اقش پرەزيدەنتى دونالد ترامپ ۇلتتىق دەنساۋلىق ينستيتۋتتارىنىڭ (NIH) گرانتتىق قارجىلاندىرۋىن ماقۇلدايتىن ارنايى كەڭەس قۇرۋدى جوسپارلاپ وتىر. بۇل تۋرالى Washington Post پەن Politico باسىلىمدارىنا سىلتەمە جاساپ، infohub.kz سايتى حابارلايدى.
جاڭا اتقارۋشى بۇيرىق جوباسى جۇما كۇنى وتكەن جينالىستا تالقىلاندى. وندا اكىمشىلىكتىڭ جوعارى لاۋازىمدى شەنەۋنىكتەرى NIHء-تى ترامپتىڭ ساياسي باسىمدىقتارىنا قايشى كەلەتىن «وياۋ» باستامالاردى قارجىلاندىردى دەپ ايىپتادى.
اق ءۇيدىڭ باسقارۋ جانە بيۋدجەت باسقارماسىنىڭ (OMB) ديرەكتورى راسسەل ۆوۋت پەن اكىمشىلىكتىڭ باسقا دا وكىلدەرى ترامپتىڭ ماقساتتارىنا ساي كەلمەيتىن بيومەديسينالىق زەرتتەۋلەرگە بەرىلەتىن گرانتتاردى ۆەتو قويا الاتىن سىرتقى كوميتەت قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل تۋرالى Washington Post-قا سويلەسكەن بىرنەشە ادام مالىمدەدى.
Politico-نىڭ دەرەگىنشە، كەڭەس قۇرامىنا ۆوۋت پەن NIH ديرەكتورى دجەي بحاتتاچاريا كىرەدى. كەڭەس گرانتتاردى بەرۋ تۋرالى شەشىمدى ءبىراۋىزدان قابىلداۋعا مىندەتتى بولادى. OMB — پرەزيدەنت ساياساتىن اتقارۋشى بيلىكتە جۇزەگە اسىراتىن اق ءۇي اگەنتتىگى.
پرەزيدەنتتىڭ يدەولوگيالىق كۇن تارتىبىنە سايكەس گرانتتاردى بەرەتىن سىرتقى كوميسسيا قۇرۋ اگەنتتىكتىڭ عىلىمي قۇندىلىققا نەگىزدەلگەن ۇسىنىستاردى باعالاۋدىڭ ءداستۇرلى پروسەسىن بۇزادى. بحاتتاچاريا فەدەرالدىق زەرتتەۋ شىعىندارىنىڭ قىسقارۋىنا قارسىلىق ءبىلدىرىپ، جۇما كۇنى NIHء-تىڭ گرانت بەرۋ پروسەسىن قورعادى، ال ۆوۋت فەدەرالدىق شىعىنداردى قايتا قۇرۋعا نيەتتى ەكەنىن ءبىلدىردى.
بۇل قادام NIH الەمدەگى ەڭ ءىرى بيومەديسينالىق زەرتتەۋلەردى قارجىلاندىرۋشى مەكەمە رەتىندە زەرتتەۋشىلەر تاراپىنان ۇجىمدىق تالاپ-ارىزعا تاپ بولعان كەزدە جاسالىپ وتىر. زەرتتەۋشىلەر ترامپ اكىمشىلىگى پرەزيدەنتتىڭ يدەولوگيالىق كۇن تارتىبىنە قارسى كوزقاراستاردى سەنزۋرالاۋ ماقساتىندا عىلىمي گرانتتاردى تەجەپ، توقتاتىپ وتىر دەپ ايىپتايدى. ولار اكىمشىلىكتى ءبىرىنشى تۇزەتۋدى بۇزدى دەپ ايىپتاۋدا.
«ءبىرىنشى تۇزەتۋ رۇقسات ەتپەيتىن نارسە — ۇكىمەتتىڭ قارجىلاندىرۋ كۇشىن بيومەديسينالىق زەرتتەۋ قاۋىمداستىعىنداعى ۇنامسىز كوزقاراستاردى نىساناعا الۋ نەمەسە ءۇنسىز قالدىرۋ ءۇشىن پايدالانۋى»، — دەلىنگەن تالاپ-ارىزدا.
ترامپ ەكىنشى مەرزىمىنە كىرىسكەننەن بەرى دەنساۋلىق، تاعامتانۋ، قورشاعان ورتا جانە اپاتتاردان قۇتقارۋعا قاتىستى ميللياردتاعان دوللار فەدەرالدىق گرانتتار قىسقارتىلدى نەمەسە توقتاتىلدى. اكىمشىلىك «تەڭدىك»، «ءناسىلشىل»، «گەندەر»، «كليماتتىڭ وزگەرۋى» جانە باسقا دا كىلت سوزدەرى بار زەرتتەۋلەردى عىلىمي زەرتتەۋلەردى قارجىلاندىرۋدى تەجەۋ ءۇشىن بەلگىلەدى.
NIHء-تى باسقاراتىن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ادام قىزمەتتەرى دەپارتامەنتى مەن اق ءۇي پىكىر سۇراۋعا دەرەۋ جاۋاپ بەرمەدى.