قازاقستاندا يپوتەكا راسىمدەۋ كەزىندە پايدالانىلاتىن تۇرعىن ءۇي سالىمى تۇتقىندالۋى مۇمكىن، ال ودان اقشا ءوندىرىپ الىنۋى ىقتيمال. مۇنداي جاعدايلاردا قالاي ارەكەت ەتۋ كەرەكتىگى تۋرالى infohub.kz سايتى حابارلايدى.
رەسپۋبليكادا تۇتقىنداۋ مەن ءوندىرىپ الۋدان قورعالعان ارنايى بانكتىك شوتتار بار. ولارعا، مىسالى، جاردەماقىلار، الەۋمەتتىك تولەمدەر مەن اليمەنتتەر تۇسەدى. الايدا «وتباسى بانكىنىڭ» ەسكە سالۋىنشا، تۇرعىن ءۇي جيناق شوتى (تجش) مۇنداي قورعاۋعا يە ەمەس. ونى تۇتقىنداۋعا، ال اقشانى ءوندىرىپ الۋعا بولادى.
تۇرعىن ءۇي سالىمىمەن نە بولۋى مۇمكىن: اقشا قاراجاتىن تۇتقىنداۋ؛ ينكاسسو وكىمى بويىنشا ەسەپتەن شىعارۋ جانە ءوندىرىپ الۋ؛ تولەم تالابىن قويۋ؛ شىعىس وپەراسيالارىن توقتاتا تۇرۋ. قاراپايىم تىلمەن ايتقاندا، «وتباسى بانكىنىڭ» كۆازيمەملەكەتتىك مارتەبەسى تجش-عا شەكتەۋلەر ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن جوققا شىعارمايدى.
اقشا قاراجاتىن تۇتقىنداۋ — ۋاكىلەتتى تۇلعالاردىڭ تالابى بويىنشا قولدانىلاتىن شەكتەۋ شاراسى. ينكاسسو وكىمى (ءيو) — بەلگىلەنگەن تالاپ بويىنشا ەسەپتەن شىعارۋ نەمەسە ءوندىرىپ الۋ. تولەم تالابى (تت) — زاڭناماعا سايكەس تولەم جاساۋ تالابى. شىعىس وپەراسيالارىن توقتاتا تۇرۋ (شوتت) — شىعىس وپەراسيالارىن توقتاتا تۇرۋ.
تۇرعىن ءۇي جيناق شوتى (تجش سالىمى) ءوندىرىپ الۋعا جول بەرىلمەيتىن شوتتار قاتارىنا جاتپايدى. سوندىقتان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا كوزدەلگەن جاعدايلاردا تجش-داعى قاراجاتقا ءوندىرىپ الۋ جانە شەكتەۋ شارالارى قولدانىلۋى مۇمكىن.
بۇل ارەكەتتەردىڭ بارلىعىن «وتباسى بانكى» ءوز شەشىمىمەن ەمەس، مۇنى زاڭدى نەگىزدە جاساي الاتىن ءۇشىنشى تۇلعالاردىڭ سۇراۋى بويىنشا جاسايتىنىن ءتۇسىنۋ ماڭىزدى. بانكتىڭ ءوزى شەكتەۋلەردى ءوز بەتىنشە الىپ تاستاي المايدى.
تۇرعىن ءۇي سالىمى تۇتقىندالسا نە ىستەۋ كەرەك؟ تۇرعىن ءۇي جيناق سالىمىنا شەكتەۋلەر قويىلعان ساتتەر بولادى. بۇل جاعدايدا: تۇتقىنداۋدى سالعان ورگانعا جۇگىنۋ؛ تۇتقىنداۋ سەبەپتەرى مەن ونى الىپ تاستاۋ ءتارتىبىن ناقتىلاۋ؛ شەكتەۋلەردى ەنگىزگەن تۇلعاعا قاجەتتى قۇجاتتاردى ۇسىنۋ قاجەت.
تۇتقىنداۋ كەلەسى جاعدايلاردا الىنىپ تاستالادى: بانك تۇتقىنداۋدىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى قۇجاتتى السا؛ تولەم تالابى كەرى قايتارىلسا؛ ينكاسسو تالابى كەرى قايتارىلسا؛ بانك شىعىس وپەراسيالارىن توقتاتا تۇرۋدىڭ كۇشىن جويۋ تۋرالى قۇجاتتى السا.
وسىلايشا، قازاقستاندىقتار تۇرعىن ءۇي سالىمى ءوندىرىپ الۋ شارالارىن قولدانباۋعا نەگىز بولمايتىنىن ءتۇسىنۋى ماڭىزدى. ونداعى اقشا قارىزداردى وتەۋ ءۇشىن تۇتقىندالۋى جانە ءوندىرىلىپ الىنۋى مۇمكىن. سونىمەن قاتار، ارالىق جانە الدىن الا قارىزدار بويىنشا كەپىل بولىپ تابىلاتىن تۇرعىن ءۇي سالىمدارى تۇتقىنداۋدان قورعالعانىن ەسكە سالامىز. دەپوزيتتە جاتقان زەينەتاقى اقشاسىنا دا وسىنداي كەپىلدىك بار.