گونكونگتىڭ قىتايعا قايتارىلعاننان كەيىنگى العاشقى باسشىسى تۋن چي حۋا 89 جاسىندا قايتىس بولدى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
تۋن چي حۋا 1997 جىلى شىلدەدە ۇلىبريتانيا گونكونگتى قىتايعا تاپسىرعان كەزدە، سوڭعى بريتان گۋبەرناتورى كريس پاتتەننەن بيلىكتى قابىلداپ، 150 جىلدان استام بريتان بيلىگىنىڭ اياقتالۋىن ءبىلدىردى. ونىڭ باسقارۋ كەزەڭى ازيا قارجى داعدارىسى، ەكى ءىرى ەپيدەميا جانە تاريحي نارازىلىقتارمەن ەرەكشەلەندى، بۇل ونىڭ اكىمشىلىگىنە سىن تۋدىردى. ول 2005 جىلى وتستاۆكاعا كەتتى.
جەرگىلىكتى ب ا ق حابارلاۋىنشا، تۋن سەيسەنبى كۇنى كەشكە جاقىندارىنىڭ ورتاسىندا قايتىس بولعان. ونىڭ كەڭسەسى ونى «ەلىنە جانە حالقىنا ادال» ادام رەتىندە سيپاتتاپ، مالىمدەمەسىندە «ونىڭ اسىل مىنەزى مەن ادالدىعى جۇرەگىمىزدە ماڭگى ساقتالادى» دەپ جازدى.
تۋن 1937 جىلى شانحايدا دۇنيەگە كەلگەن. ول ۇلىبريتانياداعى ليۆەرپۋل ۋنيۆەرسيتەتىندە مەحانيكا ينجەنەرى ماماندىعىن الىپ، كەيىن اقش-قا كوشىپ، وندا General Electric كومپانياسىندا ون جىلعا جۋىق جۇمىس ىستەدى. 1969 جىلى گونكونگقا كوشىپ، اكەسىنىڭ Orient Overseas كەمە كومپانياسىندا جۇمىس ىستەپ، 1979 جىلى ونىڭ باسشىسى بولدى.
ونىڭ ساياسي مانسابى 1992 جىلى پاتتەننىڭ اتقارۋشى كەڭەسىنىڭ مۇشەسى بولىپ تاعايىندالعاننان باستالدى. ساياسي تاجىريبەسى از بولعانىنا قاراماستان، تۋندى گونكونگتى باسقارۋ ءۇشىن بەيجىڭ تاڭداعان دەپ ەسەپتەلدى. ول ادال ادام رەتىندە تانىلدى، اسىرەسە قىتايدىڭ مەملەكەتتىك بانكتەرى 1980 جىلداردىڭ ورتاسىنداعى جاھاندىق داعدارىس كەزىندە ونىڭ وتباسىلىق بيزنەسىن قۇتقارۋعا كومەكتەسكەننەن كەيىن.
1996 جىلى قاڭتاردا حالىق سارايىنداعى قابىلداۋ كەزىندە قىتايدىڭ سول كەزدەگى پرەزيدەنتى سزيان سزەمين تۋنمەن قول الىسۋ ءۇشىن تولى زالدى ارالاپ ءوتتى – بۇل قيمىل كوپشىلىككە فوتوعا ءتۇسىپ، بەيجىڭنىڭ تۋندى جوعارى لاۋازىمعا قولداۋىن بىلدىرگەنى بەلگىلى بولدى.
تۋن بيلىككە كەلگەننەن كەيىن كوپ ۇزاماي ازيا قارجى داعدارىسى باستالىپ، ءۇي باعاسى كۇرت تومەندەدى. ونىڭ اكىمشىلىگى سونداي-اق 1997-2002 جىلدارداعى قۇس تۇماۋى ىندەتى جانە 2003 جىلعى SARS (اۋىر جەدەل رەسپيراتورلىق سيندروم) ىندەتى سياقتى دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە تاپ بولدى.
الايدا تۋننىڭ ەڭ ۇلكەن ساياسي سىناعى ونىڭ ەكىنشى مەرزىمىندە، 2003 جىلدىڭ شىلدەسىندە، جارتى ميلليون گونكونگتىق ازاماتتىق قۇقىقتارىنا ءقاۋىپ ءتوندىرۋى مۇمكىن دەپ قاۋىپتەنگەن ۇسىنىلعان ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك زاڭىنا قارسى كوشەگە شىققان كەزدە بولدى. ونىڭ اكىمشىلىگى جاپپاي نارازىلىقتان كەيىن ۇسىنىلعان زاڭنان باس تارتتى، بۇل دا تۋننىڭ 2005 جىلدىڭ ناۋرىزىندا وتستاۆكاعا كەتۋىنە ىقپال ەتتى. سول كەزدە ونىڭ دەنساۋلىعى ناشارلاعانى ايتىلدى، ءبىراق كەيبىرەۋلەر ونى بەيجىڭ وتستاۆكاعا كەتۋگە ماجبۇرلەدى دەپ سانايدى.
بەيجىڭ اقىر سوڭىندا 2020 جىلى گونكونگقا ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك زاڭىن ەنگىزدى، بيلىك مۇنى تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ ءۇشىن قاجەت دەپ سانايدى. الايدا سىنشىلار بۇل زاڭدى «گونكونگتىڭ سوڭى» دەپ اتاپ، قالادا قورقىنىش اتموسفەراسىن تۋدىردى دەپ مالىمدەيدى.
تۋننىڭ سوڭعى رەت كوپشىلىك الدىندا كورىنۋى 2021 جىلدىڭ شىلدەسىندە جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولۋىنا ارنالعان ءىس-شارادا بولدى. حابارلامالارعا سايكەس، ول بىرنەشە ايدان كەيىن جۇرەككە وپەراسيا جاساتتى. ول ايەلى مەن ءۇش بالاسىن ارتىندا قالدىردى.