ساسسەكستەگى تۇرعىن ليۋك بەرستوۋ باقشادا كەشكى اس ءىشىپ وتىرعاندا، جانىنان ءبىر نارسە جىلدام ۇشىپ ءوتتى. «سۇر ءتۇستى، قىزعىلت سارى قاناتتارى بار بىردەڭە ەدى»، — دەيدى ول. بۇل — كوليبري-كۇيە كوبەلەگى (Hummingbird hawk-moth). باعدارلامالىق قامتاماسىز ەتۋ مەنەدجەرى: «مەن: «كەرەمەت!» دەدىم. مۇنداي كوبەلەكتىڭ بارىن بىلمەۋشى ەدىم»، — دەپ ەسكە الادى. بەرستوۋ سوڭعى اپتالاردا الەۋمەتتىك جەلىدە وسى كوبەلەكتى كورگەندەرى تۋرالى جازعان كوپتەگەن بريتاندىق تابيعات باقىلاۋشىلارىنىڭ ءبىرى. «بۇل مەنىڭ كۇنىمدى جاسادى»، — دەپ جازدى ءبىر Reddit قولدانۋشىسى كورگەن سوڭ. مامانداردىڭ ايتۋىنشا، 2026 جىلى ۇلىبريتانيادا كوليبري-كۇيە كوبەلەكتەرىنىڭ سانى ەداۋىر ارتۋى مۇمكىن، سەبەبى سوڭعى اپتالاردا ولاردى بايقاۋ جيىلەگەن. ىستىق اۋا رايى مەن كۇشتى جەلدەر بۇل جاندىكتەردىڭ كوبىن وڭتۇستىك ايماقتاردان اكەلگەن سياقتى.
ليۋك بەرستوۋ 30 ماۋسىمدا ايەلىمەن بىرگە باقشادا كوليبري-كۇيە كوبەلەگىنىڭ بۋددلەيا گۇلدەرىمەن قورەكتەنىپ جۇرگەنىن بايقاعان. «ادەتتە كورەتىن نارسەلەردەن مۇلدە بولەك ەدى»، — دەيدى ول. كوبەلەكتى جىلدام ىزدەپ، بەرستوۋ ۇيگە جۇگىرىپ كىرىپ، كامەراسىن الىپ، بىرنەشە سۋرەتكە ءتۇسىردى. ول وتە جىلدام جاپقىش جىلدامدىعىمەن تۇسىرسە دە، كوبەلەكتىڭ قاناتتارى (سەكۋندىنا شامامەن 80 رەت قاعاتىن) سۋرەتتە ءسال ب ۇلىڭعىر بولىپ شىققانىنا تاڭ قالدى.
«بيىل بىزگە كوليبري-كۇيە كوبەلەگى تۋرالى حابارلامالار مەن سۇراۋلار كوپ كەلىپ جاتىر»، — دەيدى «Butterfly Conservation» قايىرىمدىلىق ۇيىمىنىڭ تىركەۋ سحەمالارى جونىندەگى قىزمەتكەرى ريچارد وستين. «ءبىز بۇل جاز ولار ءۇشىن تاماشا بولادى دەپ كۇتەمىز». الايدا وستين ولاردىڭ سانىن وتكەن جىلدارمەن سالىستىرۋ ءالى ەرتە ەكەنىن ەسكەرتتى.
كوليبري-كۇيە كوبەلەگىن ۇلىبريتانيانىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن، سولتۇستىك يرلانديا مەن شوتلانديانىڭ سولتۇستىگىنەن دە كورۋگە بولادى. كورولدىك ەنتومولوگيالىق قوعامىنىڭ قۇرمەتتى مۇشەسى ريچارد حاررينگتون سوڭعى ىستىق تولقىندارمەن بايلانىستى جىلى وڭتۇستىك جەلدەر كوبەلەكتەردىڭ كوپ سانىن ۇلىبريتانياعا اكەلۋگە كومەكتەسكەن بولۋى مۇمكىن دەدى. «سونداي-اق، جەرورتا تەڭىزى ايماعىندا ولاردىڭ قورەكتىك وسىمدىكتەرى قۋراپ جاتقان شىعار»، — دەپ قوستى ول.
بريتاندىق ەنتومولوگيا جانە تابيعات تاريحى قوعامىنىڭ كەڭەس مۇشەسى رەي بارنەتتىڭ ايتۋىنشا، ۇلىبريتانياداعى شۋاقتى اۋا رايى ادامداردى باقشالارىندا كوبىرەك ۋاقىت وتكىزۋگە ىنتالاندىرىپ، كوبەلەكتى بايقاۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرعان. «مەن بريستولدا تۇرامىن، كوپتەگەن ادام ونى جەرگىلىكتى جەردە تىركەپ جاتىر»، — دەيدى ول.
بارنەتتتىڭ ايتۋىنشا، ەگەر عالامدىق جىلىنۋ سالدارىنان ۇلىبريتانياداعى قىستار جۇمساق بولا بەرسە، كوليبري-كۇيە كوبەلەكتەرىنىڭ تۇراقتاپ قالۋ مۇمكىندىگى بار. قىستان وتكەن ەرەسەك داراقتار ۇلىبريتانيادا ۇنەمى كوبەيە الادى. كوليبري-كۇيە كوبەلەگىنىڭ دەرناسىلدەرى ۇلىبريتانيادا كەڭ تارالعان جاتاعان قىزىلبوياۋ (lady's bedstraw) جانە قورشاۋ قىزىلبوياۋى (hedge bedstraw) سياقتى وسىمدىكتەرمەن قورەكتەنەدى. «ەگەر اۋا رايىنىڭ بۇل ۇلگىسى جالعاسا بەرسە، كوبەلەك قىستى ۇنەمى وتكىزەتىن بولادى، ياعني تازا قونىس اۋدارۋشى تۇردەن تۇراقتى تۇرگە اينالادى»، — دەدى بارنەتت. وسىلايشا، ۇلىبريتانيانىڭ تابيعات سۇيەر قاۋىمى تاعى ءبىر ەرەكشە قوناقتى قارسى الدى دەپ حابارلايدى infohub.kz سايتى.