اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپتىڭ الەۋمەتتىك مەديا كومپانياسى ونىڭ جازبالارىنا باسىم قولجەتىمدىلىك ءۇشىن ايىنا 100 000 دوللار اقى الۋدى قاراستىرىپ جاتىر، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.

بۇل ۇسىنىس ۇلكەن ەتيكالىق داۋ تۋدىردى. سىنشىلار مۇنى ۇكىمەتتىڭ اشىقتىعىنا كەدەرگى جانە ترامپتىڭ پرەزيدەنتتىك قىزمەتتەن پايدا تابۋ ءتاسىلى دەپ ايىپتادى.

رەيتەر اگەنتتىگى جۇما كۇنى ترامپ مەديا جانە تەحنولوگيالار توبىنا تيەسىلى «راسىن الەۋمەتتىك» پلاتفورماسى قارجى ترەيدەرلەرى مەن كومپانيالارىنان ترامپتىڭ جازبالارىنا ەرتە قولجەتىمدىلىك ءۇشىن جوعارى اقى الۋدى تالقىلاعانىن حابارلادى. ءۇش جىلدىق كەلىسىمشارتقا وتىرعان كومپانيالار ءۇشىن ايىنا 60 000 دوللار تومەندەتىلگەن باعا دا ۇسىنىلعان. بريتاندىق «قارجىلىق ۋاقىت» گازەتى دە وسىعان ۇقساس مالىمەتتەردى جاريالادى.

الەمدەگى ەڭ ءىرى ەكونوميكالاردىڭ ءبىرىنىڭ پرەزيدەنتى رەتىندە ترامپتىڭ مالىمدەمەلەرى نارىقتى قوزعاۋعا قابىلەتتى. ەكونوميستەردىڭ ايتۋىنشا، ونىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى تاريفتەر نەمەسە حالىقارالىق قاقتىعىستار تۋرالى پىكىرلەرى جاھاندىق قارجىلىق پەرسپەكتيۆالاردى وزگەرتە الادى.

الايدا «راسىن الەۋمەتتىك» جەلىسىنىڭ اقىلى ۇسىنىسىنا قارسىلىق دەرەۋ بايقالدى. ترامپتى ءوز قىزمەتىنىڭ كۇشىن جەكە پايداسىنا پايدالانۋ ءۇشىن بۇرىننان سىناپ كەلەدى. ەتيكا ساراپشىلارى كەز كەلگەن اقى الۋدى اقش دەموكراتياسىنىڭ جۇمىسىنا ءقاۋىپ دەپ سيپاتتادى.

«ول پرەزيدەنت رەتىندە جاسايتىن ىستەرى تۋرالى اقپاراتقا جەدەلدەتىلگەن، ارتىقشىلىقتى قولجەتىمدىلىكتى ساتادى»، — دەدى ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مۇددەلەر قاقتىعىسى ەرەجەلەرىنىڭ ساراپشىسى كەتلين كلارك. ول اسسوشيەيتەد پرەسس اگەنتتىگىنە بەرگەن سۇحباتىندا «بۇل تاعى دا ۇياتسىز سىبايلاس جەمقورلىق، ءوزىن بايىتۋ ءۇشىن ۇكىمەت بيلىگىن دۇرىس پايدالانباۋ» دەپ قوستى.

ترامپ ءوز قىزمەتى كەزىندە الەۋمەتتىك مەديانى ءجيى قولداندى. ءبىرىنشى مەرزىمىندە ول تۆيتتەر (ءقازىر X) پلاتفورماسىن بەلسەندى پايدالاندى. ءبىراق 2020 جىلعى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ تۋرالى جالعان مالىمدەمەلەرى مەن 2021 جىلعى 6 قاڭتارداعى اقش كاپيتوليىنە شابۋىلدان كەيىن بىرنەشە پلاتفورما ونىڭ اككاۋنتىن توقتاتتى.

ترامپ ورنىنا ءوزىنىڭ مەديا كومپانياسىنا ينۆەستيسيا سالىپ، ترامپ مەديا جانە تەحنولوگيالار توبىنىڭ باقىلاۋ پاكەتىنە يە بولدى. «راسىن الەۋمەتتىك» — ونىڭ فلاگماندىق ونىمدەرىنىڭ ءبىرى. ترامپ 2021 جىلى تۆيتتەردەن كەتكەننەن بەرى وسى پلاتفورمانى دەرلىك عانا پايدالانىپ كەلەدى. ول يرانعا شابۋىلداردان باستاپ ساۋدا ساياساتىنداعى وزگەرىستەرگە دەيىن بارلىق جاڭالىقتى «راسىن الەۋمەتتىك» ارقىلى جاريالايدى.

اقش-تىڭ يرانمەن سوعىسى كەزىندە ترامپتىڭ الەۋمەتتىك جەلىدەگى جازبالارى جاھاندىق ەنەرگيا نارىعىندا كۇرت اۋىتقۋلار تۋدىردى. يران حورمۇز بۇعازىن كوممەرسيالىق قوزعالىسقا جاپقان كەزدە نارىق زارداپ شەكتى. 2025 جىلعى 9 ساۋىردە پرەزيدەنتتىڭ جاڭا تاريفتەرگە 90 كۇندىك موراتوري جاريالاعان پوستى قارجى يندەكستەرىنىڭ كۇرت وسۋىنە اكەلدى.

ترامپ مەديا جانە تەحنولوگيالار توبى بەيسەنبى كۇنى بانكتەر مەن ساۋدا فيرمالارىنا «راسىن API» دەپ اتالاتىن اقىلى دەرەكتەر ارناسىن ۇسىناتىنىن مالىمدەدى. بۇل ارنا پلاتفورماداعى ەڭ ىقپالدى 10 اككاۋنتقا ارتىقشىلىقتى قولجەتىمدىلىك بەرەدى. ولاردىڭ ىشىندە ترامپتىڭ اككاۋنتى ەڭ كوپ نازار اۋدارادى. دەموكراتيالىق سەناتور رون ۋايدەن بۇل جاڭالىقتى سىناپ، ول «ۋولل-ستريت ترەيدەرلەرى مەن ترامپ وتباسىن بايىتادى» دەدى.