تۇركىستاندا القوجا اتا كەسەنەسىندە (XII-XIV عع.) عىلىمي-قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىستارىنىڭ ماڭىزدى كەزەڭى اياقتالدى. «قازرەستاۆراسيا» رمك ماماندارى بۇكىل مۇسىلمان الەمى ءۇشىن قاسيەتتى بولىپ سانالاتىن بۇل ەسكەرتكىشتىڭ ىشكى گۇرحاناسىن تولىق قالپىنا كەلتىردى، دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.
بۇل كەسەنە تاريحشىلار مەن قاجىلار ءۇشىن زور مانگە يە. القوجا اتا (ءابد ال-مالىك) جاي عانا اۋليە ەمەس، ۇلى سوپى قوجا احمەت ءياساۋيدىڭ سۇيىكتى شاكىرتى ءارى كۇيەۋ بالاسى بولعان. ول ءياساۋيدىڭ قىزى گاۋھارعا ۇيلەنگەن.
اڭىزدارعا سۇيەنسەك، القوجا اتا مۇحاممەد پايعامباردىڭ ەڭ جاقىن ساحاباسى ءارى تۇڭعىش ادىلەتتى حاليفاسى ءابۋ باكىر ءاس-سىددىقتىڭ تىكەلەي ۇرپاعى بولعان. احمەت ءياساۋيدىڭ قىزىنا ۇيلەنۋ ارقىلى ول ۇلى شەيحتىڭ اۋلەتىمەن تۋىستاسقان، ال بۇل اۋلەتتىڭ توركىنى پايعامباردىڭ نەمەرە اعاسى ءارى كۇيەۋ بالاسى ءتورتىنشى حاليفا ءالي يبن ءابۋ تالىپكە بارىپ تىرەلەدى. حالىق القوجا اتانى ۇلى ەمشى رەتىندە قۇرمەتتەگەن. رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار بۇل ەسكەرتكىش قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنەن نەبارى 2،5 كم قاشىقتىقتا ورنالاسقان جانە قاجىلىق باعىتتاردىڭ مىندەتتى نۇكتەسى سانالادى.
باستاپقى كەيپى مەن ورتاعاسىرلىق ساۋلەتىن ساقتاۋ ءۇشىن رەستاۆراتورلار وبەكتىگە بارىنشا دالدىكپەن كەلىپ، گۇرحانانى (جەرلەۋ بولمەسىن) تولىق قايتا جاڭعىرتتى. زياراتحانا (ناماز وقيتىن زال) قابىرعالارى مۇقيات تازالانىپ، بويالدى. سونىمەن قاتار ۇلكەن كۇمبەز بەن سىرتقى اعاش باعانالار قالپىنا كەلتىرىلدى. ەدەن جابىنى تولىعىمەن اۋىستىرىلىپ، بۇرىنعى عاسىرلاردىڭ تەحنولوگياسى بويىنشا جاسالعان ارنايى كونە ۇلگىدەگى كىرپىش پايدالانىلدى.
نىسانداعى جۇمىستار جالعاسۋدا. كەلەسى كەزەڭدە تىرەۋىش باعانالاردى، قاسبەتتەردى، كىرپىش قالاۋلاردى جانە ساقتالعان كونە ساندىك ورنەكتەردى قالپىنا كەلتىرۋ جوسپارلانعان. «كۇمبەز بەن ەسكەرتكىشتىڭ سىرتقى بەتتەرى ارنايى حيميالىق وڭدەۋدەن وتەدى، سونداي-اق ايۆاننىڭ (تەرراسا) جەكەلەگەن بولىكتەرى قالپىنا كەلتىرىلىپ، ىرگەلەس اۋماق اباتتاندىرىلادى»، — دەپ حابارلادى ماماندار. بارلىق جۇمىستار الەمدىك مۇرا ەسكەرتكىشتەرىن ساقتاۋدىڭ حالىقارالىق ستاندارتتارىنا قاتاڭ سايكەس جۇرگىزىلۋدە.