۇسقاسى قالاي وزگەرۋدە؟
تاريحشى جامبىل سابيتوۆ قازاقستاننىڭ التىن وردا مۇراسىنا نەگە كوبىرەك جۇگىنەتىنىن، تاريحقا دەگەن كوزقاراس قالاي وزگەرەتىنىن جانە مەكتەپ وقۋلىقتارىندا قانداي وزگەرىستەر بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ايتىپ بەردى.
infohub.kz редакциясы·2026 ج. 5 ماۋسىم
← ارتقادەرەككوز: bilimdiler.kz

