قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقايەۆ قازاقستاندىقتاردىڭ زەينەتاقى جيناعىن باسقارۋ ءتارتىبىن وزگەرتەتىن زاڭعا قول قويدى. جاڭا تالاپتارعا سايكەس، سالىمشىلار ينۆەستيسيالىق ستراتەگيانى وزدەرى تاڭداپ، جيناقتارىنىڭ قانداي بولىگىن جەكە باسقارۋشى كومپانياعا بەرۋ كەرەكتىگىن انىقتاي الادى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
مەملەكەت باسشىسى 2026 جىلعى 7 شىلدەدە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە الەۋمەتتىك زاڭنامانى جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا قول قويدى. قۇجات زەينەتاقى جۇيەسىمەن قاتار، كوشى-قون، ءبىلىم بەرۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە جۇمىسپەن قامتۋ سالالارىنداعى وزگەرىستەردى قامتيدى.
زەينەتاقى جيناعىن باسقارۋ ءتارتىبى وزگەرەدى
الەۋمەتتىك كودەكسكە «زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ينۆەستيسيالىق پورتفەلدەرى» دەگەن جاڭا باپ ەنگىزىلدى. وعان سايكەس، ازاماتتار زەينەتاقى جيناقتارىنىڭ ءبىر بولىگىن وزدەرى تاڭداعان ينۆەستيسيالىق پورتفەلدىڭ باسقارۋشى كومپانياسىنا سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بەرە الادى.
جاڭا مۇمكىندىك كەلەسى ادامدارعا بەرىلەدى:
- مىندەتتى زەينەتاقى جارنالارىن تولەيتىن سالىمشىلارعا؛
- مىندەتتى كاسىپتىك زەينەتاقى جارنالارى تولەنەتىن ازاماتتارعا؛
- ەرىكتى زەينەتاقى جارنالارىن تولەيتىن تۇلعالارعا؛
- بجزق-دان تولەم الاتىن تۇلعالارعا.
ول ءۇشىن سالىمشى ءبىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىنا ءوتىنىش بەرىپ، ينۆەستيسيالىق پورتفەلدى باسقاراتىن كومپانيانى جانە قاراجاتتى ورنالاستىرۋ ستراتەگياسىن تاڭداۋى كەرەك.
سالىمشىلارعا ءۇش ينۆەستيسيالىق ستراتەگيا ۇسىنىلادى
زاڭ بويىنشا ينۆەستيسيالىق پورتفەلدەردى باسقاراتىن كومپانيالار زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ورنالاستىرۋدىڭ بىرنەشە نۇسقاسىن ۇسىنا الادى:
- كونسەرۆاتيۆتى پورتفەل – تاۋەكەل دەڭگەيى تومەن، تۇراقتىلىققا باعىتتالعان ستراتەگيا؛
- تەڭگەرىمدى پورتفەل – تاۋەكەل مەن ىقتيمال كىرىستىلىك اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى كوزدەيتىن نۇسقا؛
- جوعارى تاۋەكەلدى پورتفەل – كىرىسى جوعارى بولۋى مۇمكىن، ءبىراق قارجىلىق تاۋەكەلدەرى دە جوعارى ستراتەگيا.
قازاقستاندىقتار ءبىر نەمەسە بىرنەشە پورتفەلدى تاڭداپ، باسقارۋشى كومپانياعا بەرىلەتىن زەينەتاقى جيناعىنىڭ مولشەرىن وزدەرى بەلگىلەي الادى. ينۆەستيسيالىق پورتفەلدەردى قالىپتاستىرۋ جانە جۇمىس ىستەۋ ءتارتىبىن قارجى نارىعىن رەتتەۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگان بەكىتەدى.
جيناقتار بىردەن بەرىلمەيدى
جاڭا ءتارتىپ زەينەتاقى جيناعىن ازاماتقا تىكەلەي بەرۋدى بىلدىرمەيدى. قاراجات بۇرىنعىداي زەينەتاقى جۇيەسىندە قالادى – سالىمشى ونىڭ بەلگىلى ءبىر بولىگىن ينۆەستيسيالاۋ ءتاسىلىن عانا تاڭدايدى. ياعني ازامات زەينەتاقى اقشاسىن قولما-قول الا المايدى. ول قانداي باسقارۋشى كومپانيا جانە قانداي ستراتەگيا بويىنشا وسى قاراجاتتى ينۆەستيسيالايتىنىن انىقتاۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. ينۆەستيسيادان تۇسەتىن كىرىس نارىقتاعى جاعدايعا بايلانىستى بولادى: جوعارى تاۋەكەلدى پورتفەل ايتارلىقتاي پايدا اكەلۋى مۇمكىن، ءبىراق جيناق قۇنىنىڭ تومەندەۋ ءقاۋپى دە بار.
ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلارعا قويىلاتىن تالاپتار وزگەردى
زاڭ سونداي-اق ورالماندار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى وڭىرلىك كۆوتاعا قوسۋ تارتىبىنە قاتىستى تۇزەتۋلەردى قاراستىرادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار كەلەسى جاعدايلاردا ءوتىنىشتى قابىلداماۋى مۇمكىن:
- قۇجاتتاردان جالعان نەمەسە قاتە مالىمەتتەر تابىلسا؛
- تاڭدالعان وڭىردە بوس كۆوتالار بولماسا؛
- ازامات بۇرىن بىرنەشە رەت وڭىرلىك كۆوتاعا ەنگىزىلگەن بولسا؛
- جەكە دەرەكتەردى پايدالانۋعا كەلىسىم بەرىلمەسە؛
- ءوتىنىش بەرۋشى زاڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەسە.
سونىمەن قاتار، بۇرىن قابىلدانعان وڭىرلىك كۆوتاعا قوسۋ تۋرالى شەشىم كەرى قايتارىلۋى مۇمكىن. بۇل ازاماتتىڭ ءوزى قونىس اۋدارۋدان باس تارتقاندا، ءۇش اي ىشىندە بەلگىلەنگەن وڭىرگە كەلمەگەندە نەمەسە كوشى-قون زاڭناماسىن جۇيەلى تۇردە بۇزعاندا مۇمكىن. كۆوتادان شىعارىلعان ادام مەملەكەتتىك قولداۋ قۇقىعىنان ايىرىلۋى مۇمكىن.
كەيبىر جۇمىس بەرۋشىلەر سۋبسيديا الا المايدى
زاڭ سونداي-اق مەملەكەتتىك سۋبسيديا الۋ ءۇشىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە قويىلاتىن تالاپتاردى كۇشەيتەدى. مەملەكەتتىك قولداۋ كەلەسى جاعدايلاردا بەرىلمەۋى مۇمكىن:
- جۇمىسكەرلەردىڭ جالاقىسى التى ايدان استام ۋاقىت تولەنبەسە؛
- سالىقتار مەن مىندەتتى تولەمدەر بويىنشا ءۇش ايدان استام قارىز بولسا؛
- قۇجاتتار تولىق ەمەس نەمەسە مەرزىمى ءوتىپ كەتكەن بولسا؛
- ەڭبەك جاعدايلارى تۋرالى مالىمەتتەر ءبىرىڭعاي جۇيەگە ەنگىزىلمەسە؛
- ۇسىنىلعان قۇجاتتار زاڭناما تالاپتارىنا سايكەس كەلمەسە.
بۇل تالاپتار مەملەكەتتىك قاراجاتتىڭ نىسانالى جۇمسالۋىن قامتاماسىز ەتۋگە جانە سۋبسيديا الاتىن جۇمىس بەرۋشىلەرگە باقىلاۋدى كۇشەيتۋگە باعىتتالعان.
قازاقستاندىقتار نەنى ەسكەرۋى كەرەك؟
جاڭا زاڭ سالىمشىلارعا زەينەتاقى اكتيۆتەرىن ينۆەستيسيالاۋ ءتاسىلىن تاڭداۋدا كوبىرەك ەركىندىك بەرەدى. الايدا ءار ينۆەستيسيالىق پورتفەلدىڭ كىرىستىلىگى مەن تاۋەكەل دەڭگەيى ءارتۇرلى. سوندىقتان ازاماتتار شەشىم قابىلداماس بۇرىن باسقارۋشى كومپانيانىڭ كورسەتكىشتەرىن، ونىڭ كوميسسيالارىن، ينۆەستيسيالىق ستراتەگياسىن جانە ىقتيمال تاۋەكەلدەردى مۇقيات زەرتتەۋى قاجەت.